Reynier een Jonghelingh.
Nu gist’re middach soo wy gingen op den Dam,
Daar d’een en d’ander lanst vast by de borsten quam:
So maackte wy een ringh ghelijck de Poortegysen
Den een die begon dit, en d’ander dat te prijsen:
Wat, seyde Licht-hart, ’t is hier lang enoech estaan,
Goemannen wat raat, waar selle wy toch gaan?
Komt gae wy op de Hal en sien de geesten speelen.
Maar packe-bier die sey ick mach geen schempen veelen,
’k Ben liever inde kroech by een excellente Trijn;
Ick mach so langh oock by gheen Rederijckers zyn:
Want dit volckje wil steets met alle Menschen gecken,
En sy kunnen als d’Aap haar afterst niet bedecken;
Sy segghen op haar les, so stemmich en so stijf,
Al waar gevoert, gevult, met klaphout al haar lijf!
Warent de Engelsche, of andere uytlandtsche
Die men hoort singhen, en so lustich sien dantse
Dat sy suysebollen, en draeyen als een tol:
Sy spreeckent uyt haar geest, dees leerent uyt een rol
’t Isser weer na (seyd ick). alst is, sey Eel-hart schrander,
Dat verschil is te groot, besietmen ’t een by ’t ander!
D’uytheemsche die zyn wuft, dees raden tot het goedt,
En straffen alle quaat bedecktelijck en soet:
’t Was moy, sey schalcke Jan, dat sy lieten haar ghekibbel:
Maar ’tis telckens weer-an met een hibbel en dribbel.
Noch leeren sy de luy te laten nijdt en twist,
En ’tis een volck dat selfs staagh buyten de pot pist.
Wat schaat dat? seyden ick, of sy somwijls wat twisten,
Dat doen wel fijnder lien, al zynt gheen Kameristen
Doe sprack daar op Klaas Kluft, ick ben dees praat al wars,
Mesjeurs wat nieuws, daar zyn nu Oesters kars en vars,
En nuwe Rijnsche wijn gints op de Hantbooghs Doelen,
Komt gawe, seyd hy, en laat ons dit een doorspoelen.
Wy ameldent al: maar Piet recht-uyt wouw na de Kerck,
Ick doe oock goet sey’ck, als ick in ’sLants mid’len werck;
Want waar souwen de Waarden, Pachters, Penningmeesters tgelt haalen,
Daar de Staten der Steden me versien, en de Soldaten me betaalen?
Wat sinje een nuw-man, sey Melicker, die wouw na de vrijsters,
Wel, seyd ick, benje mal, als dese Amsterdamsche Asse-vijsters;
Die een heele uytstrenghen dach gaen loopen by de meyt,
Ghelijck als men van Dirick-door tot een geggetje seyt,
Die niet troeven en kon, maar dat hy eerst lierde dat
By Lysje met een oor, dan ’tkosten hem wel een half vierde vat
Rabbauwen, met een beniste Koeck, en dardalfpont karstengen.
Wat noch prijs ick myn selfs, ick weetmen tijdt beter door te brengen
Met een pasdijsje, en trocentje, en ticktackje en een verkeertje,
Wat seghje daar of, eekkegeest? kuen gyt niet, hoort hier! ick leertje.
Waarachtich ick sech eer ick de meyt wou loopen na haar gat
Ick wouw liever dat sy de fransoysen of sintvelten hadt,
Komt, gaat met ons en drinckt een kanne wijns, of anders wat sel icker
Meer of segghen? als Melckert is een rechte meyde-melcker:
Loopt schijten met de meysjes, ick ry liever te Paart
Een singelten eens om, dat is toch de moeyten waart.
Ick wouw liever een roosenobel verrosesoolesen en vertabacken
Eer ick by dat geschuerde goedt sou praeten alderlye quacken
Of ick ga so lief in een Kaatsbaan en haal een warm lijf,
Dat konmt so nauw niet, al verspeul ick hondert gulden vier vijf,
Wilje me, so gaet me (seydese), wy sellen om ’tgelach maer spuelen,
Wy willen hier niet langher gaen als een Paert in een rosmuelen.
