SI qua potest stygias a me traiecta paludes
Littera, in humanas usque venire manus
Ista, precor, veniat; notasque feratur in aedes,
Vivit adhuc patriae pars ubi magna domus.
Quinque ibi cognato superatis sanguine fratres.
(Si nondum fratres vos pudet esse meos)
Mittitur, ut rebus mea prosit epistola vestris:
Nam prodesse meis, ut velit ipsa, nequit.
Hei mihi! quas veni miserabilis hospes in oras?
Quae facies tetri, quamque inamoena, loci est?
Vos procul hinc, moneo, procul, o, divertite. Vestros
Qua praeiere mei, vos removete pedes.
Omnia funestis operit nox atra tenebris,
Horridaque offusum retro agit umbra diem.
Claudimur aeratis circum undique et undique; muris,
Ferratasque ligant vincula mille fores.
Obsidet hospitium gravis illaetabile maeror,
Et socia aeternus cum legione dolor.
Intus agit picei rogus atra volumina fumi,
Sulfureamque domus tota Mephitin alit.
Ignea densatis in aheno carcere flammis
Regnat, et Aetnaeo plus surit, aura, foco.
Urimur hoc semper, semperque renascimur igni,
Quoque necesse mori est, non licet igne mori.
Pergite crudeles, Vulcania tela favillae,
Vosque nimis segnes in mea fata saces,
Pergite relliquias miserandae abrumpere vitae;
Accelerata, duplum, mors, mihi munus erit,
Verum ego quid flammas, et ineluctabile tento
Excidium votis sollicitare meis?
Stant rata perpetuis incendia legibus. Omnes
Aeternum in surdo perdimus igne preces.
Ille meos ambit piceata lampade manes,
Estque mihi Tyrii velleris ille vicem.
Quos prius Eois digitos incendere gemmis
Mos erat, hos taedis ustulat ille suis.
Aurea cingebat teretes armilla lacertos;
Nunc ignita pari pondere massa ligat.
Hic, ubi deformi pendet mala vipera nodo,
Ante mihi ex auro pendula torquis erat.
Quid miserum Tyrio bis cocta fefellit aheno
Purpura, quid Coa stamina ducta colu,
Si mihi purpureo fuit emptus hic ignis amictu?
Emptaque si Coo stamine flamma fuit?
Ah, pereant cirrhi! pereant, mea probra, capilli!
Feminea comsi quos ego saepe manu:
Torua Medusaei nidos ibi monstra colubri,
Denotumque sibi collocat Hydra larem.
Circumeunt rictu, Briareia turba, trifauci;
Perque humeros errat, perque cerasta sinus.
Visus erat Tityi quondam mera fabula vultur,
Visa Ixioniae fabula Graia rotae:
Cogimur inviti iam credere. Pascere vivo
Ipse Prometheam viscere cogor avem.
Molior adverso marmor revolubile clivo,
Sisyphius fertur quale rotasse labor.
Tantalus idem ego sum, vanoque fugacia morsu
Esuriens stygiis pabula sector aquis.
Idem ego pertuso capto irrita flumina cribro,
Atque utinam poenae summa sit ista meae!
Mille aliae torquent, aliaeque aliaque. Nec ullum
Aut numerum, aut, poenae copia, nomen habet.
Nec mirum, quod scribo meas nullo ordine poenas
In Phlegethonte suum non habet ordo locum.
Quicquid ubique boni est, et quicquid amabile ubique est,
Id procul a stygiae valle paludis abest.
Quicquid in orbe malum, aut miserum, aut miserabile roto
Aut dirum, aut dictu triste videtis, adest.
Est ramen e paenis, poena una molestior illis,
Continua torret quae mea labra siti.
Mille modis, et mille viis ea saevit; anhelisque
Assiduas addit faucibus illa faces.
Heu! quoties celebrata memor convivia ploro?
Poneret innumeras cum mihi mensa dapes?
Cum sua non caperet differtus prandia venter.
Et gravis aspectu Phasidos ales erat:
Prodiga cum fluerent peregrino sigmata luxu,
Quae Sybarita suos crederet esse toros.
