1Si quando fiat, sacrum ut fortasse poëma,
Cujus ego in partem caelum terramque vocavi,
Sic ut me macie plures tenuaverit annos,
Vincat crudeles animos me excludere ovili
5Pulchro juratos, ubi somno membra resolvi
Agnus, corde lupos horrens sibi bella cientes;
Voce ego mutata, mutato vellere, vatem
Me referam reditu, sancti et prope marmora fontis,
Uncle abii ablutus, cingam mea tempora lauro.
10Namque et ego ipse fidem, quae animas rata signa ferentes
Non sinit ignorare Deum, hunc ingressus adivi,
Proque fide ipse mihi nutu Petrus annuit isto.
Dein lux ex illo nobis fuit obvia cœtu,
Unde prior venit, qui munere functus eorum est,
15Quos sibi substituit Christus. Tum laeta BEATRIX:
«Tende oculos,» dixit, «specta; venit, ecce, Dynastes,
Ob quem Gallaeciam properat gens visere terram.»
Ut, quum sese addit socio Cythereius ales,
Ambo trahunt gyros et amorem murmure produnt:
20Haud secus occurrere sibi simul unus et alter
Dux magnus, decore insignis, caelestia laudans
Prandia. Ubi alternis gratatus uterque quievit,
Quisque stetit tacitus me coram, luce coruscans
Tanta, ut mi obruerit vultum. Sed dulce BEATRIX
25Ridens: «O quae, inquit, scripsisti gaudia nostrae,
Incluta vita, domus, doceas has aetheris altas
Spem resonare plagas; nosti, namque exprimis illam
Tu toties, quoties Christi magis ora videnda
Emicuere tribus.» «Caput arrige, pone timorem;
30Quicquid enim ad Superos mortali surgit ab orbe,
Sub nostris radiis id maturescat oportet.»
Hoc mihi solamen pervenit ab igne secundo;
Quare ego ad astantes haud fugi tollere visum,
Qui prius hunc nimio curvarunt pondere, montes.
35»Quandoquidem tibi gratificans bonus Induperator
Hunc dat congressum, ante obitum in penetrale recepto
Interius, Comitum turba assidente suorum,
Ut, simulac verum perspexeris istius aulae,
Spes ea, quae in terris homines incendit amore,
40Hac tibi ope atque tuis solamina larga ministret,
Dic age, quid sit spes, et qui sese instruat illa
Mens tua, et unde tibi est?» Sic porro flamma secunda.
Jam pia, quae monuit tam altum tentare volatum,
Duxque meis fuerat pennis, sic occupat ultro:
45»Munere militiae defungi ecclesia nata
Plenius haud quemquam sperantem possidet, ut stat
Scriptum in sole illo totam hanc radiante per aulam;
Quare ex AEgypto datur huic Solyma incluta adire,
Ante a militia quam sit requiescere jussus
50Hoc primum. Illa duo, quae non scitanda videntur,
Ut sciam, at ut referat, quam sit tibi amabilis ista
Virtus, huic linquam; quae nec nimis ardua monti,
Nec sint apta nimis dicentem inflare tumore;
Et det ad haec idem responsa; atque a Patre lumen
55Afferat hoc ipsi.» — Ut doctoris verba secundans
Corde alacri, atque lubens, ad quae est expertus, alumnus,
Ne sua via istum lateat, sic ora resolvi:
«Spes stat in hoc: Vitam certo exspectare futuram;
Quod fit dante Deo et meritis simul ante paratis.
60Istud sat multis mihi venit lumen ab astris;
At prior ille, ducis summi qui summus habetur
Cantor, spem mihi cordi hanc instillavit, ubi inquit,
Laude Deum celebrans: ‹In te cuncta edita sperent,
Quae nomen novere tuum!› Quis nosse negabit,
65Dum fidem et ipse meam teneat? Tua epistola cordi
Hanc instillavit post hunc, ut copia abundem
Inque alios vestram pluviam sponte ipse refundam.»
Haec me fante, nitor subitus creberque micabat
Illius incendi ex vivo interiore recessu
70Vibrans, ut scissis erumpens nubibus ignis.
Deinde hanc efflavit vocem: «Quae pectus amore
Ardet adhuc virtus mihi semper ad usque coronam
Fida comes, donec functus certamine obivi,
Me jubet aspirare tibi, qui suspicis illam;
75Atque mihi est gratum, si tu, quid spondeat ipsa,
Ipse mihi dicas.» — Ego tum: «Veteresque novaeque
Scripturae statuunt signum, quod nuntiat horum
Sortem, quos Pater hic noster sibi fecit amicos.
Namque Isaias inquit: Se duplice veste
80Ornabunt animae propria in tellure; sed ista
Vita hic tam dulcis sua cuique est propria tellus.
Germanusque tuus multo distinctius istud,
Alba ubi commemorat velamina, pandere nobis
Arcanum admonitus potuit.» — Me talia fante,
85Et quasi sub finem, caelorum ex parte superna
Vox, «In te sperent«, est exaudita, chorusque
Omnis ad hanc vocem pariter responsa remisit.
Exin has inter choreas lux una refulsit
Sic, ut, si tali flammaret Cancer ab astro,
90Una dies hiemem totam aequatura fuisset.
Ac veluti surgitque itque ingrediturque choream
Virgo hilaris, modo dum sponsae persolvat honorem,
Non jactans sese: haud aliter procedere vidi
Splendorem instructum ad binos se utrosque rotantes
95In gyrum, alterno ut decuit flammantia amore
Pectora, ibi simul et cantum et modulamina vocum
Ingressum subito. Mea tunc haerebat in illos
Defixa obtutu Domina, ut modo nupta puella
Muta, immota manens. «Ecce hic Apostolus ille,
100Qui jacuit supra Pelicani pectora nostri,
Cui lecto magnum legavit de cruce munus.»
Sic haec; non tamen idcirco divertere visum
Postea, ut ante suas quam funderet ore loquelas.
Ut stat, qui intentus prospectat, luce parumper
105Defectum solem jam certus cernere, et idem,
Ut videat, visu manet orbus; ita ante lucernam,
Ultima quae ardebat, steteram, quum perculit aures
Haec vox: «Cur aciem tibi sic obtundis aventi
Vestigare, quod hic spatium non occupat usquam?
110In terris est terra meum nunc corpus, eritque
Hoc tam terra diu reliquis cum corporum acervis,
Donec ab aeterna numerum mente ante statutum
Exaequet noster. Sunt hic duo lumina tantum
Duplice pulchra stola, sic caelum ascendere digna;
115Idque tuis referes»; factoque hic fine quievit.
Ignitus vortex, blanda et discordia concors
Vocum, edens sonitum conflatum flamine trino,
Ut vitaturi casus maris, atque laborem,
Ante repercussi rapido undarum impete, remi
120Consistunt omnes, ubi sibilus insonet unus.
Heu mihi! quam violens turbavit pectora motus,
Ora BEATRICIS quaerenti, ubi nulla facultas
Hanc spectare dabat, quamvis ego propter adessem,
Felicemque agitans vitam me mundus haberet!