En blijven hier int ooch van het graeuw, of dit ghespuys.
Doen seydes: Writsaart, ghy bent op de Doelen een kijnt ten huys,
Wilt so veel doen en gaender heen, en segghen:
Dat sy voor ons sessen dry Kapoenen, en vijf Snippen anleggen,
Met een deel Vincken, en Lijsters, met een delickate Bouwt,
En seght Heereman en Ariaantje, dat sy ons de beste Kamer houwt:
Siet, Writsert, wy maken u Heer enne Voocht van morgen avent,
Maacktet so bont als gy wilt, ’tis toch alle daagh gien Vastelavent.
Schaft louter vol op, voor een Prins, het moeter nu op staen,
Al souwen wy te nacht de klapmuts en de botter op een rooster braen.
Wel Writsert namt an, dat hy dit teghen nu t’avent sou beschicken;
En nu wy daer komen en isser te bancken noch te bicken:
Wy keken op menkaer, want wat souwen wy toch doen?
Wy wisten niet wat wy souden dencken of vermo’en:
Dan ick denck dat hy van sijn laagenoots heeft vernomen
Datter weer een nuwt haertje, of swaentje is gekomen
Yewers in een kufje, daer hy hem by vergeet.
Daar is niet een kamer-katje, niet een stijfstertje dat hy niet en weet:
Want hy het de besteetster en rofsters, en koppelsters op sijn hant
So datter niet een nuw snofje komt van oosten of van brabant,
Of hy heefter syn Kouranct of, hoe wel s’et niet luyt roepen.
’Tis een goet schic van een knecht, tis jammer dat hy so loopt snoepen.
Ten is geen wonder al is hy jongh dat hy alree brilt:
Want van sijn vijftien of sestien Jaer so raackten hy op het wilt
Door sijn Bierdragers, waagdrachers, Koorendragers daer hy me uyt ree,
Die lierden hem alle schellemerij als hy slechts de witten uyt dee,
En Spueldent Heerschip. Hoe souwen vuel koopluy huer goet niet mind’ren
Dies sonen so diep gaen, en teren aars noch aars als grave kindren,
Die ’tachten vuer een truesnues datmen duysent kroonen opset,
En so komt datter mennich haar goedtjen en huer koeck op het.
Nu, mijn Spitsbroer die hebben de last geleyt op mijn
Om Writsert te vinden, ick vind’ oock waer ich hem vijn.
Gordt vondt ick hem nu t’huys, ick sou hem loos uyt haelen.
Wat sie ick ginder? wel wie komt daer van Moyaalen?
Is hy’t? neen hy! ’Tis hy! wat souw hy? Hy ist! ick ghelooft:
Hy moet de Vastelavondt wel dapper hebben in sijn hooft,
Of ’tmoet een wedt-spel zijn, dat hy heeft wille winnen,
Of souw hy’t doen uyt liefd’ tot lust van sijn Vriendinne?
’Tis wel een gecklijck kleedt, de Karel is wel nar,
Had hy’er twee tot hem, so mocht hy singhen van de Star:
Hier kamen wy Haeren mit onse steeren,
Das Kindelyn Jesus willen wy liben ond eeren;
De jungste Kuningh is wolle bekant,
Dat isser de Koningh aus Greeckenlandt.
Maar is hyt seker al? ick souwtme licht ontgeven:
’t Ghelijckt hem an zyn gangh: hy isset al zyn leven!
Ja wel het is te mal, de geck is seecker sot,
Hier schort niet dan een blaas, of so een rommel-pot,
Om voor de luyer duer te rasen en te singhen
De neske-deuntjes met de kinderlijcke dinghen
Als: gheeft my een Panckkoeck uyt de pan, ho man, ho:
De Vastelavondt die komt an: so myn Heer, also:
Ick wil hier eens gaan staan, en luysteren te deghen,
Wat tot dees dwaasheyt mach den jonghelingh beweghen.
Writs. — Ach! is hier yemant oock? neen hier is niemant niet,
Die myn vervolcht of hoort, of niemant die men siet:
En sal ick niemant dan myn vreuchden eens ontdecken?
Och! of hier yemandt waar, die ick dit mocht vertrecken!
