(0294A)
888 Antiqua fanorum parens,
(0295A)889 Jam Roma Christo dedita,
Laurentio victrix duce
890 Ritum triumphas barbarum.
5Reges superbos viceras,
Populosque frenis presseras:
Nunc monstruosis idolis
Imponis imperii jugum.
Haec sola deerat gloria
10Urbis togatae insignibus,
Feritate capta gentium,
Domaret ut spurcum Jovem.
(0296A)Non turbuleatis viribus,
Cossi, Camilli, aut Caesaris:
15Sed martyris Laurentii
Non incruento praelio.
Armata pugnavit fides.
891 Proprii cruoris prodiga:
Nam morte mortem diruit,
20Ac semet impendit sibi.
Fore hoc sacerdos dixerat
Jam Xystus affixus cruci,
(0297A)Laurentium flentem videns
Crucis sub ipso stipite.
25Desiste discessu meo
892 Fletum dolenter fundere:
Praecedo, frater, tu quoque
Post hoc sequeris triduum.
Extrema vox episcopi
30Praenuntiatrix gloriae
Nihil fefellit: nam dies
Praedicta palmam praestitit.
Qua voce, quantis laudibus
Celebrabo mortis ordinem?
35Quo passionem carmine
(0298A)Digne relexens concinam?
Hic primus e septemviris,
Qui stant ad aram proximi,
Levita sublimis gradu,
40Et caeteris praestantior,
Claustris sacrorum praeerat,
893 Coelestis arcanum domus
Fidis gubernans clavibus,
Votasque dispensans opes.
45Versat famem pecuniae
Praefectus Urbi regiae,
Minister insani ducis,
Exactor auri, et sanguinis.
(0299A)Qua vi latentes eruat
50Nummos, operta existimans
894 Talenta sub sacrariis,
Cumulosque congestos tegi.
Laurentium sisti jubet:
Exquirit arcam ditibus
55Massis refertam, et fulgidae
Montes monetae conditos.
Soletis, inquit, conqueri,
Saevire nos justo amplius,
Cum Christiana corpora
60Plusquam cruente scindimus.
(0300A)Abest atrocioribus
Censura fervens motibus:
Blande, et quiete efflagito,
Quod sponte obire debeas.
65Hunc esse vestris orgiis
Moremque, et artem proditum est:
895 Hanc disciplinam foederis,
Libent ut auro antistites.
Argenteis scyphis ferunt
70Fumare sacrum sanguinem,
Auroque nocturnis sacris
896 Astare fixos cereos.
(0301A)Tum summa cura est fratribus,
Ut sermo testatur loquax,
75Offerre fundis venditis
Sestertiorum millia.
Addicta avorum praedia
897 Foedis sub auctionibus
Successor exhaeres gemit,
80Sanctis egens parentibus.
Haec occuluntur abditis
Ecclesiarum in angulis,
Et summa pietas creditur
Nudare dulces liberos.
85Deprome thesauros, malis
Suadendo quos praestigiis
(0302A)Exaggeratos obtines:
Nigrante quos claudis specu.
Hoc poscit usus publicus,
90Hoc fiscus, hoc aerarium,
Ut dedita stipendiis
Ducem juvet pecunia.
Sic dogma vestrum est, audio.
Suum quibusque reddito.
95En Caesar agnoscit suum
898 Nomisma nummis inditum.
Quod Caesaris scis, Caesari
Da: nempe justum postulo.
Ni fallor, haud ullam tuus
100 (0303A)Signat Deus pecuniam.
Nec cum veniret, aureos
Secum Philippos detulit:
Praecepta sed verbis dedit,
Inanis a marsupio.
105Implete dictorum fidem,
Quam vos per orbem venditis:
899 Nummos libenter reddite:
Estote verbis divites.
Nil asperum Laurentius
110Refert ad ista, aut turbidum.
Sed ut paratus obsequi,
Obtemperanter anuuit.
Est dives, inquit, non nego
(0304A)Habetque nostra ecclesia
115Opumque et auri plurimum,
Nec quisquam in orbe est ditior.
