AGRIPPINA, NERO, ANICETUS, CREPEREIUS, ACERONIA, ALII
NERO Augusta mater, dulcis o mater mea,
Numen secundum Caesaris, nati salus,
Quia vis abire (vis mihi haec), mater, vale.
Valeto, mater, et mea causa vale:
Cura salutem tu tuam. Causa tua
Ego vivo, regno. Sed mihi, mater, prius
Exosculandam da manum dulcem; prius
Figam labellis oscula: o quantum placent!
Et his ocellis oscula: o quam me iuvant!
Et his papillis osculum: o saeve osculum,
Divellor aegre: explere non potero tuo
Aspectu amorem: quin manes? Cur me fugis?
Quia vis abire (vis mihi haec), mater, vale.
Ornata navis te manet. Scopulis tua
Illisa, fracta est, nostra te navis manet.
Anicetum itineris cape ducem. Mater, vale.
AGRIP. Valere toties qui iubes, Caesar, vale,
Valere semper dignus, in matrem pius
Si pergis esse: semper ut valeas precor.
Recidiva ne nos febris affligat, vide:
Ne nova procella obumbret hunc solem, cave.
Tam magna tutam gratia at timidam facit
Tam inusitata: firma sit: Caesar, vale.
Exeunt omnes praeter Neronem.
NERO Vale supremum: si id parum, aeternum vale.
“Recidiva ne nos febris affligat,” peri.
“Ne nova procella obumbret, ” haec mersam obruat.
Impellat Eurum Zephyrus, et Boream Notus:
Zephyrum repellat Eurus, et Boreas Notum.
Ventum aestus, aestum ventus exagitet trucem.
Montes aquarum ad sydera elatam vehant:
Valles aquarum ad Tartara revectam trahant.
Undam unda superet, fluctus in fluctum ruat.
Mare fundat imbres, augeant imbres mare.
Mare turbo volvat, turbinem glomeret mare.
Ut maria caeli, maria quasi caeli intonent.
Ratim scopulis elidat, et scopulum ratis.
Vomat onerantem puppis, et pontus voret.
Pontumque puppis, pontus et puppim voret.
Sed cur refulgent astra? Cur luna emicat
Astra, invidetis? Luna, inhorrescis scelus?
Quin fugitis, astra? Luna, quin condis caput?
Sol in nepotum nece retrocessit: necem
Fert luna matris, nec fugit? facinus lubet
Detegere? Sic est; aspicere facinus lubet.
Age, detegatur facinus: at fiat prius.
Modo fiat, astra, luna spectate ut lubet.
Nocte duplicata nunc opus: tenebras velim,
Color ut sit unus omnium, aut nullus color.
Sed luce fiat modo nefas, lucem fero.
Cur conticescunt turbines, undae stupent?
Servatis illam? An crimen arguitis meum?
Male audientes turbines, undae invidae.
Ut illa pereat, arguite crimen meum.
Agite, scelus convincite, at vincat scelus.
Eripite caelum, effundite infestum mare:
Miscete terris Tartara, et caelum mari.
Quid astra, lunam, turbines, undas voco
Surda invocanti, saeva si nullus voces?
Anicete, tota et sola spes in te sita:
Si perdis illam, vivo; nisi perdis, cado.
Praeoccupare scelus adhortatur salus:
Et male cohaerent matris et nati salus.
Anicete, me tuere, nec tardes opem.
Veni salutis nuncius, vindex metus,
Faelicitatis author. optatus venit,
Sed heu me anhelans, tristis, attonitus venit.
Intrat Anicetus.
Anicete, an actum? ANIC. Nec nihil, nec quod velim.
NERO De me vel illa? ANIC. Neutro. NERO. At est medium nihil.
ANIC. At nunc. NERO. Quid at nunc? ANIC. Nunc nec est actum satis,
Nec nil. NERO. Quid actum? ANIC. Si sinas, dicam. NERO. Sino.
ANIC. Ut cepit illam, quae vehat captam, ratis,
Vomatque vectam, nauta non nectit moras,
Portum relinquit iussus: et placidum mare,
Et aura amica, et astra se praebent duces.
Tenebrae, procellae, turbines placeant magis.
Sed acta puppis caerulum sulcat salum:
Pulsata remis aemulis resonant freta:
Remi simul lentati, et adducti simul
Proram movent, auram iuvant, dirimunt mare.
Hinc plena Baccho mater, auro, ostro cubat;
Sedet ad cubantis Polla reclivis pedes.
Creperius inde prope gubernantem stetit.
Polla recubanti memorat, et memorat lubens,
Offensionis et simultatis tuae
Paeniteat ut te, gratiam amissam prius
Recuperatam matris, imo auctam magis.
Haec dum illa memorat, fertur et in altum ratis,
Signum do: plumbo grave loci tectum ruit.
Crepereius onere pressus exanimis cadit:
Paries validior tecti Agrippinam tegit
Pollamque, nec mox solvitur iussu ratis.
Omnes agunt. agenda non omnes sciunt:
Gravem scienti nesciens affert moram.
Augusta vestes scindit et lacerat comas.
