Concordes animos et amicae fortia pacis
Foedera concordi Musa cano. Dirige vocem,
Melpomene, placidoque fave, Concordia, vultu.
Est locus, aurati quem cingunt undique soles
Innubesque micant luces; lnxnc nulla severo
Turbat hiems flatu, discordia jurgia nullae
Thraces agunt animae; namque umbris mollibus istic
Invitata suam fixit Concordia sedem.
Florida planities Zephyro contenta colono
Fundit opes virides et amoeni gaudia campi
Provocat: indulget grati clementia veris,
Largaque dispersos mentitur Flora colores.
At nemus et laetis silvarum scena theatris
Circuit egregio defixa palatia campo.
Hic volucres cantu noctemque diemque fatigant
Inclinante umbra, qua frondibus arbor opacis
Hospitium certat sociare, tumentque virentes
Laetitia silvae, nimiumque rigescere solem
Praecipiunt, franguntque aestatem obstantque calori.
At Bellum (tetrico discors in carcere Bellum
Induit invito victricia vincula collo)
Sanguineos torquens ocidos, nunc increpat hastam
Jam pigram, et nullum spirantia cornua Martem,
Jam gemit et vacua respectat in aera dextra.
Illi torva oculos pansis Audacia dextris
Assidet, Impietasque suo satiata cruore,
Et Dolor, et Parthis Vindicta armata sagittis.
Hic variis discreta locis, discreta figuris
Signa solent rerum, levitas quibus adjacet, auras
Vertice respiciunt: gravitas quas deprimit, imae
Ima petunt: pariter junguntur et humida siccis
Mixtaque simplicibus. Tali sedet aurea tecto
Laetaque florentes Concordia temperat annos.
At domus interior fervet coeuntibus extra
Agminibus, strictumque deas vix explicat aequor.
Hic laetae Charites et Oreades, albaque vultum
Gratia praetendit dextra felicis olivae
Pignora, dilectae signum laetabile Pacis.
At circum Plausus et honesta fronte Choreae
Laetitiaeque leves et mulcens Musica silvas
Cantibus, et solitae nescire silentia chordae,
Garrula plectra sonant, citharaeque per arva loquaces
Crispato carmen nemori silvisque loquuntur.
Et Lusus castique Sales, immixta locisque
Gaudia (flat Zephyris invecta faventibus aestas)
Consociant hilares per amoena palatia gressus.
Omnibus ex oculis spirat pudor, omnibus alma
Laetitia frons alta tumet, sertisque pudicis
Sidereoque virent enodes vere capilli.
Hic hilares luces et nullo turbida limo
Gaudia prorumpunt: maculari casta nigranti
Nescit faece dies: dominos Concordia nutus
Temperat et niveas decurrere praecipit horas.
Exultant comites et vita Nestora serum
Praecurrunt casumque premunt sortemque malignam.
Nunc choreis, nunc illa jocis plebs mollis amorum
Indulget querulosque procul jubet ire dolores.
Hic ut forte suum cursu praeverterat agmen
Laetitia, auratis credebat murmura silvis,
Et teneras avium prona bibit aure querelas.
Interea Rumor Litavis dilapsus ab oris
Pictus acu chlamydem, vigilantia lumina torquens
Mentitusque Argum, celeri juga florida cursu
Praevolat, et resonum dispensat in aera murmur
Laetitiam aere vocans et honesti Gaudia vultus.
Illa volat succincta togam, dispersa capillos;
Constitit, observat voces, juga corripit, auras
Explorat, quis Misenus, quis mulceat auras?
Ecce iterum Rumor sponsalia laeta canebat
Eugeniae Tyszkiewiciae elarique Joannis
Rakowski, laetus sponsalia laeta canebat.
Excipiunt saltus et silva remurmurat ingens
Voce lacessita et valido clamore vocata.
Reddidit extemplo mutilis se vocibus Echo,
Echo, quae resonis ducit sub vallibus aevum
Gramineo dotata toro, fingitque per auras
Responsa et voces fallax imitatur heriles,
Trunca labris, confusa oculos et vertice trunca.