Is ipse tantum non habet
Argenteorum aenigmatum
Augustus, arcem possidens,
120900 Cui nummus omnis scribitur.
Sed nec recuso prodere
Locupletis arcam Numinis:
Vulgabo cuncta, et proferam
Pretiosa quae Christus tenet.
125Unum sed orans flagito,
Induciarum paululum,
(0305A)Quo fungar efficacius
Promissionis munere.
Dum tota digestim mihi
130Christi supellex scribitur:
Nam calculanda primitus,
901 Tum subnotanda est summula.
Laetus tumescit gaudio
Praefectus, ac spe devorat
135Aurum, velut jam conditum
Domi maneret, gestiens.
Pepigere tempus tridui:
Laudatus inde absolvitur
Laurentius, sponsor sui,
140Et sponsor ingentis lucri.
Tribus per Urbem cursitat
(0305B)Diebus: infirma agmina,
Omnesque qui poscunt stipem,
Cogens in unum et congregans.
145 (0306A)Illic utrisque obtutibus
Orbes cavatos praeferens
Baculo regebat praevio
Errore nutantem gradum.
Et claudus infracto genu,
150902 Vel crure trunco semipes,
Breviorve planta ex altera,
Gressum trahebat imparem.
Est ulcerosis artubus
Qui tabe corrupta fluat;
155Est cujus arens dextera
Nervos in ulnam contrahat.
Tales plateis omnibus
Exquirit, assuetos ali
Ecclesiae matris penu,
160 (0306B)Quos ipse promus noverat.
Recenset exin singulos,
903 Scribens viritim nomina,
(0307A)Longo et locatos ordine
Astare pro templo jubet.
165Praescriptus et jam fluxerat
Dies: furebat fervido
Judex avarus spiritu,
Promissa solvi efflagitans.
Tum martyr: Assistas velim,
170904 Coramque dispostas opes
Mirere, quas noster Deus
Praedives in sanctis habet.
Videbis ingens atrium
Fulgere vasis aureis,
175Et per patentes porticus
Structos talentis ordines.
It ille, nec pudet sequi.
(0307B)Ventum ad sacratam januam:
Stabant catervae pauperum,
180 (0308A)Inculta visu examina.
Fragor rogantum tollitur:
Praefectus horrescit stupens
Conversus in Laurentium,
Oculisque turbatis minax.
185Contra ille, Quid frendens, ait,
Minitaris? aut quid displicet?
Num sordida haec, aut vilia?
Num despuenda existimas?
905 Aurum, quod ardenter sitis,
190Effossa gignunt rudera
Et de metallis squalidis
Poenalis excudit labor.
Torrens vel amnis turbidis
Volvens arenis implicat,
195 (0308B)Quod terrulentum ac sordidum
Flammis necesse est decoqui.
(0309A)Pudor per aurum solvitur,
Violatur auro integritas,
Pax occidit, fides perit,
200Leges et ipsae intercidunt.
Quid tu venenum gloriae
Extollis et magni putas?
Si quaeris aurum verius,
906 Lux est, et humanum genus.
205Hi sunt alumni luminis,
Quos corpus arctat debile,
Ne per salutem viscerum
Mens insolescat turgida.
Cum membra morbus disjicit,
210Animus viget robustior:
Membris vicissim fortibus
Vis sauciatur sensuum.
Nam sanguis in culpam calens
Minus ministrat virium,
215 (0309B)907 Si fervor effetus malis
(0310A)Elumbe virus contrahat.
Si forte detur optio,
Malim dolore asperrimo
Fragmenta membrorum pati,
220Et pulcher intus vivere.
Committe formas pestium
Et confer alternas lues,
Carnisne morbus foedior,
An mentis et morum ulcera?
225Nostri per artus debiles,
Intus decoris integri,
Sensum venusti innoxium
Languoris expertes gerunt.
Vestros valentes corpore
230Interna corrumpit lepra,
Errorque mancum claudicat,
Et caeca fraus nihil videt.
Quemvis tuorum divitum,
(0310B)Qui veste et ore praenitent,
235 (0311A)908 Magis probabo debilem,
Quam quis meorum est pauperum.