Rigat ora fletu, voce conclamat deos;
Victa incitatis iam malis, ira furens,
Mare cum videret, et nihil praeter mare,
Cum nulla spes salutis, has voces dedit.
“Pro dote tanta praemia haec reddis mihi?
Hac puppe (fateor) digna, qua peperi scelus,
Lucem, locumque Caesaris demens dedi.
Acheronte vultus exere, o coniux, tuos,
Satiare paenis, si meas sitias, meis.
Ego miserande causa tibi saevae necis:
Ego author, heu me, funeris nato tuo.
Ecce ecce manes ad tuos (merui) feror
Inhumata, et undis obruta profundi maris.”
NERO Cygnaea nempe cantio, ut placide sonat!
ANIC. Remigibus inde visum, ut in laevum latus
Inclinet, et mergatur inclinans ratis.
Nec promptus his ad subita consensus fuit;
Aliique, contra qui renitantur, levem
Dant iactum in undas faeminis: tandem ratis
Pressa resoluto robore dehiscit, mare
Sorbet. ululatus tollitur, planctus sonat
Faemineus, oculos dira mors trepidos ferit.
Sibi quisque qaerit lethi inundantis fugam.
Tabulae ille nudus haeret, et fluctus secat:
Hic derelicta littora natando petit.
Multos profundo fata demergunt salo.
Peritura Polla sese Agrippinam vocat,
Et subveniri principis matri rogat.
Credimus, et illam, ut tela suppeditat locus,
Remis subigimus, tradimus conto neci:
“Augusta,” dixit, reliqua mare morsque amputat.
NERO Laudo, sed ipsam ut hauserit matrem mare
Audire lubet: haec petitur a nobis fera.
Lybici leones non nisi in tauros ruunt.
Non aquila muscam, Caesar Augustam petit.
ANIC. Augusta, in aliam quid sit admissum videns,
Nil dubitat, in se quin sit intextus dolus.
Intrant Burrhus et Seneca.
Nec scio, dolore seu dolo potius tacet.
Tacita per umbras noctis in pelagus ruit:
Sed mox resurgit, pellit et palmis, metu
Cogente, fata quae mari et telo imminent.
Nec enatat quin laesa, quin caesa est prope.
Nam remus humerum vulnere afflixit gravi:
Nec laesa sic est, quin reluctando enatet.
Nam morte spreta mansit in multis fides,
Qui ferre dominae viribus fractis opem
Audent et optant, manibus et tremulis levant:
Brachia trahentem lenta clamore excitant:
Dum rumpit undas pectore, occursu obvio
Lembunculorum vecta Lucrinum in lacum,
Tandemque villae incolumis infertur suae.
NERO Evasit igitur? Siccine? Effugit fera?
Quid restat? aAerit, aderit horrendum fremens
Tygris excitata telo aberranti, rotans
Oculos furentes, ore truculento minax:
Cui nihil avaram, nisi cruor, saturet famem:
Nec cruor hiantem, nisi meus, sedet sitim.
Videre videor, quin video vultum trucem:
Perire videor, et pereo saeva manu.
Testor supremos, infimos, medios deos,
Aderit Erynnys propera vindictam ferens;
Ad arma, ad arma servitia cogit sua,
Ad arma, ad arma militem accendit suum.
Nunc fera senatum, nunc ferox populum petit,
Caesos amicos narrat, ostendit suum
Naufragium, et illud vulnus heu nimium leve.
Sed quae mihi sibsidia nisi, Seneca, admones?
Nisi, Burrhus, experectus auxilium admoves?
Quid statis? Et ad hoc vos mea invitat salus.
Est animus aliud consulere? Non est locus:
Nil audio aliud: consulere non est opus:
Opus ope et opera quae necem matri ferat.
Nisi praevenitur illa, perit illi Nero.
Tu, Seneca, Burrhum, Burrhe, te Seneca aspicit,
An imperanda militi caedes rogat.
BUR. Praetorianos Caesarum obstrictos domus,
Germanicique sanctitas memores tenet,
Ut nihil in eius posteros atrox parent.
Promissa melius praestet Anicetus sua.
ANIC. Praestabo: sceleris summa mandetur mihi:
Nihil morabor; cuncta quod saecla horreant,
Sed nulla taceant, quod solum et caelum tremant,
Quod erubescat author, Eumenides gemant,
Id fiet, a me fiet, et pro te nefas.
NERO Nunc imperare incipio, nunc vere impero:
Hic sceptra firmat, hic dat imperium dies.
Libertus author muneris tanti mihi;
Libertus author funeris matri meae.
Anicite, properes, eligas comites tibi
Ad iussa promptos: perage mandata ocyus.
ANIC. Centurio classis, et trierarchus comes,
Paucique nautae sint in auxiliis, volo.
NERO Aderunt: at hoc tu quod facis facias cito.
Exeunt Nero, Seneca, Burrhus.
ANIC. (solus ) Anicete, nunc ut advoces artes opus,
Aut potius animos: advocat hoc animos opus.
Accingere anime, Caucasi rupes feras
Inhospitalis indue, et ferrum triplex.
