AB Iove principium Musae, Iovis ultima Musae
Sit ratio, cantu cum maximus ille Deorum
Dictus erit vestro, merita tum laude feremus
De mortalibus extremum primumque virorum
Et medium Ptolemaeon, in his nanque optimus ille est
Chari olim virtute viri quicunque fuerunt
Diis geniti, et noti primis Heroes ab annis
Cum nihil abiectum, nihil ulla ex parte pudendum
Omnia sed gererent patrio dignissima coelo
Invenere suos opera immortalia vates
Qui canerent, famaeque darent memoranda futurae
Verum ego quem faciles Musae fecere Poetam
Illustrem pulchro Ptolemaeum carmine dicam
Nam bona laudatos decorant quoque carmina divos
Arboribus densam veniens lignator in Idam
Anxius ingentis circumspicit omnia sylvae
Unde opus incipiat, quae primo iusta labori
Caussa sit, haud alia mentem ratione fatigat
Nunc mihi materiae pondus grave fine carentis
Quae prima expediam, de tanto tamque bonorum
Immenso numero, quibus immortalia tanti
Dii non difficiles decorarunt nomina regis
Usque ab divina maiorum gente suorum
Qualis et ipse fuit Lagides, qui maxima posset
Perficere, ingenio meditari talia quisquam
Haud alius qui posset erat, sic scilicet illum
Diis pater aequalem provexit honoribus auctum
Divinis etenim Iovis in penetralibus illi
Ex auro stat facta domus, quem proxima iuxta
Magnus Alexander constrata sedilia servat
Persarum gravis in populum Deus, immortali
Subdita cuius adhuc sapientia pectore regnat
Quos contra sedem solido ex adamante paratam
Amphitryoniades statuit Iove natus et orbis
Monstrorum domitor clava metuendus et arcu
Cum reliquis celebrans convivia splendida divis
Ipse suis gaudens spectare nepotibus ortos
Atque sui generis dignos virtute nepotes
Quod deus illorum viridem per membra iuventam
Fuderit et procul invisam tristemque senectam
Iuppiter arcuerit, quod et ipsi morte carentes
Dicantur Divi, nullo iam corporis usu
Et nec opus pedibus, ceu qui nascantur, habentes
Nam fuit amborum proavus satus Hercule forti
Et genus amborum totum numeratur ab ipso
Hercule per proavosque atavosque ab origine prima
Donec in ipsorum deducas tempora gentis
Divinae seriem, qui cum saturatur odoro
Nectare convivas superos mensasque reliquit
Ambrosias Iove natus amatae in coniugis aedes
Ingrediens raptum ex humeris hinc protinus arcum
Cum pharetra dedit, illi autem Cyclopea ferri
Robora et exsculptam nodoso stipite clavam
Atque illi in thalamum divino nectare odorum
Deducunt Hebes albentis crura parentem
Prognatum Iove, et arma simul, iam qualibus ipsa
Laudibus evicit parentes clara puellas
Pignora, matronas inter sapiens Berenice
Huius enim regina Cypri veneranda Diones
Filia, molliculos digitos complexa manusque
In fragrante sinu fovit, quia scilicet unquam
Nulla puella viro tantum placuisse putatur
Uxorem quantum ipse suam Ptolemaeus amavit
Et redamabatur certe, et plus uxor amabat
Ex tam legitimo tam firmo ab amore creatis [creatus 1531]
Committunt pueris tuto omnia remque domumque
Si quando vir amans in lectum vadit amantis
At mulier fido quae non respondet amori
Illa viri lectos alieni in pectore versat
Semper, et hinc faciles nascenda in pignora foetus
Sed nunquam similis natorum forma paternae
Divarum veneranda Venus pulcherrima vultu
Ipsa tibi curae fuit excellens Berenice
Per te Cocyti moestam non transiit undam
Sed prius obscurae quam littora prima paludis
Attigit, et tristem morientibus undique nautam
Hanc rapiens Venus in tua templa sacrata locasti
Favistique tuos ceu natae mater honores
Omnibus illa favens mortalibus est dea, quorum
Pectoribus vacuis molles aspirat amores
Atque leves fido dat amanti ducere curas
Nigra superciliis Argea amplexa torosum
Tydea, sternentem Diomeden fortia partu
Enixa es clarum terra Calidonide regem
Alta sinus undosa Thetis tibi Thessale Peleu
Hectorei peperit domitorem Martis Achillem
Te generose dedit partu Ptolemaee beato
Diva parens Berenice indevicto Ptolemaeo
Nutriit alta Coos puerum te a matre receptum
Tempore quo primum vidisti lumen et auras
Vitales teneris hausisti flatibus infans
Nanque ibi solventem gravido de corpore zonam
Ilithyian parturiens in vota vocavit
Nanque laborabat graviter tum filia pulchrae
Antigones, illi partus tum diva levatrix
Adfuit, atque omnem pepulit per membra dolorem
Aeditus ergo patri similisque et amabilis ipsi
Est puer, hunc spectans media Cos insita ponto
Contrectans manibusque et amica in brachia sumens
Talibus est tenerum verbis affata puellum
Euge beate puer foelix age fulgeat ortus
Hic tuus, ah tu me tanto digneris honore
Quanto caeruleam Delon manifestus Apollo
Et Triopon cultu collem venereris eodem
Quo rex aequalem Rhenaean amavit Apollo
Haec ubi dixisset maternis insula verbis
Protinus insonuit clara ter voce sub altis
Nubibus augurio firmans Iovis ales aperto
Omnia, at hoc magno signum de rege secundet
