Hei michi quid patior, quo me violenta retorquent
Fata retro? Video pereuntis tempora mundi
Precipiti transire fuga, morientia circum
Agmina conspicio iuvenumque senumque, nec usquam
Tuta patet statio, non toto portus in urbe
Panditur, optate non spes patet ulla salutis.
Funera crebra quidem, quocunque paventia flecto
Lumina, conturbant aciem: perplexa feretris
Templa gemunt, passimque simul sine honore cadaver
nobile plebeiumque iacet. Subit ultima vite
Hora animum, casusque mei meminisse coactus
Heu caros abiisse greges, et amica retracto
Colloquia, et dulces subito vanescere vultus,
Telluremque sacram assiduis iam deesse sepulcris.
Hoc gemit Italie populus tot mortibus impar,
Hoc exhausta viris, defectaque Gallia plorat,
Hoc alie, quocunque iacent sub sidere, gentes.
Sive est ira Dei, quod crimina nostra mereri
Certe ego crediderim, seu sola iniuria celi,
Natura variante vices, hic pestifer annus
Humano generi incubuit, flendumque minatur
Excidium, mortique favet densissimus aer.
Sevus ab infecto prospectat Iupiter axe:
Inde pluit morbos et tristia funera terris,
Staminaque immites properant abrumpere Parce
Omnia, si possint, pariter, vereorque superne
Quod cupiunt ne posse detur, tot pallida vulgi
Ora videns miseri, tot Tartara nigra petentes.
Hec meditans, fateor, trepido, mortisque propinque
Auguror insidias, ubinam caput abdere possim,
Nec mare, nec tellus, nec opacis saxa cavernis
Ostendunt profugo, quoniam mors omnia vincit.
Inque parum tutas venit impetuosa latebras.
Sic, velut in dubiis deprensus nauta procellis,
Cum ferus ante oculos socias absorbuit alnos
Neptunus, fragilem qui utero crepuisse carinam
Sentit et illisos scopulis confligere remos,
Ac procul horribiles clavum videt ire per undas,
Hereo consilii incertus, certusque pericli.
Nec secus, annosas ubi seva incendia furtim
Corripuere trabes, tabulataque pinguia lambit
Flamma vorax, surgit subito exanimata tumultu
Turba domus, pater ante alios ad culmina tecti
Evolat aspiciens circum, natumque trementem
Complexus, primum ancipiti subducere pesti
Cogitat, obiectosque oneratus abire per ignes.
Sepe ego permetuens, enimamque amplexus inertem,
Cogito, siqua via est medios auferre per estus,
Corporeasque unda lacrimarum extinguere flammas,
Sed retinet mundus, trahit imperiosa voluptas,
Funestisque ligat nodis violentior usus.
Ecce ubi sum! Gelida sic me formidine dense
Texerunt tenebre. Nam qui meminisse putat se
Mortis et impavido spectasse novissima vultu
Fallitur aut furit, aut multum sibi conscius audet.
Sepius ambiguam gravis indignatio mentem
Digna subit iustusque dolor, mecum intus et extra
Colluctans; clara vincor ratione, sed illam
Impetus exuperat, ceptoque resistit honesto.
Sic teneor, multumque fleo, meque ipso frequenter
Percontor: Quid, vane, paras? quo pergere tendis?
Ah miser, aut quonam tantis anfractibus ire
Posse putas? Moriere quidem. Semper ne quietis
Spe labor iste iuvat? Sterili quid semen arene
Committis, quid littus aras? Spes blanda sequentem
Ludit et in girum volvit. Iam tempora retro
Candidiora vides, iam sensim tempora cani
Invadunt: quid lentus agis? Puer inscie, semper
Crastina pertractans animo, presentia perdes?
Semper ab incerta pendebis sorte futuri
Teque tuumque bonum fugiens aliena sequeris?
Siste, age, siste fugam! Cur non inniteris isti
Quam datur aspexisse diem: nam postera forsan
Non tibi clara venit: Facili nigrescere casu,
Si nescis, mors cunta facit: solet illa venire
Improvisa equidem. Cur non modo, siqua tibi stat
Cura tui, quodcunque animus per secula differt,
Aggrederis? Longos fortassis cautus in annos
Consilia extendis? Post bustum magna paramus,
O ceci? Potes, etatis rapidissima nostre
Curricula expertus, spes hic intexere longas,
Ventureque aliquid prorsus confidere luci?
Tunc faciam cum pulvis ero, cum membra cruentus
Vultur et obsceni laniabunt viscera vermes.
Nunc potius, nunc tempus erat, dum membra movere
Dumque animum frenare potes, quando optima rerum
Libertas et vita manet cessura repente.
Nonne vides volucri labentia secula cursu?
Impellunt momenta levem successibus horam:
Illa diem noctemque fugat, fugientibus illis
Luna pererrato tenuata revertitur orbe;
Illa rapit soles et magnos conficit annos.
Hi senium mortemque ferunt: sic omnia miscens
Tempus, et instabili transcurrit vita meatu,
Nec reditura ruit; non, propellentibus undis,
Ocius ex alto clivosi gurgitis amnes
In mare precipitant, nervoque tremente sagitta
Pulsa per oppositas penetrat velocior auras.
Si meminisse velis, postquam genitricis ab alvo
Nudus, inops, querulus, miser et miserabilis infans
Emergens, tremulo vagitus ore dedisti,
Et labor et lacrime et gemitus et tristia cure
Pectora torquentes habitarunt corde sub isto,
Nulla fuit tibi leta dies, qua posset anhelus
Spiritus innumeris finem posuisse querelis.
Respirare cupis, sed sors adversa repugnat.
Quam vereor ne tota tibi sit agenda dieta,
Ante salutari accubitu quam posse parumper
Defessum recreare latus contingat eunti!
Preteriitque tue tibi iam pars magna diei;
Iam ruit eterne prenuntia vespera noctis:
Tu longum, senior, curas extendis in evum,
Tu dormis, moriture, gravis sub mole soporis
Securusque iaces? Properantem respice solem
Littus ad occiduum, et male perdita tempora defle
Dum licet, ac patriam versus vestigia volve,
Lumen adhuc celo breve dum tibi fulget ab alto.
Vixisti in pelago nimis irrequietus iniquo,
In portu morere, et languentia comprime vela,
Collige disiectos iam tempestate rudentes.
Talia dum mecum perago, sepe ira laborque
Exclamare iubent: «Quis me de faucibus hostis
Eripiat? quis me mortali carcere raptum
Restituat celo? quis rectum monstret ad astra,
Inter tot laqueos, tam multa per invia, callem?
Heu michi, quam longe patriam videor ne videre,
An video, pacis, ceu monte remotus ab alto.
Omnia sed circumstant vepribus obsita duris.
Tartareique canes habitant atque ire parantes
Predones rapidi infestant, qui signa superni
Deseruere Ducis quondam, frustraque recordor,
Heu quotiens! tentasse viam; semperque repulsus
Hereo suspirans quo non licet ire. Quis ergo
Succurret misero? Tuto quis tramite ducet,
Felices ubi sunt anime populusque beatus?
Et si carne premor, mea me si crimina tardant,
Quis dabit ut pennas, posita gravitate, columbe
Induar alta petens, et post dura quiescam?»
Nunc status hic rerum est michi, sed quem prescia finem
Fata parent nondum video; spes longa tremorque
Hactenus assidue nostro de pectore certant.
At breve tempus erit, quando exitus ipse docebit
Quis fuerim vere, quam fausto subditus astro,
Quam celer aut tardus, monstrato calle, viator,
Qualis ad extremum moribundi corporis hospes.