Aures querelis obstrue, et menti metum
Exclude, et oculos claude pietati impiae.
Impius habebor Caesari, Augustae pius.
Aude aliquid, aliquid esse si cupias: age,
Age, quod ut omnes improbent, Caesar probet.
Malo ordieris magna, perficies bono:
Scelerisque fructus, ut nihil credas scelus.
Scelus imperantis, si scelus: Caesar iubet:
Obtemperandum: at filius Caesar: vide:
At et ille matri, et mater est illi gravis:
Perge: at redibit gratia: at periit prius;
Et pereat illa, gratiae ut pereat locus.
At paenitebit: siste: respiscet: cave:
Ne se iubente vindicet caesam, time.
Timeo hoc, et illud; sive ago, seu non ago,
Metus est untrinque; et Caesaris untrinque est metus;
Si perago, ne mox oderit: si non ago,
Ne pereat, aut me perdat infidum sibi.
Oderit inique facta quae fieri iubet:
Quin pollicetur praemium, nedum necem
Interminatur: bona ferens, referam mala?
Peribit ipse, nisi perit mater prius:
Nisi perit ille, aut illa, me periment; scelus
Caeptum illa dicet, ille desertum arguet.
Quid ago? Neroni illaesa servetur fides.
At nulla in illam mihi fides, odium vetus:
Perge, e duobus perde quam metuis magis.
Metus futuros imminens vincat metus.
Nunc nulla nobis via regrediendi patet:
Nunc nulla mora consilia capiendi nova:
Scelera sceleribus sint iter. Periit pudor,
Periitque pietas. Qua iubet Caesar feror.
Quam rex iubet perire qui servat perit.
Prius illa, et ille pereat: ego parcam mihi.
Intrant Herculeus trierarcha, Oloaritus centurio, et pauci nautae.
Sed cum comitibus en trierarchus venit.
Quae sint agenda nostis, o socii? HERC. Nihil
Sed agere, quicquid tu iubes, Caesar iubet.
ANIC. Et animus is est? HERC. Per Iovem. ANIC. Et sic stat fides?
OLO. Per Martem. ANIC. Id agitis ergo? HERC. Per pelagi deos.
ANIC. Et quicquid? OLO. Et quodcunque. ANIC. Si caedem imperat?
OLO. Caedem patrabo. ANIC. Si scelus? OLO. Faciam scelus.
ANIC. Quid si parentem? HERC. Quam? ANIC. Suam. HERC. Quid si meam?
Iussus meam mactabo: quid si me iubet?
Mactabo vel me: nisi facio, faciet Nero
Ut fiat: at si facio, pensabit Nero.
ANIC. Nihil metuitis? OLO. Caesare excepto nihil.
ANIC. Ergo ibitis? OLO. Pro Caesare in summum Iovem.
ANIC. Tales ministros esse Caesareos decet.
Bene est.
Intrat Agerinus.
Sed ecce laetus Agerinus venit.
Venit? Quid affert? Laetus? Olfacio dolos.
Nempe enatasse naufragam Augustam refert.
Illa vereratrix quo fere interiit malum
Nescire simulat: sola in insidiis salus
Nescire quod scis: callide. at nec sic fugis.
Ego dum requiro quid novi portet, sicam
Tecte aliquis illi proiiciat inter pedes.
Hinc ordinemur criminis scenam novi.
Agerine, laetus quid venis? et quem petis?
AGER. Libet esse laetum. quid tua? Non te peto.
ANIC. satis insolenter. AGER. Imo sic soleo. ANIC. Placet:
At convenire Caesarem, credo, libet.
AGER. Et convenire Caesarem, spero, licet.
ANIC. Licebit, ego si, quid feras, sciero prius.
AGER. Narranda dominis, an prius famuli sciant?
Proiicitur sica.
ANIC. A matre nempe invisis. AGER. Et visam licet.
ANIC. At ille matrem inviset. AGER.At non est opus.
ANIC. Est aegra. AGER. Non est. ANIC. Vulnere laborat. AGER. Nec hoc.
ANIC. Naufraga. AGER. Nec illud. ANIC. Ne nega. AGER. Quid ni negem?
ANIC. Imo aliud affers. AGER. Ut feram. ANIC. Sed non feres.
AGER. Imo — ANIC. Imo taceas, perfide; teneris reus.
Ecce ecce, socii, in Caesarem intentam sicam:
Hoc hoc ministro mater (o matrem piam!)
Usura, nato et principi exitium struit.
Vos deprehenso astringite infidas manus:
Iniicite vincla. AGER. Sic inauditus cadam?
ANIC. Quid verba spectem, facta cum damnent reum?
Manifesta mens est et tua, et dominae tuae.
Vis convenire Caesarem armatus sica.
Sed quid agebat? Quid voluit ardor tuus?
Non nisi Neronem, et solus et solum petis.
Quid plura quaero? Rapite vos hunc in crucem.
Visemus hinc nos, sceleris infandi artifex
Illa, illa quid agat, callida quid ultra paret,
An deprehensam pudeat, et quid, si pudet,
Factura, duret vivere, an malit mori.