O myn! nu ist Tydt, dat ick de wreede doot
Sou nemen wil in danck, op dat mijn blytschap groot
Door ramp noch ongheval, schielijcken comt te sterven,
Oock mach ick opter Aardt geen grooter vruecht verwerven.
Maar waarom komt hier nu niet na myn wil en wensch
Eenich verneem-kleetje, noch geen nieuws-gierich Mensch,
Die myn het hooft wat breeckt, met lastigh uyt te vraghen?
O Writsert wat is dit? wat sotheyt doet u draghen
Dit malle Momme-pack? hoe koomdy doch so bruyn?
Wel hoe grim-lachje dus? wat hebdy voor Fortuyn,
Dat ghy u dus verhuecht? hoe staatet lijf soo rustich?
Hoe zydy doch so blijdt, so sorgheloos, so lustich?
Waar hebdy doch ghehaalt dit grillighe gewaat?
Waar koomdy doch van daan? of waar ist dat hy gaat?
Hoe staatet hooft so los? sydy wel by u sinnen?
Wat rasery is dit die u dit doet beginnen?
Reynier. — Ick sal eens by hem gaan, en spreken hem eens toe
Mogelijck of ick hem daar vruntschap mede doe.
Wel Writsert! wel hoe nu? van waar dees sotte dinghen?
Wat mallicheyt is dit? ghy slacht de hockelinghen;
Ghy hippelt, ghy drabbelt, ghy raast, ghy springht, ghy baart
Al eveleens of ghy niet gaar gebacken waart.
Wie heeft u dus gheswart? laat ghy u dus besmeeren?
Hoe raak gy Eelleman an dit fatsoen van cleeren?
Wel dusken Joodschen doeck om ’t hooft, mach dit bestaan?
Meen jy dit nuwetje te brenghen op de baan?
Dit volck is so mal niet, sy houwen watter dracht is
Quamje te Delft, of yewers daar de pracht is
Ghy kreeght een dicke buyt ten minste voor ’tfatsoen,
’Tzyn Apen van menschen die alle dingh na doen.
Hoe bendy dus verblyt? u hooft gaet als een muelen:
Sinje met de kop equelt? loopese wat spuellen?
Hoe siedy my dus an? wat isser? ist geen deech?
Wel hy! hoe swyghdy dus? maer toch, ben gy al sneech?
Of waarom hebdy doch dees dwaasheyt voorghemomen?
Writs. — O Doot! Reynier ghy mocht u leven so niet komen,
Dat ick u liever sach als tegenwoordich nu!
Reynier. — Ay vertelmen doch wat, Writsert, dat bid ick u!
Writs. — Hoort hier, ick kan myn vruecht noch houwen, noch beleggen;
Maar ’tgeen dat ickje segh, dat moet gy niet we’er seggen.
Reynier. — O neen! eer icket docht, ick deedt liever. vertel.
Writs. — Myn Broeder heeft een boel, Reynier kundyse wel?
Reynier. — Ja ick: ghy meent Moyaal, alias de Spaansche Joffer.
Writs. — Recht so, de by-sit vande Kakel-bonte Doffer.
Dees wert huy-morgen vroo een overschoone Maaght
Gesonden, maar waarom en heb ick niet gevraacht.
Reynier! Hoe sal ick toch ten eynde toe vol-loven
Die doch in schoonheyt gaat de schoonste var te boven.
Ghy weet, o Reyniet! wel, dat ick (’twelck ick beken)
Al vry wat nauw geset en kies op Snollen ben.
Daarom so mooghdy myn volkomelyck vertrouwen,
Dat ick wel oord’len kan wat schoon is inde Vrouwen.
Reynier. — Wis. Writs. — ’tMoet oock al wat zyn dat myn schier sat gemoet
Na sulcken nuwen smaak dus water-tanden doet.
Ja wel, ick segje dat, ten is niet uyt te spreken
Hoe my de soete Min het harte heeft ontsteken.
Reynier. — Is het waar? Writs. — Ja ’t is so, dat gyse eensjes saacht
Gy souwt seggen, dat sy de kroon van schoonheyt draacht!
