Hoc nemus, has valles, haec flumina pastor amavit
Jessaeus, dulces illo sub monte capellas
Pascebat, tenuique gregem mulcebat avenâ.
Hic cecinit, cantu rupes vicina sonabat;
Fatidicam quoties perculsus numine mentem,
Divinam valles docuit resonare profundas
Parthenidem, casto pastorem incenderat igne
Parthenis, Hebraeas inter pulcherrima nymphas:
Vos fagi testes, et odoriferae cyparissi.
At quae vicinae fundit se plurima rupi
Desuper ulmus, habet calamos pastoris, et ipso
Servat adhuc, cecinit quondam quae carmina, trunco.
Non procul è veteri resonant examina quercu.
Silva avibus strepit omnis, et ille herbosa secundum
Prata fluit qui rivus, aquae dum garrulus errat,
Pastorum teneros, quos saepe audivit amores,
Narrat ad offensas arguto murmure cautes.
Ingens ad laevam tollit se lucus, ubi omnis
Caede madet tellus, et rorant sanguine vepres.
Hic pastor pugnavit, et hac immane leonis,
Cum jaculo, victor spolium suspendit ab ulmo.
Cogite oves pueri, silva dedit ursus ab alta
Ingentem sonitum: sed qua vestigia torquet
Bellua, se tollit contra, dextraque prehensam
Implicat, et molli oppressam discerpit in herbà.
Stat pecus, attonitumque metu respectat, et horret
Hirsutumque supercilium, villosaque terga.
Junipero truncum caput ursi pendet ab ista.
Ducite ut ante greges, et reddite carmina silvis
Pastores, meritâ victorem ornate coronâ,
Nam patriae fera monstra, isto sub monte, peremit.
Parce tamen victor procedere, gramine in alto
Ceruleus latet anguis, habet sub dente venenum.
Nec quidquam pastor fugit avius, avia serpens
Afflavit tabo late, infecitque veneno.
Est imâ sub rupe specus, sonat intus aquae fons,
Quem circum multo fundit se gramine muscus,
Atque apium, atque hederae, atque virens thymus, atque adiantum,
Huc, dum solae errant per devia rura capellae,
Sole sub ardenti, pastor se ferre solebat ;
Hic canere, hîc viridi frigus captare sub umbra,
Huc quoque deprehensum, per gramina dum fugit anguem
Venerat, inque humili fessus desederat herba,
Cum rupem affatur jam plenus numine Vates.
O quae serpentem victo pastore superbum
Vidisti seu tu rupes, seu vallis, eundem
Virgine ab Hebraeâ quondam mirabere victum.
Nec jam letales colubri per prata nocebunt.
Tuque ô! quam saeclis promittunt fata futuris,
Diva veni,durum gentis miserata laborem.
O! mihi, si tantum vitae superaret et aevi
Virgo, tuum coram ut possèm celebrare triumphum,
Montibus in patriis, mihi pagus cederet omnis.
Cantanti, nec me, cecinit qui proxima Mosi,
Ut perhibent, calamo egregius superaret Elizes.
Talia jactanti fontis vicinia somnos
Fecit, eunt trepido lenes dum murmure rivi.
Vix bene sopito fatis promissa puella,
Quae colubri caput elidat, monstrata per auras.
Hae simul auditae voces. Haec Parthenis ora,
Parthenis hos oculos quondam feret, inclita tantum
Parthenis, atque alias inter formosa puellas,
Quantum alios inter formosus Lucifer ignes.
Tu venturam orbi primis venerabere votis
Pastor, & hanc tecum pubes agrestis amabit.
Talibus attonitum visis, somnoque solutum
Jessiadem nymphae divina reliquit imago.
Ille autem magno jam tum perculsus amore,
Quis mihi, quis te, inquit, rerum pulcherrima Nympha
Objecit Deus? atque objectam protinus idem
Eripuit? Quid Virgo fugis? Si quaeris amari.
Aut si te celas, cur tam divina fuisti?
Credo equidem, tenuem miseri pastoris avenam,
Agrestisque rudes calami aspernabere cantus.
Accipe vota, meos si non dignaris amores:
Et quamvis me non ausim promittere amantem,
Nec sperem fas esse, tibi tamen, omnia quando
Possumus, aut posse incauti speramus amantes,
Partheni, forte tibi mea quondam vota placebunt.
Montibus ante cavae valles, aut vallibus umbrae,
Fontibus aut rivi deerunt, aut murmura rivis,
Quam tua, Virgo, meo labatur pectore imago.
Quae te non rupes illis videre diebus
Errantem, et blandos jactantem pectore questus,
Fortunate animi pastor? Quae saxa gementem,
Qui montes, quae te non audivere cavernae?
Sed seu te rupes, seu gramina laeta fluentis,
Seu virides silvae, seu patria rura tenerent:
Parthenidem silvae, et rupes, et rura sonabant.
Quid memorem? vano quoties altaria ritu
Fluminis in ripâ, vel fontem propter amoenum,
Cespite de viridi, fectaque struebat ab ulmo:
Tum lectos pratis flores, textasque coronas
Ponebat super, et silvestria dona ferebat.
Illum etiam perhibent, seu sidera forte videret,
Seu Solem, et Lunam, seu pictos floribus hortos,
Dixisse assuetum, Tibi picti floribus horti,
Sol, et Luna tibi, tibi, Partheni, sidera cedunt.
Nec tecum formâ contendat pulchra Rachelis,
Quamquam illam Isacides per taedia longa pararit
Bis septem annorum, nec taedia longa putarit.
Dum vagus erraret, venit Jordanis ad undam
Lassus, et extremae sedit sub margine ripae,
Multa putans: tum sic tenues effatus in auras.
Ripa silet, silet aura, silent cum flumine valles ;
Nec pectus, maestoque silent in pectore curae.
Ecquis erit tanto modus, aut quis finis amori?
Omnis sperat amans, et durus sperat arator
Venturam segetem, maturam vinitor uvam,
Foeturam pastor, flaventes messor aristas,
Quin age, praeque diem veniens ô! Nympha beatum,
Nascere, nascenti Zephyris clementibus aurae
Aspirent, puroque micet lux candida Sole.
Ah! ne illam rigido contristet frigore lucem
Immitis Boreas, aut nubibus aëra fοedet.
Ah! ne illum contra tendant se nubila Solem.
Talia per montes, subjectaque montibus antra
Dicebat, nec quid posset sperare, videbat.
Tantum per silvas, et per deserta viarum
Ibat, ubi, quondam venturâ in Virgine, vanus
Suspirabat amans, quos non sperabat amores.