678O qui trans fluvium sistis, mihi deinde loquelam
Intendens punctim, quae tam fuit aspera caesim,
680Nil cunctata, inquit: sunt, sunt haec omnia vera?
Est equidem fatearis opus. Tam pectore virtus
Omnis erat confusa mihi, ut vox reddere verbum
Sumpserit, ac prius abstiterit, quam erumperet ore.
Illa, parum hoc passa: ecquid, dixit, mente volutas?
Da mihi responsum; nondum nam crimina mente
Delevit Lethe. Stupor ac metus edere labris
Impulit assensum; sed quem deprendere visu
Esset opus. Ceu, tensa nimis, ballista refringit
Et chordam atque arcum, metamque emissa sagitta
690Segnius attingit: tanto sub pondere sic sum
Tunc ego diruptus, fletum ac suspiria fundens;
Et vox, deficiens, prodivit debili ore.
Exin illa sequens: quum te mea cura vocaret
Ad bonum amandum, trans quod nil optabile prorsum est,
Quae foveae obstiterunt?, quae devinxere catenae,
Ut tibi spem raperent ultra producere gressum?
Quas tibi delicias aliae aut compendia vultu
Ostendere suo, ante illas ut fervidus ires?
Post magnum gemitum, vocem vix pectore traxi,
700Labraque vix hanc ediderunt. Meo ab ore remotus,
Flens dixi, ut tuus est vultus, sub imagine falsa
Res mihi praesentes tulerunt per devia gressus.
Atque ea: si tegeres, quam tu nunc ipse fateris,
Si infitias ires, pariter tua culpa pateret;
Ille etenim novit, qui perspicit omnia, judex;
At, quum flāgitium delinquens ipse fatetur,
Contra aciem ferri in nostra rota volvitur aula.
Ut tamen et pudor erroris sit major, et inde
Quum vocem audieris Sirenum ut fortius obstes,
710Abjice jam semen fletus, ac sedulus audi
Quomodo te adversam in partem mea membra sepulta
Mittere debuerant. Tibi gratum et amabile nunquam
Ars aut Natura obtulerunt, ut membra decōra
Queis induta fui, quae nunc sunt putrida terra.
Propterea, si morte mea te summa voluptas
Defecit, quae res animum mortalis amore
Debuerat vincire tuum? Ex vulnere primo
Doctum vanarum rerum, te ad sidera mecum,
Quae non talis eram, sursum transferre decebat:
720Non tibi cunctari pennas, ut plura maneres
Vulnera, debuerat virgo, breviterque fruenda
Res alia instabilis. Bis terque volucris ad ictus
Nata recens manet; at, quum pennas induit omnes,
Nequiquam aut tela aut retes tenduntur eidem.
Ut taciti, dejecti oculos, plenique pudore,
Asistunt pueri monitoris vocibus, atque
Admissa agnoscunt, ac paenituisse fatentur;
Tunc ego talis eram. Si te mea verba dolentem
Efficiunt, tunc illa inquit, barbam erige: visŭs
730Vividius maerere dabit. Radicitus Euri
Aut Boreae flabris ilex impulsa sonoris
Promptius eruitur, quam tunc ego voce jubentis
Extulerim mentum, et, quoniam me poscere vultum
Per barbam voluit, bene sensi quale lateret
Virus in hoc dicto. Postquam faciem ipse levavi,
Angelicam turbam jactu desistere vidi;
Luminibusque meis titubantibus illa biformi
Visa est versa ferae. Quamvis velamine tecta,
Ac procul abstaret viridem trans fluminis oram,
740Pāruit antiquā mihi se formosior ipsā,
Plusquam prae reliquis fuerat jam viva puellis.
Tunc me paenituit: quod plus me illexit amore,
Plus ego tunc odi. Talis mihi corda momordit
Cognitio, ut victus caderem; qualisque fuissem,
Scit tantum, quae causa fuit. Quum rursus in artus
Cor mihi restituit vires, quae carpere flores
Visa mihi fuerat mulier, me desuper ipsam
Astare aspexi: mihi adhaere, ajebat, adhaere.
Gutture me tenus in medias deduxerat undas;
750Ac, me pone trahens, liquido super amne meabat,
Non secus ac radius percurrit stamina telae.
Fluminis adversae venit quum proxima ripae
Me asperges late auditum est tam dulce sonare,
Non modo ne valeam verbis describere, verum
Nec meminisse queam. Pandit tunc illa lacertos;
Amplectensque caput, vitrea me mersit in unda;
Atque hanc haurivi. Mox extulit, atque madentem
Quattuor exhibuit choreas ducentibus; illaeque
Obtexere suis bracchiis. Nos sidera Caelo,
760Hic Nymphae sumus: ante etiam quam membra Beatrix
Terrena indueret, famulas huic Numen amicum
Nos dedit: illius nos te ducemus ad ora;
Lumen at ut videas, oculis quod in illius ardet,
Est opus ut tibi tres aliae, queis visus acutus
Est magis, exacuant aciem. Dixere canentes;
Atque ferae ad pectus postquam me deinde biformis
Duxerunt, stabat nobis ubi versa Beatrix;
Optatis animum, addiderunt, obtutibus exple;
Cerne faces, Amor unde tibi sua spicula torsit. —
770Plurima tunc mihi, plusquam ignis flammata, cupido
Obstrinxere oculos oculis lucentibus, ipsum
Jugiter in Gryphum fixis. Ut Solis imago
In speculo, sic his Gryphi radiebat utrisque
Effigies, nunc illa aquilae, nunc illa leonis.
Conjice jam, lector, stupor an me invaserit ingens
Quum Gryphum integrum, atque oculis pārēre viderem
Dividuum. Dum laetitia plenusque stupore
Gustarem escam, quae, explendo, magis ipsa sititur,
Tres aliae astiterunt, supremo ex ordine ab āctis
780Visae, atque angelica comitantes voce choreas:
Pande tuo fido, cantabant, pande, Beatrix,
Lumina, qui per iter duxit vestigia longum,
Ut te conspiceret: da, quaesumus, ora videre
Ac tua, quam celas, sit nota secunda venustas. —
Lucis o aeternae splendor, quis palluit unquam
Parnassi sub rupe sedens? quis fluminis undas
Hausit Castalii, cui non caligine saepta
Mens fuerit, si qualis eras describere tentet,
Caelum ubi te umbrabat, concentibus aëra replens,
790Quum te spectari manifesta in luce dedisti?