Hunc, qui superbit serico,
909 Quem currus inflatum vehit,
Hydrops aquosus lucido
240Tendit veneno intrinsecus.
Ast hic avarus contrahit
Manus recurvas in volam,
(0312A)Plicans et uncis unguibus,
Laxare nervos non valet.
245Istum libido fetida
Per scorta tractum publica
Luto, et cloacis inquinat,
Dum spurca mendicat stupra.
Quid ille fervens ambitu,
250910 Sitimque honoris aestuans,
(0313A)Mersisne anhelat febribus,
Atque igne venarum furit?
Quisquis tacendi intemperans
Silenda prurit prodere,
255Vexatur, et scalpit jecur,
Scabiemque cordis sustinet.
Quid invidorum pectorum
Strumas retexam turgidas?
Quid purulenta et livida
260Malignitatum vulnera?
Tute ipse, qui Romam regis,
Contemptor aeterni Dei,
Dum daemonum sordes colis,
Morbo laboras regio.
265Hi, quos superbus despicis,
(0313B)911 Quos exsecrandos judicas,
Brevi ulcerosos exuent
Artus, et incolumes erunt
Cum carne corruptissima
270Tandem soluti ac liberi,
Pulcherrimo vitae statu
In arce lucebunt Patris:
(0314A)Non sordidati, aut debiles,
Sicut videntur interim;
275Sed purpurantibus stolis
Clari, et coronis aureis.
Tum si facultas suppetat,
Coram tuis obtutibus
Istos potentes saeculi
280Velim recensendos dari.
Pannis videres obsitos,
Et mucculentis naribus,
Mentum salivis uvidum,
Lipposque palpebra putri.
285Peccante nil est tetrius.
912 Nil tam leprosum aut putridum:
Cruda est cicatrix criminum,
(0314B)Oletque ut antrum tartari.
Animabus inversa vice
290Corrupta forma infligitur,
Quas pulcher aspectus prius
In corpore oblectaverat.
En ergo nummos aureos,
Quos proxime spoponderam,
295 (0315A)Quos nec favillis obruat
Ruina, nec fur subtrahat.
Nunc addo gemmas nobiles,
Ne pauperem Christum putes:
Gemmas corusci luminis,
300913 Ornatur hoc templum quibus.
Cernis sacratas virgines,
Miraris intactas anus,
Primique post damnum tori
Ignis secundi nescias.
305Hoc est monile Ecclesiae:
His illa gemmis comitur,
Dotata sic Christo placet,
Sic ornat altum verticem.
(0316A)Eccum talenta suscipe,
310914 Ornabis urbem Romulam,
Ditabis et rem principis,
Fies et ipse ditior.
Ridemur, exclamat fremens
Praefectus, ac miris modis
315Per tot figuras ludimur,
Et vivit insanum caput!
Impune tantas, furcifer,
Strophas cavillo mimico
Te nexuisse existimas,
320Dum scurra saltas fabulam?
Concinna visa urbanitas
915 Tractare nosmet ludicris?
(0317A)Egon' cachinnis venditus
Acroma festivum fui?
325Adeone nulla austeritas,
Censura nulla est fascibus?
Adeon' securim publicam
Mollis retundit lenitas?
Dicis: Libenter oppetam:
330Votiva mors est martyri.
Est ista vobis, novimus,
Persuasionis vanitas.
916 Sed non volenti impertiam,
Praestetur ut mortis citae
335Compendiosus exitus:
Perire raptim non dabo.
Vitam tenebo, et differam
(0318A)Poenis morarum jugibus,
Et mors inextricabilis
340Longos dolores protrahet.
Prunas tepentes sternite,
Ne fervor ignitus nimis
Os contumacis occupet,
Et cordis intret abdita.
345917 Vapor senescens languea,
Qui fusus afflatu levi
Tormenta sensim temperet
Semustulati corporis.
Bene est, quod ipse ex omnibus
350Mysteriarches incidit:
Hic solus exemplum dabit,
Quid mox timere debeant.
