QUinque bis Alciden menses aetatis habentem
Alcmene Mideatis et una nocte minorem
Iphiclum, quandoque lavans ac lactibus implens
Ambos imposuit clypeo, quem fortis ahenum
Amphitryon Pterelae, scutum haud ignobile quondam
Eripuit caeso, capita hinc puerilia tangens
Sic pueros affata suos est provida mater
Claudite nunc oculos dulcemque capessite somnum
Infantes animaeque meae, dormite beati
Evigilate iterum venturae lucis ad ortum
Haec ubi dixisset velut incunabula leni
Versabat motu clypeum, tunc mollior illis
Obrepsit somnus. Sed adacto tempore postquam
Frigida iam mediam volvebant sydera noctem
Humentemque poli stabat Borealis ad arcton
Ensifer, et magnos humeros monstrabat Orion
Tunc meditata dolos furiis exercita Iuno
Horrentes squamis duo pessima monstra dracones
Coeruleis immisit, at illi limine ab ipso
Plana pavimenti verrunt loca nigra trahentes
Corpora, sanguineos oculis spirantibus ignes
Membra voraturi ceu protinus Herculis ibant
Triste minabundo spargentes rore venenum
Iamque propinquabant pueris, vibrantibus ora
Sibila lambentes linguis, Iove cuncta vidente
Excutiebantur somno Mideatide nati
Alcmena, tum lux visa est insueta per omnem
Effulgere domum, postquam tunc vidit in ipso
Serpentes clypeo, dentesque horrore tremendos
Aspexit, mox Iphiclus puerilia multo
Frigidus ossa metu vagitus aedidit altis
Disiiciens pedibus villosae tegmina vestis
Tanquam qui cuperet fugere atque evadere ab hoste
At puer Alcides nihilo conterritus, ambas
Extenditque manus, anguesque prehendit, et urgens
Pugnisque et gravibus connectit guttura vinclis
Plurima qua tetri sunt semina parte veneni
Quos etiam superi oderunt, serpentibus atris
Illi autem crebro repetita volumina circum
Nectebant puerum, paulo ante in luminis auras
Progenitum superas, et adhuc lactentia labris
Ubera sugentem, neque sub nutrice gementem
Mox iterum passo dissolvunt corpore gyros
Namque fatigati spinas, evadere quaerunt
Vincula quae nimio iam dura labore ferebant
Audiit Alcmene clamorem, ac territa primum
Consurgit, talique virum sermone fatigans
Surge ait Amphitryon, nam me timor anxius urget
Surge age, nec pedibus circundare sandala cures
Numne audis pueros? quam clamat iunior autem
Nonne vides intempesta quia nocte refulgent
Luce nova claraque haec tota cubilia, nondum
Cum tamen ulla dies croceos detexerit ortus
In nostram nova monstra domum venere, quod adsit
Est aliquid mihi crede novum, sic dixit, at illi
Moriger Amphitryon consueta cubilia liquit
Artificique manu factum prorupit ad ensem
Appensum clavo quem cedrina sponda tenebat
Tunc primum zonae pulcherrima cingula nuper
Contextae petit, inde manu properante praehendit
Vaginam nigrae grave opus de stipite Loti
Tunc ingens thalamus caligine rursus opaca
Et multum tenebris oppletus inhorruit atris
Hic multum famulos efflantes pectore somnum
Ipse nocans afferre focis iubet ocyus ignem
Surgite, ferte citi, foribusque repagula apertis
Deiicite, o operum patientes, hactenus ille
Clamabat, propere lychnis ardentibus illi
Accurrunt, iam parte domus properantibus omni
Plena fuit servis, tam clara in luce videntes
Exiguis manibus duo frigida monstra tenentem
Alciden puerum, tum laeta voce sonabant
Ille autem dextra serpentia monstra prehendens
Extulit, atque manu versabat in Amphitryonem
Altius, exultans, ridens, et morte gravatos
Ante pedes patris abiecit quos vicerat angues
Ipsa sinu rapit Iphiclum fidissima mater
Exanguem siccumque metu, nec secius aufert
Amphitryon altum sub tegmine vestis ovillae
Involvens puerum, solitique cubilia lecti
Tum repetens, placidi reminiscitur ocia somni
Et iam tempus erat, dilucula proxima Galli
Concinuere alacres terna vice vera loquentem
Omnia Tyresiam vatem vocat anxia mater
Exponensque novi casus miracla, iubebat
Dicere quid tali portendant numina monstro
Dic ait o vates, nec sit pudor aedere, quicquid
Vel si triste etiam, denunciat ira deorum
Nec tege quicquid erit, nec enim ex mortalibus ulli
Effugere est quaecunque Deae fatalia nerunt
Fila suum certo carpentes stamine fusum