Wat is het doch van noodt veel woorden hier te maken:
Myn Broeder Risert heeft om zyn Boels jonst te schaken
Een pick-swarte Moorin op haer versoeck gekocht,
Doch eer dat dese is tot haren huys gebrocht,
Ontmoet my by geval Koenraat, die dese swarte
Ging brengen an Moyaal, ick klaachde hem van harte
Wat dat my was ontmoet, ick sach hem nechtich an,
En met myn deerlijck sien beweeghden ick de man
Tot myn behulpsaamheyt, maar meest ick hem verblinden
Met hoop van loon en lof: Stracx wist hy my te vinden
En sonderlinghen vondt, hoe dat ick sonder gelt
Sou krijghen mynen lust; ick hebt in’t werck gestelt.
Reynier. — Wel hoe? Writs. — Luystert toe en let wel op myn reden:
Wy ginghen dese Slaaf ontblooten en ontkleeden
Haar bovenste gewaadt van fijn Cineensche Zy,
Dit schickt hy my an ’tLyf, en maakt een Swart van my,
En brocht my int bourdeel. Reyn. — wat wilgy my anpraaten,
Waar liet gy de Mooris? Writs. — die heb ick t’huys gelaaten.
Reynier. — Wel waar toe deed’ gy dit? Writs. — Wel dat is oock een vraagh
Die u niet wel en voeght: Om dat ick alle daagh
Haar spreken sou en sien, en doen voorts mijnen wille
Met dese schoone Maacht. Reyn. — Ay Writsert swijcht doch stille,
En payt een ander met de nuwe bueseling:
Ghy souwt so mal niet zijn om sulcken slechten ding.
Writs. — Is dat so kleenen saak en van geen meer belange?
Men schonck my aan Moyaal: na sy mijn heeft ontfangen
Brocht sy mijn vrolijck t’huys, en voorts int kort gheseyt,
Daer heeft sy mijn de Maacht te hoeden opgheleyt.
Reynier. — U? Writs. — Ja mijn. Reyn. — wat een praat? om dat sy niet sou dolen
Heeft sy het arme schaap de Wollif selfs bevolen.
Writs. — Sy beval my wel scharp dat ick noch Man noch Vrouw,
Hy waar oock wie hy waar by haar inlaten souw:
En dat ick gants alleen, alleen sou by haer blijven
Int veerst vertreck van ’thuys. Dit ging sy mijn voorschrijven.
Ick knickte met mijn hooft ootmoedich van ghelaat,
Dat ick te vreden was te volghen haren raat.
Reynier. — Arme schellem. Writs. — sy sey: ick gae te noen uyt eten.
Ick was stilswijgens blijdt, dat muechdy vry wel weten.
Sy gaat en brengt my met het jonge meysje teer
In een ghecierde Zaal behanghen met gouwdt Leer:
Hier stondt een Ledekant, en daar veel naakte Beelden,
Gints hingh een Schildery van ’tvrolijck hof van weelden.
En siet Moyaal die brengt dit Maachdeken an ’tbedt,
Want ’tscheen of haer voor ’thart yet sonders hadt ghelet;
En voort so ging sy uyt, en liet aldaar ons beyden
Wel verre van de li’en en vande straat ghescheyde,
Sy streefde na haer pol ten noenmael oft bancket:
Die en gebuertse noch verkrijghtse tallen tyen.
Reynier. — Ghy hebtet wel beschickt, waar sullen de gesellen
Nu avont bancken? he! Writs. — Dat sal ick wel bestellen,
Dat alle dinghen zyn te achten noch ghereedt:
Komt, gaewe dat ick mach verwisselen dit kleedt:
Maar waar sal ick toch gaan, ick heb myn raadt verlooren?
Koom ick tot onsen Huys, myn Vader souw hem stooren;
En hoort myn Broeder van de loose guytery,
Hy moortmen! Reyn. — Komt t’onsent dat is hier dichte by.
Writs. — Ghy secht wel, nu treet an, so mach ick van ghewaden
Verand’ren, en ick sal my voorts met u beraden,
Hoe ick in dese saack sal leven. Reyn. — Wel dats gangh.
O seeker, onse Maats die wachten al te langh!
Eynde van het derde deel.