1Septem- ubi primoris caeli -trio nescius ortus,
Atque obitus, minimae et nebulae, velum excipe culpae,
Omnes qui monuit fungi sua munera nautas
Ad portum jussos clavo convertere navem,
5Ut facit hic imus, stetit atque immobilis haesit;
Tunc populus verax, qui primus venerat inter
Gryphum interque ipsum, circumspectare quadrigam,
Non secus atque suam pacem. Et, ceu missus ab alto,
Unus: «Sponsa, veni ex Libano!« ter tinnulus ore
10Concinuit, totusque chorus clamore secundo.
Quales supremo exciti clangore beati
Carcere quisque suo surgent properanter, et artus
Atque iterum indutam relevabunt pondere carnem;
Tales divino in curru arrexere ministri
15Centeni aeternae cum turba interprete vitae
Aures ad vocem tanti senioris; et omnes
Spargentes flores: «Benedictus«, voce fremebant,
«Qui venis!« unanimi, et: «Manibus date lilia plenis!«
Saepe oriente die partem, quae prospicit Indos,
20Undique purpuream vidi, pulchreque serenum,
Quicquid restabat caeli, atque os solis oriri
Umbris praecinctum sic, ut, mihi dante vaporum
Temperie, hunc perferre diu mea lumina possent.
Sic intra nubem salientum ad sidera florum,
25Angelica spargente manu, atque iterum intus et extra
Labentum, praecincta olea velum super album
Astitit ante oculos viridem referente colorem
In tunica mulier. Sed quae consistere sueta
Mens mihi, tamque diu praesens, dum hanc cernere coram
30Contigit, haud ullo trepidabat fracta stupore;
Virtutem propter, quae occulta exibat ab ista,
Ilicet antiqui vim magnam sensit amoris.
Alta simul virtus percussit lumina visus,
Vulnere quae pectus mihi jam confixerat, ante-
35Quam primo me flore excedere jusserit aetas;
Quo puer ad matrem vultu contendit anhelans,
Si quis forte timor subitusve accesserit aegror,
Anxius ad laevam me verti, haec verba paratus
Dicere VIRGILIO: «Non restat sanguinis ulla
40Pars mihi vel minima integra, quam non occupet horror;
Agnosco, agnosco veteris vestigia flammae.»
At se VIRGILIUS nobis subduxerat, ille
Vates, cui me credideram propriamque salutem:
Nec quicquid genitrix amisit prima, juvarat
45Sic puras a rore genas, ut fletibus istae
Atrae non fierent. «O Dante, abeunte poëta,
Ne lacrima, nondum lacrima. Tibi flere necesse est,
Quum tibi cor alius trajecerit acrior ensis.»
Qualis navarchus prorae puppique recurvae
50Turbam insistentem invisit passimque ministros
Per naves alias, animo et jubet esse parato;
In sponda currus laeva, quum lumina verti
Nominis ad sonitum proprii, quod tradere scriptis
Nunc me res cogit, visa est, quae apparuit ante,
55Femina adesse mihi angelico velata sub imbre,
Atque acies in me trans rivum figere utrasque.
Hanc quamvis velum praecinctum fronde Minervae,
Semper vivaci capitis de vertice labens,
Non sineret plane manifesta in luce patere;
60Tunc quoque regali vultu gestuque proterva
Infit, more viri sub finem asperrima fando
Verba reservantis: «Converte huc lumina visus;
Inspice me; namque illa ego sum, sum eadem ipsa BEATRIX:
Quomodo es ascensu montem dignatus? An ipse
65Forte ignorabas homines hic esse beatos?»
At mihi tunc oculi in nitidos cecidere liquores
Fontis; et, ut vidi, aspectu divertere ad herbam
Profuit; is pudor ora mihi frontemque gravarat.
Talis, ut haec, nato mater quandoque superbam
70Se fingit; namque ille sapor pietatis acerbae
Sentit amaroris quiddam. Sic fata quievit.
Tum vero angelicae subito cecinere cohortes:
«In te speravi, Domine!« et sub carmine finem
Fecerunt decimo. Ut viva inter tigna trabesque
75Per dorsum Italiae glacie nix aspera durat,
Flamina quum perflant stringuntque ex asse Boreo;
Dein liquefacta fluit seque in sese ipsa resolvit,
Dum spiret tellus, quae aliquam desiderat umbram,
Et similis flammae est candelam fundere adortae;
80Sic gena sicca fuit, pectus singultibus expers
Ante harum cantus, quibus est mos tempus in omne
AEternae ad numeros sphaerae componere voces.
At postquam in dulci plus has modulamine sensi
Indulsisse mihi, quam si essent farier orsae:
85»Ah, cur tot dictis, mulier, sic conficis istum?»
Qui mihi cor circum gelidus duraverat umor,
In ventos et aquas abiit valideque premendo
Perque os perque oculos erupit pectore ab imo.
Illa haerens plaustri in dicta mihi parte, coronam
90Sic affata piam est: «Vobis vigilare diei
Contigit in jubare aeterni, nocturna nec umbra,
Nec somnus passum vobis intercipit ullum,
Tramite quem proprio labentia saecula signant.
Quare cura mihi est major responsa referre,
95Quae pulchre iste animo accipiat, qui fletibus ora
Inde loci rigat, ut parili sit culpa dolorque
Pondere. Magnarum haud solum virtute rotarum,
Quae cuncta ad certos convertunt semina fines
Pro vi stellarum comitantum; at munere largo
100Numinis aeterni sic altos flante vapores,
Imber ut istorum mortalia lumina fallat,
Hunc sua vita dedit talem nova, ut ipse suae vi
Naturae dextros longa assuetudine mores
Induere et miras virtutes edere quisset.
105At tanto male fida magis silvosaque tellus
Cum tristi evadit non culto semine, quanto
Est mage dives opis terrestris et aucta vigore.
Hic quondam stetit ore meo, ridentia honeste
Lumina miratus juvenilia, et hunc ego mecum
110Rectum ducebam per iter. Simul ipsa secundae
AEtatis tetigi limen, mutataque vita est,
Se mihi is eripere atque alio traducere amores.
Quum positis novus exuviis mortalibus astra
Spiritus hic petiit; postquam mihi forma decusque
115Creverat et virtus, minus et minus huic ego cara
Atque accepta fui. Per flexus ire viarum
Non veros statuit, simulacra dolosa bonorum
Venatus, nunquam promissis sueta manere.
Nec mihi vitales divini flaminis auras
120Profuit impetrare isti, ut per somnia perque
Mille artes alias revocarem. Huic tantula nostri
Cura fuit, ceciditque adeo mage praepete casu,
Ut, quicquid remanebat opis, servare studenti
Jam mancum fuerit, praeter monstranda maligna
125Regna, atque aeterna damnatas morte catervas.
Ergo harum invisi portam precibusque rogavi
Admiscens lacrimas, qui dudum huc duxerat istum.
Rupta forent fata alta Dei, secura vadari
Si posset Lethe, et daps haec gustanda veniret,
130Symbola ubi deesset lacrimarum, quas dolor imus
Effundat, fassus se paenituisse malorum.»