Ergo dum Rumor sponsalia laeta canebat,
Eugeniae Tyszkiewiciae sponsalia, reddit
Haec: alia, et certat magis importuna scelesto
Murmure; sic illam vulgum docuisse ferebant,
Invidiamque trucem, laetis quae tabida rebus
Corde suo saturata iubet. Sponsalia Rumor
Reppetit. Echo aliam magis importuna canebat.
Ecce autem vallesque inter silvamque profundam,
Arboream et plebem Crux se regina ferebat,
Insignem crispata comam, crispata coronam
Sideream, te, Echo, quaerens, te pulvere toto
Vociferans. Fugit, ex oculis fugit, avolat Echo.
Avolat et vinctis equitat per caerula Cauris.
Parte alia dum forte feras turbamque coercet
Villosam, et praedas astris scrutatur amicis,
Audiit et mutilas mirata est Luna querelas.
Cervabus volat ergo suis invecta per umbras
Arboreas, te, Echo, quaerens, nec repperit ullum
Auctorem vocis. Postquam tamen illa vocata,
(Nescia fraenatam religare in vincula vocem)
Prodidit, insidiasque loci vox aegra retexit;
Sic indignanti Crux Lunaque detonat ore:
Quis te tam falsas silvis dispergere voces
Invida, coeca Echo, dirum quis fingere murmur
Discipulam docuit? Sponsalia laeta Rakowski
Eugeniae Tyszkiewiciae Cruce et auspice Luna
Jam securus obit, jam parta virgine gaudet.
Tune paras turbare animos, turbare petitum
Foedus et optatae confinia rumpere pacis
Niteris? et falsa sic ludis imagine vocis?
Credo tibi sopitus amor suppressaque flamma?
Narcissi tibi vivit amor, nec flamma quievit!
Cede ferox silvis, vocem preme, visito ventos.
Hoc nemorum praefecta tibi reginaque saltus,
Lunaque Cruxque jubent et certas nuntiat iras.
Dixerat. Illa leves perterrita cessit in auras.
Jam minor atque minor, dominisque exterrita verbis,
Alba genas, antrum Nihili crudele petivit.
Et jam nox piceis invecta per aera pennis
(Urget enim senium lassi sub fine diei)
Nigra comam, pullata togam, stellataque vultum,
Multivagas picto disjecerat aethere stellas.
Stabat, et in viridi demerserat aequore plantam
(Tantus amor spectare polum pictumque decoris
Sideribus campum) cupido Concordia vultu
Sidereas visura faces ignesque minores.
Stant circum natae volucres et Gratia triplex
Cincta comam lauro Tyrioque corusca sub ostro,
Et Jocus, et tenero florentia Gaudia vultu,
Atque hic quod certo Rumor disperserat ore,
Laetitia auditum repetebat in agmine murmur,
Disjectamque Echo, silvisque valere relictis
Extorrem Nihili trepidantia tecta subisse.
Haeret in aspectu cunctis polus, omnibus astra
Abripiunt oculos. Concordia at ipsa canebat
Ut crudele chaos, formidatisque tenebris
Armatum Nihilum valido Sapientia motu
Dispulit: ut mediis Ordo processit ab undis,
Impiger ad nutus: ut pulchro sidera gyro
Ingentesque poli steterunt sermone vocati,
Primaque nascentis fota est infantia mundi.
Et simul illimem per gemmea jugera Pontum
Qui vitreis lascivit aquis et in aethere ludit
Eridanum, digito monstrat sociabus amico.
En Tyszkiewicii decus immortale coruscat
Sanguinis (alloquitur) nunquam bonus ille sitire
Ardet, ut aestivi latrator Sirius astri
Edidicit: reprimit solem, fecundus amoeno
Gurgite solatur campos, sanatque perusta
Gramina, et innumero gemmarum pondere gaudet.