Nunc tamen haec vates doceo te cuncta scientem
Hactenus Alcmene, cui talia reddidit ille
Foelix prole bona sanguis clarissime Persei
Fide animo mulier, per enim mihi dulcia quondam
Lumina, nunc caeca caligine perdita, iuro
Inter Acheidas vivet tua fama puellas
E quibus innumerae quondam data pensa trahentes
Per totos tua facta dies laudesque sonabunt
Ipsa eris Argivae decus et reverentia famae
Talis in astriferum quondam ascensurus olympum
Est tuus iste puer, talis vir in orbe futurus
Heros magnanimus robusto pectore fortis
Cui totum cedent animalia cuncta per orbem
Omnes atque viri tanta virtute minores
Huic fato bis sex restat superare labores
Inde domos Iovis ingrediens habitabit Olympum
Quicquid erit mortale feret Thrachinius ignis
Ille etiam superum fiet gener, hic erit infans
Quem nunc hi rabido morsu petiere Dracones
Hic erit illustris totum virtute per orbem
Illa dies aderit quando lupus acer in altis
Conspiciens cervam recubare cubilibus olim
Non volet appetere, aut atroci laedere morsu
Verum age nunc curato intus tibi lucidus ignis
Ardeat Asphalathi de lignis, aut Paliuri
Aut spinosa rubi concidite ligna virentis
Aut etiam sicci quod ventus movit Acherdi
His dein subiectos lignis incende dracones
Tempore quo noctis puerum venere volentes
Occidere, hinc cineres sub primum syderis ortum
Colligat et fluvii ferat ad vada proxima rivi
Una ministrarum ventique ad flabra secundi
Spargat arenosis petris, non ipsa retrorsum
Respiciens propere redeat, tum sulphure puro
Hanc primum lustrate domum, ramoque virenti
Rite coronatam et mistam sale spargite lympham
Et facitote Iovi porco mare sacra supremo
Sic vestris proprios vincetis viribus hostes
Dixit conversusque in sella adsedit eburna
Tyresias, multis gravis et iam debilis annis
At puer Argivi qui filius Amphitryonis
Creditus est, ut planta recens adolescit in agro
Ubere, et aerias crescendo surgit in auras
Crescebat sub matre suos nutritus in annos
Litterulas puerum docuit Lynus inclyta Phoebi
Progenies, vigil et curis, atque impiger Heros
Robustum nervis intendere fortibus arcum
Eurytus ex magnae genitus patre divite terrae
Sed canere et manibus citharam pulsare canoram
Dicitur ostendisse Philammonides Eumolpus
At quae divitibus certamina cunque sub Argis
Commovere viri plantis pernicibus acres
Quasque Palaestritae Luctatoresque tenaces
Et sua qui crudo committunt robora caestu
Invenere artes apud Harpalycum Phanopea
Mercurio genitum didicit, quem nemo ferebat
Ne per longa quidem procul intervalla locorum
Aspiciens, duro in certamine, tam fuit hirto
Densa supercilio metuendae frontis imago
Sed coniungere equos curru vertente rotarum
Ad metam radios et campi tuta tenente
Amphitryon puerum sapiens et ad omnia promptus
Ipsemet edocuit, namque ipsi plurima palmae
Multiplicis, servata domi stant praemia, currus
Olim victorem magna cum laude sequuti
Tunc quoque qui stabant infractis axibus illi
Moenia ad Aeripedum gregibus praestantis equorum
Argeos, absque ullis longo iam tempore loris
At longas torquere hastas robustaque latis
Terga tegi clypeis, gladiorum ferre labores
Concertare viris, aciem disponere, cautas
Occulere insidias, turmas educere in hostem
Hortari posse, edocuit fortissimus armis
Castor eques, qui venit equestribus exul ab Argis
Moenia cum Tydeus iam tunc Argiva teneret
Adrasto cedente locum sortemque paternam
Viniferumque solum, quo tempore non fuit alter
Tot claros inter virtute heroas et armis
Huic profugo similis, donec tulit integer illum
Sanguis, et aetatem non carperet aegra senectus
At sic instituit puerum fidissima mater
Illius ut semper coniuncta cubilia patris
Haererent thalamis, cui multum grata leonis
Pellis erat lectus, consuetae fercula coenae
Ignibus assa caro, atque ingenti pondere panis
Doricus, appositi depromptis ab ore canistri
Qui saturare etiam possit fossoris inanem
Ingluviem, crudisque diurnae tempore lucis
Et paucis contentus erat, nec prorsus ab ulla
Arte laboratas vestes, talesque ferebat
Quales vix genuum media internodia tangant.
