CARMINE me quondam memini cantare Pelasgo,
Quae mala visurus, quae bona, mundus erat.
Namque ubi funesta gentesque urbesque favilla,
Regnaque vidi uno cuncta cremanda rogo;
Et fatale bonos pravosque manere tribunal;
Criminaque aeterno quaeque pianda foco:
Tune ego prasago res illas enthea cantu,
Saecula quas possent flere futura, dabam.
Nunc aliquid Latio grandaeva Poerria versu,
Saecula quod poterant nosse priora, canam.
Eluvies mersum iam sicca reliquerat orbem,
Inque suos retro cesserat unda sinus;
Cum subiere novi populo orescente coloni,
Alteraque infestam fecit Erinnys humum.
BELUS erat fastu, luxuque et viribus ingens,
Degener a patria stirpe domoque gigas.
Hic seu mole sua, seu robore fretus, et armis,
Ardua iuratas vertit in astra manus
Ecquid, ait, superis obnoxia turba vagamur?
Hic iterum ultrices opperiemur aquas?
Nam simul ac caeli se rursum moverit ara,
Rursum carnifices aequor, et imber erunt.
Quin agimus, vallesque cavas, et plana perosi,
Ponimus in lutis edita castra iugis?
Sed ne rursus ibi pluviis iuga mersa laborent,
Altior inde supra nubila turris eat.
Illa suo attonitis se vertice misceat astris;
Illa metus Caeli rideat, illa minas.
Hanc fabricemus, ait studiis concordibus arce
Suppetias aetas magna minorque ferat.
Vix ea dum Belus dederat mandata, capessunt
Iussa viri, iuvenes, femina, virgo, puer,
Excisas humeris alii sudantibus ornos.
Arsurasque vehunt grandia tigna cedros.
Fornaces animant alii; solidosque refossum
In lateres formant igne coquente lutum.
Pars legit eiectam vicino e littore naphtham,
Et non inventa calce bitumen amat.
Fundamenta locant alii; terraeque cavatos
Mutata certant molo replere sinus.
Ipse hortator adest Belus; viresque ministrat,
Et validum magnis vocibus urget opus.
Iamque solo exstabant positae vestigia turris,
Et populi concors ibat in alta labor.
Monstrabant stabiles exstructa cubilia cellas,
Monstrabat validas plurima porta seras;
Grandia munibat solidus laquearia fornix,
Laxabant vacuos atria vasta lares.
His super incubuit domus alteras, et altera rursum,
Et super has aliae rursum aliaeque domus.
Porticus accivi, circum dabat exstima gyro,
Et labyrintheo semita flexa gradu.
Una videbatur consurgere turris: at una
Hospitium turris totius orbis erat:
Tot vici, et plateae; mediis tot in aedibus aulae;
Tot fora, tot camerae, compita, claustra, viae,
Ima penetrabat laetheas usque cavernas;
Transiit aerias fabrica summa plagas.
Sed neque finis adhuc. Stadiis excreverat octo,
Montibus aggestis suspiciendus apex.
Terraque iam nimia perterrita mole gemebat,
Atque humeris impar defugiebat onus.
In lateres defecit humus. Tamen altius omnes,
Astra licet renuant, altius ire parant.
Quid iuvet, haec summos quod adaequet machina montes,
Scandere si montes hos quoque lympha potest?
Aequemus nubes, aut, si neque fidimus istis,
(Indidem enim, et nimbi, et tela trisulca ruunt)
Ipsa lacessamus vicinis sidera tectis,
Nostraque contigua gaudeat aula polo.
Audiit insanas aeterna potentiae voces.
Et stolidi culmen risit inane tholi.
Monstravitque suis. Quo se gens impia porro
Efferet? aut studii quis modus huius erit?
Hac mea lusuram se sperat fulmina turri,
Tutaque flagitiis quaerit asyla suis.
Quaerat, ait: Lunaeque amens Solique propinquet,
Aut solido tectas fabricet are domes:
Non feret hunc audax impune superbia fastum,
Stultitiam paena conveniente luet.
Nec tamen excusso ferietur fulmine; quali
Crimina sape manus nostra minora ferit.
Sed neque ventorum rabie concussa fatiscet;
Nec tremulo terrae quassa fragore cadet.
Uno excisa potest ruere omnis fabrica nutu.
Sat fuerit, poenas si minor ira petat.
Dixit, et aligerum, nota sibi ferre palude,
Ebria lethaeo cymbia rore, iubet.
Horridus infernis non longe a faucibus amnis
Labitur, ignavae, et deside lentus aqua:
Inde trahunt Manes aliarum oblivia rerum,
Tacta simul summis at fuit unda labris.