Quin etiam tacito rutilantia Lilia campo
Prospicit Elisii. Salvete! (exclamat) amico
Lilia digna polo, superis bene Lilia digna,
Paciadum gentis: cedunt nunc illa Rakowski.
Non Paesti foetus, nec vos brevis educat hortus
Hesperidum; vos prata poli, vos candida comunt
Gaudia, digna polo, coelo bene Lilia digna.
Interea claro figunt dum lumina coelo
Et vaga purpureis scintillant sidera signis,
(Mira cano) totus laetis concentibus aether
Miscetur, plaudit polus, et stellantia ovanti
Agmina vertuntur gyro plaususque frequentant.
Ipsaque jam festas meditatur Luna eboreas,
Nunc quassans cornu auratum, se reprimit, atque
Cunctantem vetat ire pedem, modo gaudia rursus
Abripiunt, volat ergo celer diffusaque plausu,
Lumen agit late, totoque extenditur ingens
Aere, formosumque rotat per sidera cornu.
Evigilant campi, surgit nemus, altaque divam
Aequora mirantur dominam quae gaudia noctis
Praecipitent? quae causa vocet geminare choreas?
Ast alia de parte Cruces per sidera ternae
Discurrunt ducibus stellis placidoque triumphant
Agmine, et innubem nox provocat aemula solem.
Exspectant comites divae, cupidaeque requirunt
Eventum, nequeuntque expleri tanta tuendo.
Sic ubi praecipiti dubium certamine campum
Corripuere acies et abenis bellica signis
Tempestas, dubiusque volas, Gradive, per aequor,
Quae spectatores oculos, quae gaudia pascunt!
Arrectae pendent spes, exsultantia que haurit
Corda labor; sic Lunam illae videre volantem.
Ecce autem stellae concordes lucida jungunt
Agmina, convisitque suas tres una sorores:
Excipiunt sese faciles tacitoque salutant
Murmure. Tum mediis circumuitet annulus astris
(Agnovit pressitque piam Concordia fraudem)
Sidereis nitidus radiis, iugensque superbit
Aethere majestas: rata Luna nitescere fratrem
Advolat, et cornu summa de parte pependit.
Huc etiam coiere Cruces, coiere quaterna
Sidera et ingentem sensit polus omnis honorem
Diffundi, mediumque actis Phaetonta tenebris
Fulgere, tum tenera plausit Concordia palma
Et roseas diffusa genas, sic astra lacessit:
Estis, io, superi! quando concordia cerno
Sidera, concordem Lunamque Crucesque benigno
Ire polo! Unde Cruces? coeunt quo sidera motu?
(Excipiunt comites) quid pulchro Cynthia vultu,
Quid notat? O mater, cupidas ne ludito mentes.
Annuit, et placidis retegit Concordia dictis:
Crux haec terna (notat digito), quae luce serena
Purpurat, haec clari clarissima stemmata gestat
Rakovii generis, cujus de stirpe Joannes;
Quantus! quantus adhuc primo vel flore juventae!
Quas non ille plagas, quas non penetravit ad oras
Igneus, ut magno dispersam prendere mundo,
Aurea, te canis posset, sapientia, curis.
Parisiae videre deae, Germania vidit
Ingenium juvenis felix, altaeque benignam
Temperiem mentis: tuque, inclite, gloria magni,
Wladislae, patris, (cujus memorabile robur
Moschus et attoniti vidit domus alta Smolensci,
Quantus equis, quantusque armis, quantusque per arva
Magnanimo validum spirares robore Martem)
Spectasti, Princeps, quantas natura Joanni
Ingenii concessit opes, et quantus Apollo
Mente sedet, qualis decurrit lactea linguae
Copia permulcens, bellatoremqne tumultum
Excutiens, frangensque minas pro Principe caro,
Explicitum mediis pectus sacrare periclis,
Herculeum pectus, doctum calcare timores.
Regius hunc dignatus amor, dignatus honorque,
Lechiacos inter proceres ad magna vocatum
Munera, sublimi consistere jussit in aula.
