Illa ego transmissis coelo notissima turmis,
Loiolae proles, Loiolidumque parens
Pauca Meis scribo, quos Magni castra Tonantis,
Exercent, et adhuc infimus orbis habet.
5Scribendi aeque causa levis: centesima messus
Exiit, et nivibus cana cucurrit hyems:
Ex quo Romani sacras ad Praesulis arces,
Loiolidas coepi Mater habere viros.
Est aliquid, Phoenix toto cum vivida saeclo,
10Instruit aggestos in sua busta crocos.
Est aliquid palmae, centum crevisse per annos
Totque hyemes nitidi sustinuisse coma.
Talis ego: talem chari spectate Nepotes,
Loiolidae peperit quos mihi fortis Amor.
15Noscimur? an quoniam mihi littera fulgurat auro,
Nescitur praesens unde movetur opus?
Illa ego fum, Magni qui Nomine dicor Jesu
Semper in hostiles fortis itura globos,
Forsan at hic aliquis motus novitate requirat,
20Cur mea sit rutili scripta tabella nota,
Laetitia prodendus amor, victoria luce:
Non facit ad palmas littera nigra meas.
Sic quoque Loiolides rutilo pinxisse colore
Fertur, caelitibus quod bene cessit opus.
25Inspice quae scribo, proles mea, disce parentem:
Materies oculos exigit illa tuos.
Mons fuit, Empyreo similem prope dixeris: illi
Diffusum toto vertice lumen erat
Huc ego, centenus vixdum diluxerat annus,
30Rapta fui, Natos intuitura meos,
Scilitet exceptam passa me sustulit ala
Peniger, et Jesu nomine pictus Amor.
O! ibi quid vidi! fas sit mihi visa referre,
Nec pigeat scriptis quaeque norare meis.
35Montis in ascensu, primique ad limina clivi,
Qua structus rutila fronte micabat apex.
Aliger occurrit vultuque, habituque decorus,
Atque prior: Genitrix Optima, vivis? ait.
Bis tibi lustra decem partu fluxere secundo,
40Nec tamen hinc ulli facta videris anus.
Non tibi dens putris, non foedo pupula fluxu?
Infecit castas non tibi ruga genas.
Junge manum, et quantis caelum depinxeris astris,
Quaeque illi dederis sidera, visa dabo.
45Dixerat haec, junxique manum, rapidoque volatu
Constitimus claras protinus ante fores.
Aurea gemmati prostabant limina valuis,
Ostiaque appicto splendidiora Deo.
Protinus agnovi, tacitoque in pectore dixi;
50Loiolidae populum continet iste locus.
Mox mihi diducto patuerunt atria poste,
Atria conspectus detinuere meos.
Et stupor invasit: nec sic tamen ille nocebat,
Quin fierent oculis pervia quaeque meis.
55Scilicet haec aderant Natorum longa meorum
Agmina, perque gradus stantia cuncta suos.
Parte loci summi claros Loiola per ignes,
Ut bello, palma sic quoque primus erat.
Pone pares cura, quos vidit Roma quaternos
60Flectere solliciti publica lora manu.
Stabat et hic, sed parva cohors, quos Insula cinxit,
Abstulerantque meo maxima jussa sinu,
Caeteraque Imperiis gens didita neve lateret,
Tradabant docta jusque, piumque manu.
65Parte alia domitis stabat Xaverius Indis,
Primaque Japonicae faxque, salusque plagae.
Plurimus hunc populus circumque minutula turba
Constiterat, sacris lota recenter aquis.
Candidulae vestes illis, meliorque parentum
70Sanguine formoso lacteus ore color.
Riccius hic etiam, Sinas qui primus in oras
Venit, et a Batavis Barzius ortus aquis.
Vidimus et claros Anchietae ad lumina vultus,
Cui quondam aequoreas vela dedistis aves.
75Quid reliquos memorem, perstringere crimina doctos,
Faustaque pacificis bella movere tubis?
