Magne puer dilecte Deo, titulisque parentum
Prefulgens, olim populis venerande superbis,
(Sit modo vita comes, teneris sit spiritus annis),
Exoptate diu nobis, patrieque patrique
Lete veni, viteque viam felicibus astris:
Ingredere et rebus gaudens accede secundis.
Te Padus expectat dominum, quem flumina regem
Nostra vocant; te purpureo Ticinus amictu,
Et magno genitore tumens; te gurgite Lamber
Innocuo, lateque secans pulcerrima rura
Ardua ceruleus volucerque, sonantibus undis,
Ollius ac dives Tanarus; te Trebia, nobis
Iam melior, Salvus te ripis laxior equo;
Te durus rapido torrens te vertice Taron
Exiguis te Parma vadis atque Entia verno
Imbre furens; teque amne minor, tamen ethere Rhenus
Blandior ausonio: quanquam quid flumina verbis
Parva sequor? Te Tirreni maris estus et omne
Iam nunc litus amat crebrique in littore portus,
Quum procul indomitas gentes sceptrisque potitas
Non pudet e gremio dominum sibi poscere vestro.
Ingens principium tibi sic, virtusque tuorum,
Sic tua sors, sic fama domus, sic lumine amico
Astra favent, hominumque Deus qui providet actus.
Tu quoque tranquillo votivum pectore natum
Suscipe, magne parens, et per vestigia gentis
Ire doce generisque sequi monimenta vetusti.
Historias alii memorandaque nomina longe
Actaque clara virum repetant vulgataque bella,
Sufficiunt aliis exempla domestica fame.
Inveniet puer iste domi calcaria laudum
Plurima. Magnanimos proavos imitetur avosque
Mirarique patrem docili condiscat ab evo.
Cum tamen egregius vivendo adoleverit infans,
Hanc habeat pateram et roseo bibat ore iubeto:
Parva decent parvos, minimus sum, maximus ille;
Parva sed est etas, lucis nova limina nuper
Attigit et celum trepido suspexit ocello.
Etati non fortune munuscola dantur
Apta sue. Ludet nitido mulcente metallo,
Spernet idem ex alto; fuerit dum plenior etas
Et rutilum terre fecem sciet esse profunde,
At fortasse sibi tunc carmina nostra placebunt,
Per leget et secum: «Sacro dum fonte levabar,
Tanto humilem excelsus genitor dignatus honore est.
Hic quoque devotam generoso vertice dextram
Apposuit, procerum magne pars parva caterve,
Et faustum leto Marci dedit omine nomen
Ornatum celebri magnorum laude virorum,
Ut sive ingenii lingue seu palma latine
Mulceat, insigni geminum michi lumine callem
Ostendant Latii Marcus duo sidera Varro,
Marcus item Cicero, cui se lux tertia Marcus
Aggreget Antonius. Sin ardua rura videre
Pyeridum audire modos, Pacuvius almum
Signet iter Marcus; patrie si verus amator,
Nec leto rumpenda fides, sit Marcus utrinque
Regulus exemplum; solii si forte supremi
Spes et amor moveant, surgant vestigia Marci
Principis, alta sequens; atque hic seu mitibus actis,
Seu studio iuvat agnosci, sint undique clari
Sceptriferique duces; si bellica gloria tangit
Et rigor et virtus animi cultusque decoris,
Et contemptus opum, Marcos Curium atque Catones
Intuear; reges acie calcare potentes
Si mediter, Marcus Glabrio; si vincere gentes
Nobilior memori versetur pectore Marcus;
Hosque inter, patris patruus, quem nostra tulerunt
Tempora victorem (Marcos accepimus omnes,
Hunc dedimus), si templa velim strinxisse vel urbes,
Aut si navali certamine victor haberi,
Marcus ad audendum stimulos Agrippa ministret;
Si placeat fraternus amor pietasque modesti
Pectoris aut maior rediens in tempore fama
Spreta suo, Marci Fabii victoria testis,
Neglectusque duci populo mirante triumphus;
Publica fata manu patriosque arcessere casus
Inque suum transferre caput proprioque cruore
Commune imperium fundare et turpia nulla
Posse pati Marci facinus commendet Horati;
Nobilitas humili que sit gratissima plebi
Concilietque animos se Marcus Horatius alter
Insigne exemplum Marcusque Valerius offert;
Esse ducem fortemque virum inter vulnera Marcus
Popilius, cautum in dubiis evadere Marcus
Ceso docet, stabilem Livii constantia Marci;
Hostis colla iugo, sociorum menia paci
Subdere, coniuncto Marcus Greganius ausu;
Hostiles aperire fores virtute vel armis
Immeritosque iugo cives patriamque maligno
Eripere et senium crebris ornare tropheis.
Singula de Marci discam probitate Camilli,
Consilio proprius si castigabitur error,
Marcus erit Ruffus monitor; si dulcis agetur
Libertas, animum Marcus Castricius armet;
Si ferro cohibere fugam et convertere in arma
Consternatam aciem dux Marcus Emilius esto;
Pellere si patriis scandentem menibus hostem
Ultima sors adigat, Marcus sit Manlius auctor,
Reddere si vitam patrie casusque tremendos
Sponte subire, piis Marcus conspectus in armis
Curtius hortator fuerit. Quam debita fido
Inconvulsa fides Marcus Lucullus amico,
Quanta hosti pietas alter post funera Marcus
Antonius, Marcusque pium me Cotta parenti
Marcus item Scaurus nato monet esse severum;
Marcus Rutilius moderari et spernere honores,
Si magnas fortassis opes, sed labe carentes
Mens humana volet impleri nescia rerum
Marcus adest Crassus; quod si de sede superba
Imperia et tumidos libeat prosternere reges,
Marcus adest Brutus, stomacho metuendus amaro;
Dextera si pollens et clari fama duelli
Solicitet parilique duces sub Marte cadentes
Armaque cesorum templis affixa sacratis,
Tunc animum Marcus subeat Marcellus, et ille,
Cui tulit auxilium demissus ab ethere corvus.
Multa unum adversus multas audere cohortes
Marcus Sceva docet totique occurrere bello;
Crebra per adversum generosaque vulnera pectus
Sergius ostendit Marcus cum corpore trunco
Et spolia et titulos vel iniquo querere Marte.
Religione pia celum si cura mereri est,
Quatuor ex numero Christi precone secundo
Exciter, alati signat quem forma leonis,
Et cui nunc veneto locuples stat littore templum.
Undique multiplici sic prorsus honore verendum
Marcus vivifica positum michi nomen ab unda».
Ille quidem hec secum, sed tu sibi, magne, videbis
Me velit esse suum, si sum tuus: invida forte
Conspectum fugitiva viri michi subtrahet etas,
Fac, precor, absentis memorem. Si munera multi
Certatim maiora parant, ferventior igne
Commendet me pura fides et carmina raptim
Ingenio deprompta inopi. Sub iudice tanto
Sit precium rebus iustum. Laudetur amantis
Lucida mens, tenebris effossum sordeat aurum.