Continuo properans hiscentibus ales ab Astris
Lurida cum iusso pocula rore tulit.
Ille super populos pluvia stillante refusus
Arida fabrorum contigit ora liquor,
Numquam alia cecidit de nube potentior imber,
Vertere qui subitis omnia posset aquis.
Omnia mutavit; puerosque virosque nec ullus
Visus is esse sibi, quem modo norat, erat.
Perstitit unius domus immutabilis HEBRI.
Quam poterat nulla tangere parte latex.
Huic sua vox uni cognataeque lingua remansit,
Verbaque primaevos inter amata patres.
At reliquis veterum subiere oblivia vocum;
Et populi linguas dedidicere suas.
Murmura mox aures non intellecta flagellant,
Et proprios horrent verba novella sonos.
Mutua fugerunt commercia. Mutuus inter
Dissona multorum guttura fugit amor.
Quisque suum turbavit opus: sociasque sodalis
Iussit ab incepta nole vacare manus.
Na discorde sono, servorum ut quemque, vocabat,
Servus ab audito longius ibat hero.
Saxa pete bantur, socius praebebat arenam.
Oranti serram, suppeditabat aquam.
Malleus huic deerat, porrecta est trulla. Bipennem
Hic sibi poscebat; praebita lima suit.
Ordine mutato fiebant omnia: donec
Impatiens totum turba diremit opus.
Pendentesque minas, murosque reliquit hiantes
Irritus, eventu destituente, labor.
Tunc alio Cilices, alio cessere Sabaei,
Atque alio Medus, Persa, Gelonus, Arabs.
Pars Indos, et Bactra petunt; pars littora Ponti
Pars Libycas, quondam Punica regna plaga
Sarmatae Hyperborees optant sibi castra Triones;
Threicias hiemes Odrysiasque vete.
Aurorae populos, Erythreaque littora multi,
Et matutinum quae videt ora diem.
Cimmerios alii, longaeque crepuscula noctis.
Qua vespertino stringitur aura gelu.
Pars abit, humenti qua terra madescit ab Austro.
Imbriferoque iacent subdita rura Noto.
Denique regna suos inde accepere colonos
Omnia, quae moriens Sol oriensque videt.
Inde fluenta suos repetunt In dania cives.
Inde suos Nilus, Danubiusque suos.
Et Latias Italis eadem discordia gentes,
Atque eadem Celtis, Hesperiisque dedit.
Unica restabat Babylon, iam iamque fatura
Nobile Chaldaeis, Assyriisque caput.
BELUS ab incepto impatiens discedere regna.
Hac posuit stabiles in Babylone lares.
Adiungit socios, eadem quos lingua notabat,
Quosque suis norat moribus esse pares.
GRande quidem ex istis crescebat viribus agmen
Sed populi maior pars abeuntis erat.
Altius ergo licet stolidae fastigia molis
Speraret socia surgere posse manu,
Imperioque omnes urgeret BELUS; ad ingens
Non tamen illa manus sufficiebat opus.
Quare ubi conari se, fractus, inania sensit,
Nec molem averso crescere posse DEO,
Infremuit; rabiemque DEUM maiore lacessens,
Primus adorato numen in igne facit.
Deceptasque docet submisso poplite gentes
Impia sacrilegis vota dicare facit.
Mox alios sibi quisque DEOS: ipsumque; Deorum
In numero BELUM coepit habere NINOS.
Emit enim vitiis, pravaque tyrannide Caelum;
Sed Caelum, vitiis quale tyrannus emet.
Ex illo nunc ane tonat: vanosque timores
Vanior illuso Iuppiter orbe ciet.
Et sua templa videt; videt et sibi saepe Sabaae
Assyrios posito tura adolere foco.
Quodque animus meminisse horret, factumque nepotes
(Post quam etiam fieri vidimus) esse negent;
Saepius humano madet illius ara cruore,
Incisaque solet saepe calere gula.
Saepe ibi funereis abolet lactentia flammis
Pignora; seque piam tunc putat esse parens,
Cum (ne forte sonus pietati flebilis obstet)
Rauca Mimalloneo tympana more movet.
Interea ardenti praesens pia lumina pascit
In puero, sacris digna Noverca suis.
Has aras ibi BELUS habet. Discedite gentes,
Et damnate cita sacra pudenda fuga.
Credite me folium vobis recitare Sibyllae.
(Aut hic, aut nusquam vera sibylla fui)
Pollutum hospitium Babylona relinquite. Mores
Discere quos potuit, quemque docere potest.