(0319A)Conscende constratum rogum;
Decumbe digno lectulo:
355Tunc, si libebit, disputa,
Nil esse Vulcanum meum.
918 Haec faute praefecto, truces
Hinc inde tortores parant
Nudare amictu martyrem,
360Vincire membra, et tendere.
Illi os decore splenduit,
Fulgorque circumfusus est.
Talem revertens legifer
De monte vultum detulit:
365Judaea quem plebs, aureo
Bove inquinata, et decolor
Expavit, et faciem retro
(0319B)Detorsit impatiens Dei.
Talemque et ille praetulit
370Oris corusci gloriam
(0320A)Stephanus, per imbrem saxeum
Coelos apertos intuens.
Illuminatum hoc eminus
Recens piatis fratribus,
375919 Baptisma quos nuper datum
Christi capaces fecerat:
Ast impiorum caecitas,
Os oblitum noctis situ
Nigrante sub velamine
380Obducta, clarum non videt.
Aegyptiae plagae in modum,
Quae, cum tenebris barbaros
Damnaret, Hebraeis diem
Sudo exhibebat lumine.
385Quin ipsa odoris qualitas,
(0320B)Adusta quam reddit cutis,
Diversa utrosque permovet:
His nidor, illis nectar est.
(0321A)Idemque sensus, dispari
390Variatus aura, aut afficit
Horrore nares vindice,
920 Aut mulcet oblectamine.
Sic ignis aeternus Deus:
Nam Christus ignis vetus est:
395Is ipse complet lumine
Justos, et urit noxios.
Postquam vapor diutinus
Decoxit exustum latus,
Ultro e catasta judicem
400Compellat affatu brevi.
Converte partem corporis
Satis crematam jugiter,
Et fac periclum quid tuus
(0321B)Vulcanus ardens egerit.
405Praefectus inverti jubet.
Tunc ille: Coctum est, devora,
Et experimentum cape,
Sit crudum an assum suavius.
Haec ludibundus dixerat:
410921 Coelum deinde suspicit,
Et congemiscens obsecrat,
Miseratus urbem Romulam.
O Christe, Numen unicum,
(0322A)O splendor, o virtus Patris,
415O factor orbis et poli,
Atque auctor horum moenium,
Qui sceptra Romae in vertice
Rerum locasti, sanciens
Mundum Quirinali togae
420Servire, et armis cedere:
Ut discrepantum gentium
Mores, et observantiam,
Linguasque, et ingenia, et sacra,
Unis domares legibus
425En omne sub regnum Remi
Mortale concessit genus:
Idem loquuntur dissoni
922 Ritus, id ipsum sentiunt.
(0322B)Hoc destinatum, quo magis
430Jus Christiani nominis,
Quodcunque terrarum jacet,
Uno illigaret vinculo.
Da, Christe, Romanis tuis,
Sit Christiana ut civitas:
435Per quam dedisti ut caeteris
Mens una sacrorum foret.
Confoederentur omnia
(0323A)Hinc inde membra in symbolum:
Mansuescat orbis subditus,
440Mansuescat et summum caput.
Advertat abjunctas plagas
923 Coire in unam gratiam:
Fiat fidelis Romulus,
Et ipse jam credat Numa.
445Confundit error Troicus
Adhuc Catonum curiam,
Veneratus occultis focis
Phrygum penates exsules.
Janum bifrontem, et Sterculum
450Colit senatus (horreo
Tot monstra patrum dicere),
Et festa Saturni senis.
(0323B)Absterge, Christe, hoc dedecus.
(0324A)924 Emitte Gabriel tuum,
455Agnoscat ut verum Deum
Errans Iuli caecitas.
Et jam tenemus obsides
Fidissimos hujus spei:
Hic nempe jam regnant duo
460Apostolorum principes.
Alter vocator gentium,
Alter cathedram possidens
Primam, recludit creditas
Aeternitatis januas.
465Discede, adulter Juppiter,
Stupro sororis oblite,
Relinque Romam liberam
Plebemque jam Christi fug.
(0324B)925 Te Paulus hinc exterminat,
470 (0325A)Te sanguis exturbat Petri.