Ebria tunc ibam spumantibus ora culullis
Mergere, et affuso me sepelire mero.
Et tepidus mihi potus erat, nisi vina viderem
Fusa per aestivas luxuriasse nives.
Hei mihi! quam luxu nunc utor dispare! nullos
Tenario, nullos, in lare gusto cibos,
Et caruisse cibo, minus est plorabile; nullas
Hic habeo, nullas, quas sitis optet aquas.
Exstima vel modico labra si mihi rore maderent,
Sole diu coctus ros licet ille foret,
Is mihi vel nectar, vel ad instar nectaris, esset;
Nec gelidi peterem vina falerna cadi.
Sed neque tantillae mihi copia suppetit undae,
Imbuat uda mihi tactus ut ora liquor.
Nuper (ut aerumnae specimen lacrimabile prodam
Unde fuit vitae tracta ruina meae)
Nuper, ab inferno cum sicca fatisceret aesin
Lingua; per infernam non minus usta sitim.
Institui maestos e flamma attollere vultus,
Sicubi quaesitas quis mihi ferret aquas:
Nemo ferebat aquas. Iterumque iterumque vocabam
Siquis opem ferret; nemo ferebat opem.
Ecce! per immensi demum chaos intervalli
Agnita Thariadae conspicor ora Senis,
(Ora verenda, nivesque aspectu imitantia primas:
Indicium placidae frons ea mentis erat.)
Conspicor; et quanta licuit mihi voce per omnes
Auxilium natos, natus etc ipse, precor.
Abnuit auxilium. Rursum precor: abnuit ille;
Terque quaterque rogo; retque quaterque negat.
Illa mihi, fateor, misero mihi, tristior ipsis
Tunc etiam flammis visa repulsa fuit.
Dum vacuas instauro preces; agnosco, receptum
Lazaron Abramio forte cubare sinu:
Lazaron, ante meas, quem vos meministis, et aegrum
Et miserum, nuper decubuisse fores,
Cum gelido macies, et pallor in ore sederer,
Nudaque vix tegeret decolor ossa cutis,
Cum tenuem micam Cereris rogitaret adesae,
Viderat e quadra quam cecidisse mea:
Viderat; a visa tamen ille facessere mica
Iussus, ad impastam, rettulit ora famem.
Correxere meum scelus, humanaeque iacentis
Saucia caeperunt lambere crura canes.
Hunc ego Thariadae senis inter brachia vidi:
Signa tamen formae nulla prioris erant:
Sed facies astris lucentibus aemula fulsit,
Presserunt vegerum gemmea serta caput.
Pendebant niveo baccata monilia collo,
Texta erat innumero tota adamante chlamys.
Lazare, vociferor, iam nullius indige micae,
Et dare iam melior, quam rogitare, stipem,
Te per ego, per, quicquid habes iam ditior, oro,
Huc stillam modicae, quam potes, affer aquae.
Affer, et arentem summo tenus imbue linguam:
Flumina, cum dabitur stilla, data esse feram.
Ille nihil: sed vultum ardens avertit; et aurem
Vocibus occlusit surdus utramque meis.
Rursus ego; per, quicquid amas, miserere; brevemque
Porrige, dum nimio torreor igne, manum.
Ille nihil. Senior tamen haec: Quid inania per dis
Vota, miser? seras mittis ad astra preces.
Digna luis meritis. Micam, crudelis, eidem
Non dederas: stillam non dabit ille tibi.
Ille famem passus, te commissante; sitimque
Te mera de plenis vina trahente cadis;
Pascitur ambrosia nunc, te esuriente: merique
Nectaris illecebras, te sitiente, bibit.
Dixit, et ex oculis sublimis uterque recessit;
Spesque mihi aeternam secit adempta sitim.
Audiit hos questus feralis ut aula tyranni,
Et frustra factas a sitiente preces,
Protinus insiliit legio Phlegethontis; et, huius
Plena tibi mellis pocula, dixit, habe:
Immanemque picis liquidae, plumbique diotam
Panda reluctanti fudit in ora mihi.
Parcite caupones funesti, parcite: numquam
Hic ego post, numquam, me sitiisse querar.
