Flebat deposito sub vomere tristis arator
Extinctam fatis, et iniquo funere raptam
Parthenidem, patrii fuerat quae gloria ruris:
Flebat turbato stupefactus pastor ovili,
Flebant agricolae, flebant armenta; neque ullum
Solamen maesti agricola, aut armenta ferebant.
Sed magis ante alios puer Alcimus, et puer Ammon,
Quos bona formabat Virgo, et divina docebat,
Flebant, dum Lysias prima sub luce ferebat
In calatho tritos patriae felicis odores,
Extremum munus tumulo, et suprema parabat.
Dumque ipso tumuli sub limine fusus, et amens
Alcimus haerebat lacrymans, Nymphamque vocabat,
Verum ubi compressit suspiria prima doloris,
Rupibus haec moerens Ammon jactabat et auris.
Postquam crudelis rigida inclementia fati
Te rapuit, rerum longe ô pulcherrima Virgo,
Quid faciam? Tu diva tuo nos funere perdis.
Tu patrii affatu mala jurgia ruris amico.
Sedabas, tu rebus eras solamen acerbis.
Vidi saepe meos, dum me divina monebas,
Herbarum immemores tauros haesisse, nec ausos,
Virgo, tuas ullo mugitu rumpere voces.
Te saxa et fontes, te conigerae cyparissi,
Te valles, montesque feri obstupuere loquentem.
Fulmina nigranti siquando è nube ruberent,
Accensa innostras segetes, suspensa tenebas,
Tollebasque metum,quin nostris saepe solebas
Vel dare, vel nimios avertere messibus imbres.
Parthenis et vitae jam non mortalis amorem
Instituit, gentemque suam compescere jussit
Spes inconcessas, et inania ponere vota.
Parthenis et duros cultu formabat agrestes,
Et placare graves offensi numinis iras
Monstrabat, moresque novos, nova sacra docebat:
Addebatque animum dictis, cum laeta piorum
Praemia pandebat memorans, poenasque nocentum.
Nunc autem, Virgo, quid post tua funera sperem
Perditus? an durem invisae fastidia lucis?
Quin potius longe absisto, indulgensque dolori
Collem in secretum, et nemora in deserta recedo;
Hîc ubi silvarum secessus inter opacos,
Aeternum moerens, et lucis abditus atris,
Possim perpetuis consumere fletibus aevum.
Plantabo umbrosam nigranti ex ilice lucum,
St luco in medio pallenti è fronde cupressum,
Quam juxta tumulum viridi de cespite ponam,
Maestus ubi, ducensque imo suspiria corde,
Avia saepe meis implebo saxa querelis.
Vos mihi vos eritis testes, ô saxa, meique
Lucus hic, ingentem cum late fecerit umbram,
Venturis olim pastoribus, arbore opacâ,
Corticeque inscripto, monstrabit signa doloris.
Crescetisque mei, trunco crescente, dolores.
Jamque mihi videor saltus errare per altos
Solus, et ingenti jam silvas rumpere planctu,
Lamenta et silvae jam sunt medicina dolori.
Sed quid ego haec? nec erunt silvae medicinadolori,
Nec lamenta, ipsae rursum concedite silvae,
Concedant lamenta, dolor non talia curat.
His Ammom lacrymis, his Alcimus ora rigabat.
Nam quis te casus pertaesam denique lucis
Eripuitque tuis, et acerbo funere mersit?
An tibi nec quidquam est natus, cui pareat aether?
Hoc erat, extinctae quod nuper ad ubera matris
Tantum balaret nostris ab ovilibus agnus;
Perculsusque boum crebris mugitibus amnis
Plangeret, et planctu ripae, rupesque sonarent:
Ipse aderam, sed me ignarum mens laeva tenebat.
Ipsi etiam, ut perhibent, nostris inmontibus uri
Immanes ursi, ipsi etiam flevere leones.
Infelix Ammon! quid jam suspiria perdis
Quidve paras? Postquam te, Partheni, tristia saxa,
Postquam te flerunt deserta per avia valles.
Partheni, te Libanus, te, Partheni, pinifer Hermon
Flevit, et è summo plorarunt vertice pinus.
Flevere et cedri immanes, flevere cupressi.
Quin sol tristitiam caelo testatus ab alto
Haesit, et attonito consistere visus Olympo.
Verum etiam fama est visas per confraga cautes
Scindere se, atque sui, ut poterant, dare signa doloris.
Temporeque ex illo, pastus oblita, sub ipso
Gramine plorat ovis, silvasque aversus, et amnes
Maeret jejunus plena ad praesepia taurus.
Et tua, Virgo, ipsae senserunt funera nubes,
Sensit et ipse aër gregibus non aequus, et omnis
Undarum qui purus erat, nunc turbidus humor.
Sed quibus aut Virgo non est plorata sub antris?
Aut qui non montes tantum doluere dolorem?
Haec pueri. At postquam Lysias effudit odores
In tumulum, multoque locum veneratus honore est;
Mecum, ait, ô pueri,tumulo date thura, nec isto
Laetitiam fletu festa turbate diei:
Parthenis in caelo, post tristia fata superstes,
Nil jam lucis egens caelesti vescitur aurâ.
Illi spe tantâ fletus tenuere, nec ultra
Vel sua damna, suae vel questi funera Nymphae.
Una animo jam cura, locum decorare supremis
Muneribus, festoque diem celebrare triumpho.