1O curanda parum deducts a sanguine nostra
Nobilitas, si humane doces jactare vetustum
Pectora te propter decus hic, ubi languet amoris
Flamma boni, nunquam fuerit mirabile visum
5Id mihi: quo nullo declinat calle cupido
A vero, in caelo, si quid mihi gloria suasit.
Ipsa quidem es vestis, quae mox fit curta supellex,
Ut, nisi quis student quicquam superaddere in horas,
Te circum volitet tacitum cum forcipe tempus.
10Vos, hac voce usus cœpi, quam passa loquelam est
Roma prius, sed quam post non tenuere nepotes;
At quae constiterat paulum semota BEATRIX
Ridenti similis, quae tunc tussivit, ubi error
Primus, ut est scriptum, suasit peccare Ginevrae,
15»Vos estis pater, a vobis fiducia menti
Plena meae venit, vos sic me attollitis ultra
Vires, ut major me sim. Tot fontibus haurit
Mens mea laetitiam, ut per se sit facta beati
Fons gaudii; tamen in se se tenet unda, nec arctum
20Effringit claustrum. Quare, carissima origo
Prima meae gentis, majores dicite vestros,
Dicite, quae primae fuerint signata juventae
Tempora, nec pigeat vos dicere, ovile Joannis
Quantum ibi tum fuerit, quique inter milia multa
25Exstiterint digni magis altis sidere scamnis.»
Flantibus ut ventis flamma in carbone resumit
Vires, sic illam vidi splendescere lucem
Has ad blanditias: atque ut mage pulchra refulsit
Illa meis oculis, ita dulcius ore sonante,
30Sed non, quo utuntur nostri, sermone locuta est:
«Ex quo dixit ‹Ave!› caelo demissus ab alto
Gabriël, ad tempus, quo in luminis edidit auras
Me genitrix, quae sancta modo est, repetisse Leonem
Iste suum est visus quingentis orbibus ignis
35Expletis, deciesque octonis, rursus ut ista
Sub planta arderet. Patribus cunabula primis,
Atque mihi dedit is locus, urbis ubi ultima sexta
Est regio ex cursu, quem vobis ludus equorum
Annuus absolvit. Nil de majoribus ultra.
40Qui fuerint, quae causa illis hanc suaserit urbem
Appetere, est tacuisse magis, quam dicere, honestum.
Totus ibi populus, cui vis erat apta ferendis
Armis, si incipias a Martis ad usque Joannis
Cultum, quinta tuae, quam scis modo vivere, gentis
45Pars erat. Urbana at soboles, modo semine mixta
Campi, Certaldi, Fighini, pura reperta est
Infimum ad usque fabrum. Sed quanto optatius esset,
Nunc quoque finitimis, quas dico, gentibus uti
Sic, ut Tresplanus tantum et Galluppius urbi
50Terminus haereret, quam has intra mœnia habere,
Putoremque pati pago Agulione profecti
Villici et alterius Signae orti, jam nimis acris
Ad fraudem. Nisi, quam plus degenensese videtis,
In terris gens Augusto comperta noverca
55Esset, at ut proprio genitrix non rustica nato,
Talis se jactat modo sanguine Florentinum,
Mutat, mercatur, Semipontem qui ire cupisset,
Patris ubi genitor parvae stipis aes rogitabat.
Montemurlus adhuc Comitum sub jure maneret
60Contentus; CERCHIque forent, ubi pastor Aconem
Convocat aere cavo populum, et fortassis amarent,
Nunc quoque Valdigravi tuta otia BONDELMONTES.
Congeries confusa hominum fuit usque malorum
Prima urbi labes, patinarum ut copia nostris
65Corporibus; citiusque cadit, qui luminis expers
Taurus eat, quam agnus, pariter cui lumen ademptum est;
Nec raro magis ac melius, quam quina, secabit
Unica vis gladii. Si tecum fata revolvas
Lunae, Urbisaliae, ut jam defluxere retroque
70Ut sublapsurae sunt res Clusique Sinaeque,
Non tibi res nova erit gentes audire ruina
Eversas, nec mira quidem, quando urbibus ipsis
Finis adest. Ut vos, sunt vestra obnoxia morti
Omnia, et haec aliqua, quae stat diuturna, latescit
75In re, at vestra brevis vita est. Atque orbis ad instar
Lunam volventis, qui nudat litora et abdit,
Nec datur ulla quies; sic nunc fortuna vicissim
Vestram urbem exercet. Quare haud mirare loquentem
Me Florentinos, qui nunc capita alta ferebant,
80Antiquam quorum celarunt tempora famam.
Ugos, Osmanos vidi, Graecosque Philipposque,
Atque Catellinos simul, et genus Alberichi,
Jam claros titulis, sorte inclinante superbis,
Et genere antiquo multos opibusque potentes.
85Portam ultra, nova perfidiae quam pondera onustam
Tam graviter vexant, ut jam jactura gementis
Sit metuenda ratis, gens RAVIGNANA manebat,
Unde comes GUIDUS, quique a BELLINCIONE alto
Dein duxit nomen. Dominandi nulla latebat
90Jam via PRESSENSEM, atque domi PALIGAIUS auro
Ornarat capulum. Stabat jam magna columna,
Quae niveum et maculis distinctum insigne gerebat,
Atque illi, admonitus modii quibus ora rubore
Inficit. O quales vidi, quos turgida fastu
95Mens egit pessum! atque globos praedivite ab auro,
Per quos florebat cœpto Florentia in omni!
Haud secus illorum sese gessisse feruntur
Patres, qui, quoties ecclesia vestra vacavit,
Ipsi in concilio stantes sibi corpus obesum
100Curarant. Inflata domus, quae, — se ardua ut anguis
Attollens contra fugientem suscitat iras,
Nunc, si quis dentem ostendat loculumve sonantem,
Mitescit velut agnus iners, — tum crescere primum
Cœperat, at genere ex humili; socerum Ubaldino
105Incusante suum, hanc consanguinitate propinquam
Quod sibi junxisset. Rem dicam haud credere dignam,
Sed veram: Angustam populus veniebat in urbem
Per portam, proprium cui gens PERUCCIA nomen
Imposuit. Quicunque gerunt insigne Dynastae
110Magni perpulchrum, cujus nomenque decusque
Solatur sacrata dies celeberrima Thomae,
Inde et militiam duxere et munera priva;
Quamvis conveniat vili cum furfure plebis
Qui decus hoc hodie fulvo circumdedit auro.
115Jam GUADEROTTI domus et domus IMPORTUNI
Stabat, et hic vicus multo pacatior esset,
Si nova ab hoc longe vicinia prorsus abesset.
Illa domus, vestri fletus fons primus, ob iram
Justam, quae tristi vos omnes funere mersit,
120Quam propter vobis perierunt gaudia vitae,
Cum sibi conjunctis multo florebat honore.
Quam male, BONDELMONS, fugisti ducere sponsam,
Consilio alterius captus! Nam plurima tuba,
Nunc tristis, tute laetanti incederet ore,
125Si Deus, ut primum portam nostrae urbis inisti,
Teque tuosque Haemae tradendos ultro dedisset!
Scilicet id decuit lapidem, qui litore truncus
Prospectat pontem, ut foret is, Florentia, vobis
Victima postremae pacis. Cum gentibus istis,
130Cumque aliis pariter, tanta est urbs pace potita,
Ut nunquam luctus causa intercesserit ulla.
Istas per gentes justum insignemque decore
Usque adeo populum vidi, ut sua lilia nunquam
Plorarit capite inverso pendentia ab hasta,
135Nec per dissidium rubro maculata colore.»