Hactenus quidem Theocritus. Deest enim praesenti Idyllio finis, quem Ioachimus Camerarius Graecis versibus a se descriptum adiecit, hos ita vertimus.
Venator vero montes sylvasque peragrans
Haud unquam sine fuste feras sectatus agebat
Aut timidas cervas, aut pictos corpora Lyncas
Tunc equidem teneris, et adhuc impubibus annis
Filius ille Iovis parvus, sed et inde futurus
Maximus, atque humeris magnum laturus Olympum
Namque illi nondum telis metuendus Apollo
Ipse suos [suas 1531] arcus dederat celeresque sagittas
Cum tamen ipse etiam patre proditus esset eodem
Ex Iove, qui cum formosa consueverat olim
Alcmena thalamosque Deus mortalis inibat
Nec clypeum versare manu tum robur habebat
Flammifero lucentem igni radiisque micantem
Astrorum adsimilem, quem fidus mulciber illi
Vulcanus [Vulcanius 1531] dederat, pulcherrima munera, quamvis
Iunonis faber ille inimicae filius esset
In quo cuncti inerant quos gignit terra labores
Laeticiae risusque hominum saevique tumultus
Bellorum et variis animalia picta figuris
Omnia, saevorumque minacia colla draconum
Atque lacus senio venerabilis Amphitrites
Divorumque sacer coetus, quos regia coeli
Dives habet, quo fretus ademit Marte creato
Eluctantem animam cygno, cygnique parentem
Vulnere conciso percussit in inguine Martem
Sic Iovis ille quidem et formosae filius idem
Electryoniadis, dum flos aetatis ab ipso
Ore renidebat primaque virebat in herba
Prima tulit claris nutritus tempora Thebis
In charae genibus matris, iuveniliter alta
Delectans utrumque adeo virtute parentem
Verum ubi iam molli tenues lanugine malae
Vestirentur, et in fortes adolesceret annos
Tum vero strepitum Martis meditatus et arma
Conseruisse viris, fortesque lacessere bello
Heroas, magnasque ausus praesumere vires
Aggrediens ursasque feras, saevosque leones
Et quaecunque colunt altas animalia sylvas
Saepe suae solus confecit robore clavae
Sed postquam Amphitryon senio est confectus inerti
Cui coniux Alcmena fuit magni inclyta mater
Herculis, ad durum vis hunc Eurysthea fati
Misit inhumani laturum iussa tyranni
Namque ea nascenti puero vis indita fati est
Cum pater ipse dolo captus Iunonis iniquae
Iuravit cunctis Eurysthea iura daturum
Regibus ex sese genitis, postquam impiger autem
Tergora raptori Nemees detracta leoni
Induit Alcides, duros exinde labores
Suscipiens horrenda tulit certamina, quanta
Qualiaque Eurystheus invictum ferre iubebat
Nunc quoniam pueri, qui filius Amphitryonis
Creditus esse fuit, celebravimus Herculis acta
Carmina dehinc maiore sono meliora canemus.