445Quum finem imposuit dictis, ut cuspide Amoris
Saucia cor mulier, cantum rursum edere coepit.
Felices, deleta quibus sunt crimina, dicens.
Ac, veluti Nymphae, nemora inter frondea solae
Ibant, illa petens, haec Solis lumina vitans;
450Sic, fluvium contra, per ripam se illa ferebat;
Ac modicos modicis adversa ego passibus ora
Virginis aequabam gressus. Ejusque meique
Haud centum fuerant passus, quum se utraque torsit
Ripa, atque in partem rursus sum versus Eoam.
Huc quoque vadentes, non multum tendimus ultra,
Quum mulier, conversa mihi: circumspice, et audi,
Frater, ait. Totamque simul clarescere silvam
Lumine conspexi ingenti; quare ipse putavi
Ambiguus, subito diffindi fulgure caelum;
460At, quoniam hoc cessat, simul ac per inane cucurrit,
Id vero usque magis clarumque ardebat et amplum,
Mente sub incerta: quid sunt haec talia! fabar.
Concentus late dulcis per luce micantem
Aëra currebat, quo circum silva sonabat.
Fervor tunc me corripuit reprehendere primae
Flagitium matris: quae, dum tellusque polusque
Pārērent, muliercula sola, recensque creata,
Noluerit nescire aliquid; quod ni ausa fuisset,
Deliciis illis multoque diutius essem
470Ac prius affectus. Per tot praeludia gaudii
Dum feror aeterni, cupidus meliora potiri,
Sub virides ramos, quasi flamma, incanduit aër;
Quodque melos fuerat, cantum cognovimus esse.
O, si pro vobis jejunia, frigora, noctes
Sum vigiles passus, mihi nunc, Heliconiades almae,
Reddite mercedem, cogit quam causa rogare:
Nunc mihi Castalius fundat fons largiter undas,
Adjuvet Uranie, nec non et turba Sororum,
Grandia concipere et mente, atque expromere versu.
480Ulterius paulo, falsa sub imagine, propter
Oblongum spatium, septem aureas surgere vidi
Arboreas plantas: quum tam prope venimus autem,
Ut quod commune est, longumque per intervallum
Eludit sensus, formam non amplius ullam
Abdiderit; quae dat verum penetrare facultas
Candelabra esse, ac voces Hosanna canentes
Ilicet agnovit. Funalia lumine claro
His super ardebant; quo nunquam Luna, sereno,
Nocte super media, medioque in mense, refulget.
490Obstupui, ac me Virgilio, confusus et anceps,
Obverti: stupor hunc etiam comprenderat ingens.
Rursus deinde altis direxi lumina rebus;
Atque has nos versus tam lente incedere vidi,
Ut citius soleant nuptum se ferre puellae.
Me tunc increpuit mulier: cur semper inhaeres
His facibus? nec mentem adhibes, quae pone sequuntur?
Tunc gentes vidi his retro, ut ductoribus, ire
Vestibus in niveis: haud nostro hic candor in orbe.
Unda, repercussu septeni luminis ardens,
500Laevum umerum mihi reddebat, si forte tuerer,
Ut speculum. Quumque inde, mea progressus in ora,
Illuc deveni, quo tantum abjungeret amnis,
Constiti, ut aspicerem melius; vidique coruscas
Ante meare faces, caelumque relinquere septem
Desuper ornatum zonis; quae tractibus omnes
Peniculi similes, gestabant quaeque colores,
Queis sibi Sol arcum, ac cinctum sibi Delia format.
Quae retro erant zonae, plusquam mea lumina tendant,
Surgebant alte; atque latus quae utrumque tenebant,
510Distabant bis quinque gradus; nisi falsus opinor.
Aethere sub tam claro, tamque sub aëre puro,
Bis deni quattuorque senes ex ordine bini
Ibant, alba quibus cingebant lilia frontem.
Adami inter natas sis benedicta, canebant
Omnes; sit tua in aeternum benedicta venustas.
Postquam gens haec praeteriit, ceu sidera Caelo
Sideribus subeunt, sic deinde animalia sese
Quattuor obtulerunt, viridi redimita corona:
Sex, plenaeque oculis, quales olim Argus habebat,
520Cuique inerant alae. Varias describere formas
Non ultra adjiciam, lector; me impendia quippe
Sic urgent, ut non valeam hic tibi prodigus esse.
Ezechiel legito, cui quondam visa fuere
Cum vento et nube ac igni descendere ab Arcto.
Qualia ibi invenies, sic sunt mihi visa; sed alas,
Non quas is vidit, sed quas deinde Joannes.
Hisce triumphalis mediis basterna, duabus
Vecta rotis, inerat, quam Gryps cervice trahebat.
Inter tres ac tres zonas mediamque, levabat
530Is geminas sublime alas, quin laederet illas:
Nemo alte erectas potuisset prendere visu.
Aurea erant illi membra, ales quatenus esset:
Commixtus rubro velabat cetera candor.
Non equidem tali curru jam Roma superbos
Scipiadum Augustique dedit splendere triumphos:
Cederet huic currus Solis, qui devius arsit,
Indulsit precibus terrae quum Juppiter aequus.
Trina rotam ad dextram laetas festiva choreas
Ducebat mulier: quarum sic una rubebat,
540Ut par igni esset; viridi quasi facta smaragdo
Altera erat; nivibus similis modo tertia lapsis.
Nunc rubra, nunc candens praeerat; reliquaeque jubentis
Ad nutum, sese rapide lenteque movebant.
Quattuor ad laevam saltabant, murice tectae,
Unius ad normam, tria lumina fronte gerentis.
Post totum hoc agmen geminos procedere vidi
Insignes gravitate senes, sed dispare cultu;
Alter enim Hippocratis sese ostendebat alumnum,
Quem generi humano auxilium Natura creavit;
550Oppositam sibi curam alter monstrabat inesse,
Ensis enim illi inerat; qui me cis terruit amnem.
Quattuor hinc humiles vultu, solumque venire
Post omnes vidi seniorem, lumina dulci
Sopitum somno, argutoque ore vigentem.
Septem his vestis erat, qua primum incesserat agmen,
Candida: non autem gestabant lilia fronte.
Gestabant vivasque rosas floresque rubentes;
Si procul haud multum aspiceres, ignescere flammis
Credideris frontes. Quum se mea currus ad ora
560Detulit, increpuit tonitru; totumque repente
Constitit, ut jussum, primis cum insignibus agmen.