Tibi id, quod ipse armaveras
Factum Neronis officit.
Video futurum principem
Quandoque, qui servus Dei
475Tetris sacrorum sordibus
Servire Romam non sinat.
Qui templa claudat vectibus,
926 Valvas eburnas obstruat,
Nefanda damnet limina,
480Obdens aenos pessulos.
Tunc pura ab omni sanguine
(0326A)Tandem nitebunt marmora,
Stabunt et aera innoxia,
Quae nunc habentur idola.
485Hic finis orandi fuit,
Et finis idem vinculi
Carnalis; erupit volens
Vocem secutus spiritus.
Vexere corpus subditis
490Cervicibus quidam patres,
927 Quos mira libertas viri
Ambire Christum suaserat.
Repens medullas indoles
(0327A)Afflarat, et coegerat
495Amore sublimis Dei
Odisse nugas pristinas.
Refrixit ex illo die
Cultus deorum turpium:
Plebs in sacellis rarior;
500Christi ad tribunal curritur.
928 Sic dimicans Laurentius,
Non ense praecinxit latus:
(0328A)Hostile sed ferrum retro
Torquens in auctorem tulit.
505Tum daemon invictum Dei
Testem lacessit praelio,
Perfossus ipse concidit,
Et stratus aeternum jacet.
Mors illa sancti martyris
510Mors vera templorum fuit:
Tunc Vesta Palladios lares
(0329A)929 Impune sensit deseri.
Quidquid Quiritum sueverat
Orare simpuvium Numae,
515930 Christi frequentans atria,
Hymnis resultat martyrem.
Ipsa et senatus lumina,
Quondam luperci, aut flamines,
Apostolorum et martyrum
520 (0330A)Exosculantur limina.
931 Videmus illustres domos
Sexu ex utroque nobiles
Offerre votis pignora
Clarissimorum liberum.
525Vittatus olim pontifex
Ascitur in signum crucis,
Aedemque, Laurenti, tuam
(0331A)932 Vestalis intrat Claudia.
(0332A)933 O ter, quaterque, et septies
530 (0333A)Beatus Urbis incola:
Qui te ac tuorum cominus
Sedem celebrat ossuum.
934 Cui propter advolvi licet,
Qui fletibus spargit locum,
535Qui pectus in terram premit,
Qui vota fundit murmure.
Nos Vasco Iberus dividit
Binis remotos Alpibus,
Trans Cottianorum juga,
540935 Trans et Pyrenas ninguidos.
Vix fama nota est, abditis
Quam plena sanctis Roma sit,
(0334A)Quam dives urbanum solum
Sacris sepulcris floreat.
545Sed qui caremus his bonis,
Nec sanguinis vestigia
Videre coram possumus,
Coelum intuemur eminus.
Sic, sancte Laurenti, tuam
550Nos passionem quaerimus:
Est aula nam duplex tibi,
Hic corporis, mentis polo.
Illic inenarrabili
Allectus urbi municeps,
555936 Aeternae in arce curiae
Gestas coronam civicam.
(0335A)Videor videre illustribus
Gemmis coruscantem virum,
Quem Roma coelestis sibi
560Legit perennem consulem.
Quae sit potestas credita,
Et muneris quantum datum.
(0336A)Probant Quiritum gaudia,
937 Quibus rogatus annuis.
565Quod quisque supplex postulat.
Fert impetratum prospere:
Poscunt, litantur, indicant,
938 Et tristis haud ullus redit.
(0337A)Ceu praesto semper adsies,
570 (0338A)Tuosque alumnos urbicos
(0339A)939 Lactante complexus sinu
940 Paterno amore nutrias.
Hos inter, o Christi decus,
Audi et poetam rusticum,
575Cordis fatentem crimina,
Et facta prodentem sua.
Indignus agnosco et scio
Quem Christus ipse exaudiat:
Sed per patronos martyres
580 (0340A)Potest medelam consequi.
Audi, benignus, supplicem
Christi reum Prudentium:
Et servientem corpori
Absolve vinclis saeculi.