Ecquid Adalbertum tento memorare parentem?
Plocia scit, pangentque suas per saecula laudes
Plociades Nymphae, qua Vistula limpidus agros
Perlavat; his clarus vivit Capitaneus oris
Nescius in mortem; scit Visna gemitque parentem
Abreptum, (quantum tetricae violentia Clothus
Saeva potest) gemit abreptum, sed nulla praeesse
Saecla tuae poterunt, pie Castellanee, famae:
O quantum regi charus, tibi, patria, quantum!
Quid Sophiae matris retegam genus, altaque gentis
Lumina Paciadum? percurrit gloria terras
Nicolei, et superos rimatur adire Penates,
Illum Italae gentes, illum Polonia dicet.
Pastoremque suum dives Samogitia dicet.
Et Petrum sua laus ornat, grataeque Camoenae
Ingeniumque viri clamant et Martia bello
Dextera, Kircholmi tumuli, plaga Livonis armis
Territa, Relligioque pios experta favores;
Candida quae Divi surgit de nomine Marci,
Haud ingrata polo, tali Eakovius heros
Majorum virtute nitet semperque nitebit.
Atque hic plura loqui Concordia laeta parabat;
Gratia sed rupit: dic, inquit, origine, mater,
A prima, quid Luna notat, quid praevia stella?
Excipit illa: cavum quae Cynthia sustinet orbem
Sanguinis est Tyszkievicii decus, inclita terrae
Gloria Littalicae, virgo quo sanguine surgit
Nobilis, Eugeniam sic illam nomine signant.
Illam forma decens et honesti purpura vultus
Pingit, et ipse pudor collum praecingit eburnum.
Virginitas oculis et toto prodita lucet
Corpore, virgineusque metus, solitusque timere
Cuncta pudor, sic jussa humilem proba palpebra
Designat, mater prospectat plurima vultu; [terram
Quod stupeas (rarum hoc) formae concordia magna,
Magna pudicitiae, nativam credo Dianam
Aemula consequitur. Fausto sed prodidit ortu
Eugeniam Litalis clarus Janussius oris.
Virgo, parente tuo gaude, quem regia triplex
Tergemini regis sensit coluitque fidelem.
Ille repentino, tuba seu Mavortia, cantu
Provocet in campos, et ahenus proelia ductor
Dissipet, aeratum doctus volitare per agmen,
Arma per, ancipites gladios et hianta tela,
Sanguineasque neces et aperta cadavera, fidum
Sternere equum, manibusque manum, pedibusque pe-
Figere, et eversa decedere victor arena. [demque
Palladium seu prendat opus, sacretque Camoenis
Otia, prudentes nocturna silentia curas
Advertere libros domino niveamque papyrum
Atque habiles calamos gressu celerante ferentes.
Divitias fandi scrutatur, et ore diserto
Ingenii dispensat opes tacitasque per umbras
Ventilat exortas mitis Prudentia causas.
Hic nunc Littalica cum laude Notarius ora,
Quam bene victuris commendat nomina chartis
Et calcaturus cineres, et praepete Famae
Remigio, meritus superas naturus ad arces.
Euge beate senex, saeclis victure futuris,
Invidia major, nec fato subditus ulli,
Littalico clarus coelo, clarusque Polono,
Exige Nestoreos fatis ridentibus annos,
Cum Narusevicio, quem nunc respublica claro
(Maternum unde genus natae) praefecit honori.
Atque ubi depinxit seriem turbaeque retexit,
Unde Cruces veniant, quo praeside Cynthia constet
Respiciens coelum sic alta voce precatur:
Vivite concordes animae, domus utraque sorte
Consociata pari virides ad sidera laudes
Efferat, egregii patriaeque Deoque labores
Festinent famam aeternam memoresque triumphos
Magnanimo generi atque pio. Ilicet Echo
Reddit: Io; polus addit: Io; nemus assonat: Io.
Haec super increpuit laetis Concordia signis,
Suscitat et resides ad carmina Musica chordas.