Hic Strada, Barradas, facundi Palmius oris,
Augerio comes hac parte Cotonus erat,
Hic etiam, quondam qui Nomine notus, et ore
80Dicitur impuros perdomuisse canes.
Inde per et sedes, qua se aurea pulpita tollunt,
Vicimus aggestis lucida castra libris.
Suarius hic aderat, sed et hic quoque 17 Lessius: et tu
Ausus es immunda qui sacer ire via.
85Pazius oratas clarus quoque nomine Divae,
Aptabat Latios ad sua scripta modos.
Caetera quid referam? longum est memorare quot illic
Spectandos dederint aurea castra duces.
Interea medio qua se locus explicat ignes
90In liquidas circum visus abire faces:
Prostabant rutili Heroes, queis purpura testis,
Cingebatque sacras laurea vitra comas.
Ante alios isthic Antonius emicat: illi
Heu! male quam nomen criminis horror erat.
95Pone enses, fractaeque rotae, palique jacebunt,
Lignaque in arsuros non reditura rogos.
Vidimus affusam deno quater ordine turmam,
Quae fuso aequoreas sanguine tinxit aquas,
Vidimus Henricum pictoque in sanguine vultus,
100Quos orbi quondam spica Britanna tulit.
Plurimus hic etiam Japon, seu clarior igni,
Fortior aut pota saepe superstes aqua.
Has ego dum coram lucentes conspicor umbras,
Visaque Mastrilli Martyris umbra fuit,
105Scilicet a collo restis pendebat Imago,
Saepius extremis facta medela malis
Quid? quod et his fulgent argentea lilia turmis.
Quae properus casto pollice legit Amor,
Hic Kostka Gonzagae comes, flos additus albet,
110Quique Brabantino prodiit alter agro.
Plurima praetereo: vos facto insistite calli,
Si patrum virtus, si pia facta movent.
Neu frustra moneam: locus est quoque plurimus illis:
Elige, quo demum quisque manere velis.
115Audior? an contra studiis frigentibus, edat
Dissimilis proavo facta pudenda nepos?
Fallimur o! certum est, sensu peccavimus isto:
Loiolides nullus degener esse potest.
Utque fit hoc verum: tabulae servatur imago,
120Est ubi promissi littera scripta memor.
Scripsisti, certum est: hoc saltem parce negare?
Loiolidae proles, tu mihi mater eris.
Quin etiam (memini) dixisti saepe: videbit
(Hoc voveo) ignavum me quoque nulla dies.
125Per probra detur iter: probris ientabimus ire:
Materies pugnae convenit illa meae.
Cur (rogo) sacratos dum Jesu sector amores,
Illius renuam signa, probrumque sequi?
Hoc, quisquis Meus es, vovisti: cur modo solvit
130Te metus, aut repens in tua facta pudor.
Eia age, pone metum: duce quo nova proelia captas.
Is tecum innumeri militis instar erit.
Huc igitur properate mei, gens aemula, Nati:
Nec mea mobilibus tradite verba Notis.
135Paucis multa fero: montes vitate propinquos:
Ist locus crebro fulminis igne tonat.
Tutius est imas gressu percurrere valles:
Aureus hoc vobis calle praeivit Amor.
Si tamen et formam fors expediatis? et unde,
140Quove modo coeptum conficiatis iter
Loiolides vobis, ne quid peccetis eundo,
Xaverius vobis saepe legendus erit.
Ite igitur, totoque alacres excurrite mundo:
Sic bene vos Jesus Divaque semper ament.
145Sic bene conceptis crescant incendia flammis,
Perque male affusas non minuantur aquas.
Interea saeclo primum, labente, secundi
Dux etiam vobis Mutius alter eat.
Ille novos cunctis feliciter inchoet annos,
150Impicat, et ferus quae canat acta, nepos.
Cumque sibi tarde venientibus ordine fatis,
Supremum emoriens clanxerit albus olor:
Addemus tumulo: Rexit feliciter omnes,
Nec me, quamquam auctam prole, reliquit anum.