TYRSIS. Tityre quid cessas? juvat ire, et mollibus auras
Cantando mulcere modis, dum candida spirat
Tam puro sub sole dies, nos dulcia rura,
Nos habeant colles, juvat ire, et quaerere fontes.
TITYRVS. Haud procul hinc sincerus aquae se murmure rauco
Fons agit, humenti nympham sub rupe latentem
Flere putes, mollesque oculis evolvere guttas.
Tum varia expressa se per divortia guttae
Agglomerant, qua rupit iter per caeca viarum
Spiramenta latex, collectus cogitur humor
Rupe sub exesâ, rivumque orditur; at ille
In vallem elapsus, fugienti vortice fertur
Avius, invitaque fugam molitur arenâ.
Saepe illum Dryades, saepe illum è gramine nymphas,
Affines fonti nymphas, dum sistere tentant,
His perhibent frustra profugum invitasse querelis.
Rivule quo properas celeres quo, currere pronus,
Moliris fugitivus aquas? Ut inhospita praeter.
Arva fluas, indigna tuis erroribus arva.
Nec patrii te fontis amor, maternaque rupes,
Non natale solum, non te, quae plurima circum
Litus habet cognata Dryas, non limen avitum,
Non ipsi tete profugum tenuere penates.
Quid matrem fugis? Heu matrem,quae carcere rupto
Te primum tenues dedit ire in luminis auras,
Perque suos reptare sinus, et rupe sub ima
Crescere, nascentem te suscepisse sorores
Naiadas, et molli circum cunabula musco
Induxisse ferunt, thalamos praetexuit arbos
Plurima, et aestivos fregere umbracula soles.
Quis praeceps erroris amor? Quae tanta voluptas
Et fugere, et cursu fluctus lassare perenni?
Eia agite, objecti vinclis retinete fugacem
O lapides! se densa fugae interponat arena.
Ille autem offensas iratâ aspergine cautes
Increpat obnixus, fundoque allisus iniquo
Captivos querulo suspirat murmure fluctus.
Nec tantae profugum illecebrae, nec blanda rebellem
Vincla tenent; qua forma loci declivior, illac
Praecipitat, jamque imbelles assurgere in iras
Audet, et exiguo jam saxa lacessere pulsu;
Jam ripae intentare minas, et litora circum
Nec quidquam obstrepere, et spumis aspergere truncos.
Consita nec fontem propter saliceta, nec udum
Jam curat nemus, aut frondenti frigus ab ulmo.
Haerere impatiens fugit, indocilisque teneri.
TYRS. Tityre amas rivos, rivos tibi,Tityre, dicam.
Mons ubi vicinas nutu clemente supinus
Inclinat sese in valles, argenteus humor
Liquitur, et cursum in bibula molitur arena
Pauper aquae rivus, quem rupes arida nudas
Effusum in silices aegrè connixa profudit.
Illum adeo undarum tenuem sub luminis auras
Ire prudet, timidosque facit penuria fluctus.
At quando dulces enixâ rupe sub auras
Ire datum est,urgentque viam declivia montis,
Ille vado illisus, per saxa, per obvia quaeque
Haerendo se in opem excusat, vix vallis euntem
Incitat, aut pronis momenta liquoribus addit.
Si lapis, aut lapsus pendenti ex arbore ramus
Objicitur, molles si radix herbida fibras
Egerit, aut fundo si calculus haeserit imo,
Ille moras circum gestit trepidantibus undis
Et trahere, et varios ultro sibi tendere nexus.
Exin furtivos se per devolvere calles,
Multiplicesque iterum reditus, certasque viarum
Ordiri ambages, inopes praetendere fluctus
Errore, atque morâ: tum sic ubi fortè per herbam
Pallet egens animae muscus, se gramen in imum
Multifido insinuat lapsu, juvat usque morari,
Atque fub obscuris consumere cautibus aevum.
Saepe illum Dryades, saepe illum è pumice nymphas,
Affines vallis nymphas; dum cogere tentant,
His perhibent frustra torpentem egisse querelis.
Rivule, quid tardos lento trahis agmine fluctus,
Et labi paene immemores? ut iniqua secundum
Saxa heu! absumas pretiosam inglorius undam.
Quin age, si qua tuos incendit gloria fluctus,
Rumpe moras, latices rapidis molire fluentis,
Olim aliquod (si fata sinant) in nomen ituros.
Quid cessas? Jejunus ager, subjectaque monti
Te circum suspirat humus: fruticeta liquores
Optavere tuos; ipsi te, Rivule, flores,
Ipsae te quercus, ipsae optavere myricae.
O tibi, si patriis servitum floribus ires
Largus aquae, quae non silvestres munera nymphae,
Quae non vicini pastores serta pararent?
Tu glaucas inter salices, tu florea praeter
Gramina felici flueres purissimus undâ,
Et collisa tuo garritu saxo sonarent.
Languida tu riguo recreares intyba potu,
Sicca tibi fronderet humus, tibi tortus in herba
Cresceret immensum cucumis, tibi pruna ferentes
Florerent spini, tibi latè rura virerent.
Saepe tuam molli ad ripam securus in umbra
Luderet, et tenui pecudes mulceret avena
Tityrus,aut aliquis pastorum è gente Menalcas.
Ipsa tuos potum ad fluctus armenta venirent,
Et formosus oves ageret per gramen Adonis.
Balarent gregibus ripae, mugiret anhela
Vallis, et agresti resonaret arundine pratum.
Ille autem nihilo sese movet ocius, undam
Usque tenet timidus fluere, oblitusque moveri,
Obscurae seu pacis amans, seu fontis egenus,
Sed quid ego haec autem tibi non ignota revolvo?
TITYR. Hoc mihi longaevus quamvis narrasset Amyntas:
Carmine tu puro melior tamen, omnia reddis
Dicendo potiora, tuus licet indigus undae
Plus placuit rivus, quàm noster fontis abundans.
TYRS. Me quoque me faciles Musae fecere poëtam,
Atque, fatebor enim, si carmina forte negassent,
Non tuus hic Tyrsis, non ipse maneret Amyntas.
TITYR. Quis caneret nymphas? nemori quis diceret udo
Affusos latices? quo carmine nostra sonarent
Pascua? quis premeret calamos si Tyrsis abesset?