Qui dedit ipse Deus, nam certe est maximus ille
Atque vir egregius, quem mox ut prodit in auras
Sic amat, et primo confirmat Iuppiter ortu
Illum sponte sua foelicia cuncta sequuntur
Divitiae veniunt illi, nunc possidet ergo
Et maris et terrae spacia infinita, tenetque
Innumeras gentes quae festa pace quietae
Frugifero pingues exercent vomere campos
Continuisque colunt crescentes imbribus agros
Sed non ulla magis facili se prodiga partu
Terra aperit quam plana suis Aegyptia tellus
Frugibus exuperat reliquas, cum Nilus inundans
Fructifero putres emollit flumine glebas
Tot nemo populos, nemo tot possidet urbes
Plenas artificum, plenas opera omnia agentum
Illi tercentum celsis stant moenibus urbes
Inde supra tres Myriadas tria milia, porro
Adde duas triadas, pone insuper hendecadas tres
Tot populis dat iura, tot urbibus imperat ille
Gloria magnorum [magnarum 1531] Ptolemaeus maxima regum
Praeterea partemque tenet Phoenicidos orae
Atque Arabum partem foelicia thura legentum
Divitis et Syriae Libyaeque propinqua tenentis
Quicquid et Aethiopum vicino sole calentum
Possidet a populis, nihilo minus imperat omni
Pamphyliae Caribus levibus, Lyciisque protervis
Et Cilicum quicunque habitant foelicibus arvis
Cycladibusque vago dispersis orbe per aequor
Navibus ille quidem praestat classesque per omnem
Mittit et innumero consternit milite pontum
Et maris imperium late tenet, illius omnes
Mandatis parent terrae fluviique sonantes
Plurima sunt equitum claudentes agmina turmae
Sunt clypeis densi pedites, nitidoque cohortes
Aere refulgentes aciebus in ordine pulchro
Densatis, strepitu ferientibus astra sonoro
Divitiis et opum fastu magnoque paratu
Omnes terrarum reges premit, omnia fundit
Assidue foelix foecundo copia cornu
Tempore non aliquo dives vacat aula beatis
Muneribus toto ac diverso ex orbe profectis
Incumbunt operis populi durosque labores
Tranquilla exercent in pace et ab hoste quieti
Nemo pedes siquidem piscosi littora Nili
Transgreditur, manibusque aliena invadit iniquis
Aut bellum movet, aut ullo Ptolemaeia regna
Miscet agens subitos arrepta per arma tumultus
Nemo etiam quamvis celeri de nave propinquum
Exilit in littus praedatum oviumque boumque
Armenta, et spolians Aegyptia regna colentes
Talis habet regem servandi cura paterni
Imperii, talis populo rex praesidet ipsi
Flavicomus Ptolemaeus, in omnia maxima natus
Praecipue vir in arma potens, cui cura parentum
Omnia conservare laboribus aucta, vicissim
Parta labore suo patrias augere per artes
Sed nec inutilibus tam regia dives abundat
Divitiis, quibus in capsas et avita repostis
Scrinia parcatur nullum admittentibus usum
Ceu formicarum congestis nuper acervis
Sed quorum bona pars divorum cedat honori
Vel cum templa novo reparat pereuntia cultu
Vel nova constituit, vel splendida munera solvit
Primitias, cumulatque suis altaria donis
Rex pius in superos, quin plurima regibus idem
Dona aliis tribuit, sed et urbibus inclyta multis
Munera transmittit, socios quoque larga fideles
Dextera prosequitur, sacra ad certamina Bacchi
Nemo unquam veniens cantor discessit inanis
Quin potius docta praestantibus arte canendi
Munera contribuit, se digna nec arte minora
At laudes Ptolemaee tuas sacra carmina vatum
Pro meritis celebrant quoniam bona multa Poetis
Tu facis, et veros Musis impendis honores
Nam quid amabilius, quid pulchrius esse per orbem
Integrum poterit quam pulchrae nomina famae
Accipere atque homines inter virtute mereri
Illustrem aeternos quae gloria duret in annos
Haec manet Atridis etiam nunc, illa profecto
Infinita domus Priami bona divitis altae
Et si legitima belli ratione tulerunt
Haud tamen illa manent, sed in atri partibus orbis
Clausa latent, reditum duris adimentibus umbris
Solus hic extinguens vestigia prisca parentum
Adscriptus numero divum facit esse videri
Ergo patri divo divaeque insignia matri
Thureque odorifero fumantia templa dicavit
In quibus ipsorum statuas dum collocat auro
Addens nobile ebur, divos facit esse vocandos
Omnibus, et toto laturos orbe salutem
Atque illis dum sacra facit praepinguia adurit
Viscera multa boum, taurosque rubentibus aris
Imponit mactans totius mensibus anni
Ipse et amans coniux qua non foelicior unquam est
Ulla puella virum cupidis complexa lacertis
Nulla boni meliora tulit connubia sponsi
Ergo amat ex animo coniux fratremque virumque
Taliter in thalamum quondam coiere iugalem
Quos Rheam genuisse ferunt, quibus omnia parent,
Sic se complexi fratrem soror, ille sororem
Iuppiter et Iuno lectum venere in eundem
Quem stravisse ferunt redolentibus Irida palmis
Salve rex Ptolemaee tuos ego semper honores
Sicut et Heroum laudes et facta aliorum
Carmine non humili, nec quod contemnere possit
Posteritas ventura, canam, tibi Iuppiter aequus
Virtutem dabit, et faciet virtute beatum