Inde Megaera suas, tria monstra iubata, colubras
Ingerit, inferno prandia cocta foco:
Et totidem informes sanie stillante rubettas,
Et tria Lerneae sibila colla ferae;
Haec, ait, esuriens ede fercula. Parcite: nolo.
Usque fui prima iam dape et usque satur.
Cetera quid reseram miserae ludibria vitae?
Nil ea, quod placeat, nil, quod ametur, habet.
Lectulus, ecce, mihi quem molli sternere pluma
Sueverat, et multa spargere verna rosa,
Sternitur ardenti iuxtaque infraque favilla:
Desuper est regetis pruna Sicama vicem.
Obsequio pars nulla domus famulante carebat,
Atque erat intento plena cliente cohors,
Hic, neque qui nutus mandataque curet, habetur;
Et domini, in fumum versus, abivit honos:
Vanuit omnis opum congesta potentia; reque
Speque rei, aeternum vivere cogor inops.
Mentior; aeternum me nemo hic vivere cogit.
Aeternum vivo cogor in igne mori.
Ante, per hortorum violaria culta vaganti,
Nexuit alternas Flora vel Aura moras,
Iam premit horrendus nigrante voragine carcer,
Lassatique terunt flammea tesqua pedes.
Quid' quod Echionio praeludere Musica cantu
Sueverat, ad somnos officiosa meos?
Qua sine, maesia dapum mihi fercula visa fuere,
Condiret positas ni chelys illa dapes:
Nunc miserae stridunt ululato carmine voces:
Confusoque gemunt barbara claustra sono.
Horror ubique et ubique dolor, clamorque fragorque
Quam nihil haec priscae musica vocis habet?
Fingite vos pratis vegetos errare Sicanis.
Atque meras inter vitam agitare rosas;
Musica si vestris tamen auribus occinat ista,
Musica millenas afferat ista neces.
Afferat o utinam! mortem afferat omnibus illa!
Tunc mihi, sit quamvis absona, suavis erit.
Vos liquidos soles, vos astra minora, soletis,
Lunaique statas semper habere vices,
Et placidum rorem, et tepidi solacia veris,
Deque gelu alternos, deque calore, dies.
Cimmeriis caligo regit nos spissa tenebris,
Nec dat adempta suam Luna, nec astra, facem.
Nos pro rore picem, piceumque bituminis imbrem,
Et resinatae sulfur habemus aquae.
Orcus habet pro vere focum: solique sinuntur
Hi Zephyri in nostra flare Notique plaga.
Hinc versi in rabiem, nos dente lacessimus artus,
Membraque agis demens in sua quemque furor.
Insequimur diris, Solemque diemque Deumque
Et quicquid tellus, quicquid Olympus habet.
Suppeditat maledicta dolor: pergitque dolores
Suppeditare novos flamma, sitisque novos.
Sed quid ego multis, flammamque sitimque famemque
Et mala, quae cruciant, exteriora, queror?
Pectora cognatus cum torqueat intima lictor,
Consciaque impastus viscera vermis edat?
Plus satis hic mihi tortor erat. Sua cesset Erynnis
Addere flagra: meus plura tyrannus habet.
Has ego vibices, occultaque verbera passus
Tum quoque, cum vitae spes superaret, eram:
Sed toleranda mihi, nocituro robore, duri;
Et stolide patiens ad mea damma fui.
Me miserum! studiis quid iuvit inanibus horas;
Inque iocis solidos atteruisse dies?
Iam male praeteritos reminiscor et exsecror annos.
Defleoque amisso tempora ducta lucro.
Unica detur adhuc revocabilis hora; sub horae
Unius exigua, tentem ego quanta, mora?
Nulla laboris ibi detrectem taedia: nullum,
Quam grave cumque feram, ferre videbor onus.
Sera nimis voveo: Tempusque diesque negantur:
Unaque quam voveo, non datur hora mihi.
Vos, quibus usus adhuc horae datur illius; horae
Usuram, exemplo ne violate, meo.
Sitque mihi, mea poena, dolor: Sed fratribus illa
Perpetuus fiat, perpetuusque Timor.