108Margine dum sic progredimur; cave, saepe Magister
Ajebat, monitūsque mei dent esse sagacem.
110Sol mihi dextrum umerum lūstrabat, qui aethere pronus
Caeruleam prius, occiduam nunc lumine partem
Candenti induerat totam; magis atque videri
Corpore jactā meo dabat umbrā rubescere flammam;
Quod multas Umbras mirando advertere vidi.
Hŏc fari has fecit: Non hīc ex aëre constans,
Dixere, est corpus. Quantum potuere, propinquae
Exin se tulerunt, at non extrinsecus ignem.
O, qui posterius, non quod sis segnior, at quod
Forsitan in reliquos teneat reverentia, pergis,
120Da mihi responsum, qui torreor igne sitique;
Nec mihi dumtaxat, verum haec quoque cetera turba
Responsi est pariter sitiens, plusquam Indus et Afer
Sit frigentis aquae: cur non te lumina Solis
Trajiciunt, ut nondum ingressum retia mortis?
Sic horum unus ait. Cui mox responsa dedissem,
Ni nova me res abriperet: gens quippe per ignes
Obvia sese his obtulerat, sibi mutua figens
Oscula, quin sistat, contenta hoc pignore amoris.
Tramite non aliter nigranti, atque ordine longo,
130Formicae sociis occurrunt, oraque jungunt,
Quaerere uti credas, quo tendant, quidve facessant.
Quumque amplexum solvunt, non cursum ante resumunt
Quam clament alte; nova gens: Sodoma atque Gomorra;
Atque alia: est ingressa bovem, coitura juvenco
Pāsiphaē. Inde, grues veluti, pars saxa petentes
Rhipaea, ac pars Marmaricae telluris arenas,
Hae nimium frigus pertaesae, illaeque calorem;
Altera gens vadit, venit et gens altera; flentesque
Ad primum redeunt cantum, et sibi congrua verba,
140Accessere mihi, quae me paulo ante rogarant,
Oribus intentis mea verba audire paratae.
Tunc ego, cui bis illarum jam vota patebant:
O Animae, dixi, certae jam pace potiri,
Quandocunque id erit, nec acerba virentibus annis,
Nec senio matura gravi, mea membra reliqui,
At mecum ipse gero cum sanguine et ossibus una:
Sursum eo, ut acquiram lucem: mihi femina Caelis
Dextra favet, per quam vestrum cum corpore montem
Fas mihi adire fuit. Sed sic expleta cupido
150Vestra sit extemplo, ut Caeli vos aula receptet
Quod large implet Amor, reliquis magis omnibus amplum,
Dicite, ut haec etiam valeam committere chartis,
Dicite qui vos estis, quaeque illa ad vestra migrantum
Terga cohors. Turbatur uti rudis incola montis
Attonitusque silens, huc lumina vertit et illuc,
Quum, silvae assuetus, magnam devenerit urbem;
Sic quaeque Umbra fuit. Stupor ut de pectore cessit,
(Magno in corde brevis), quae me prior Umbra rogarat:
Felix, cui per nostras experientia sĕdes,
160Ut melius vitam ducas, acquiritur, inquit,
Obvia quae nos praeteriit jam turba citatim,
Flagitium admisit, per quod regina triumphans
Audivit dici Caesar; Sodomamque proinde
Discedens ait, improperans sibi crimen, ut audis;
Ardoremque auget, perfundens ora rubore.
Flagitium nostrum fuit Hermaphroditus; et inde,
Quum nos humanas leges violare cupido,
Ut bruta, impulerit, sic, nostrum ad dedecus, illam
Dicimus in discessu, quae sub imagine bruti
170Concubuit bruto. Jam nunc, quae nostra fuerunt
Crimina, quique sumus, nosti. Si nomina velles
Discere, nec tempus sineret, nec dicere scirem.
De me scire dabo. Guinicellus nomine Guidus
Dicor ego: hic purgor, tempus quoniam ante supremum
Paenituit. Veluti, quum nati morte Lycurgus
Indoluit, sese, ut caram videre parentem,
Gesserunt gemini, commoti pectora, fratres;
Sic ego me gessi, (non ausus surgere tantum),
Ut patris eximium venit mihi nomen ad aures,
180Patris nempe mei, atque aliorum, quotquot amoris
Carmina dulcisona ediderunt; ibamque silenter,
Atque sine auditu, illius defixus in ore;
Non autem accessi, metuens ne laederer igne.
Postquam sum visu expletus, me comiter illi
Exhibui; et, quaecunque velit, sum cuncta professus,
Hisce modis, praebere fidem queis cogitur alter.
Talia, respondit, vestigia pectore in imo
Tu mihi defigis, quae nec delere, nec unquam
Sit tenuare potens Lethei fluminis unda.
190Sed, si vera refers, mihi dic; quae causa profecto
Te movet, ut mihi tam magnum testeris amorem?
Non unquam laudanda satis, tua carmina, dixi,
Quae tantum vivent, praesens dum vixerit usus.
Frater, hĭc (ostendens digito) omnes praestitit, inquit,
Materno eloquio, juncto pede sive soluto;
Ac sine jam stulti blaterent, praecellere vatem
Lemosinem : plusquam verum, vox imperat illis;
Non arte aut ratione putant, sed murmure famae.
Floruit et Guitton multis laudantibus olim
200Donec eum vicit per plures denique verum.
Tu modo, sidereas sedes si tanta facultas
Est tibi ut ascendas, queis Christus praesidet, illi
Funde preces, quas ipse dedit, quoad usque necesse
Est nobis, queis posse ereptum admittere culpas.
His dictis, ut forte locum daret ipse propinquo,
Vanuit in medios ignes, ut piscis in undas,
Ima petens. Paulum, Guidus quam ostenderat, Umbrae
Accessi, ac dixi: mihi res gratissima, qui sis
Scire, erit. Ac ille est contra sic deinde profatus:
210Tantă tuis equidem pandit se gratiă dictis,
Ut nequeam nolimque meum tibi condere nomen.
Arnaldus dicor: ploro et cano; quippe peractam
Maestus Stultitiam video, gaudensque futuram
Laetitiam, quam spero brevi jam posse potiri.
Per virtutem illam, quae vos deducit euntes
Ad scalae summum, exoro, quum tempus amicum
Affuerit, nostri memores estote doloris.
Haec fatus, se lustrales abscondit in ignes.