551Jam sextum ad gyrum qui nos direxerat, Ales
Pone relictus erat, signumque abraserat ore;
Et qui justitiam cupiunt, mihi voce beati
Ediderat; mox cum sitiunt sua verba quierunt.
Atque ego, jam multo levior, sic impiger ibam
Ut geminis Umbris adjungerer, absque labore.
Tum sic Virgilius: Virtute accensus, amorem
Semper, ait, succendit amor, dum flamma patescat.
Ex quo igitur Limbi venit Juvenalis ad umbras,
560Quamque mei caperēre, dedit cognoscere, amore,
Tali igne exarsi, quanto exardescere possit
In quemquam haud visum; valdeque videbitur ergo
Haec mihi scala brevis. Sed tanquam foedere junctis
Dulcis amicitiae, dic quaeso, ac parce benignus,
Si nimium fidenter ago: dic, quomodo turpis
In tuo avarities potuit consīdĕre corde
Inter doctrinam tantam, quam acquirere plene
Cura tibi fuerat? Statius surrisit, et inde:
Vox tua, respondit, mihi cari est pignus amoris.
570Res saepe apparent, quarum latet abdita causa,
Ac mentem hinc dubio involvunt. Te credere sermo
Ostendit, me, vitali dum vescerer aura,
Turpi ab avaritia victum, ob quam forsitan oram
Incolui montis: sed scito, quod ardor habendi
Affuit a me tum nimium; atque hoc multa luenti
Luna recurrit iter. Nisi dein mihi versa fuisset
Cura animo, ad tua converti quum carmina mentem,
Naturam quasi in humanam queis percitus ira
Inclamas: quid non mortalia pectora cogis,
580Auri sacra fames? paterer certamina saxi.
Posse manus didici impensis nimis esse patentes,
Ac me paenituit, nec non et cetera vitae
Crimina devovi. Quot tonso crine resurgent,
Quos hujus vitii, vitae dum tempora durant,
Et quum summa dies venit, ignorantia posse
Paenituisse vetat! Scito, quod quaelibet ulli
Opposita est recte sceleri, hic damnatur eisdem
Culpa malis: ideo, si me locus inter avaros
Purgandum tenuit, sedes mihi contigit illa
590Ob scelus oppositum. — Oedipodionidum impia bella
Bucolici dixit Mantous carminis Auctor,
Quum tu jam caneres, (quantum dat noscere, ibidem
Quod tua pertractat Clio), nondum esse videris
Addictus Fidei, quae si defecerit, haud est
Sat benefecisse: ecquis sol, quae vivida tantum
Fax tibi dehinc potuit depellere mente tenebras,
Ut tua post Piscatorem vestigia ferres?
Tu me Pēgasēas duxisti, ille inquit, ad undas;
Tuque Deum versus clarasti lumine primo:
600Egisti, ut qui post tergum fert lampada noctu,
Non sibi sufficiens lumen, sed pone sequenti.
Quum caneres: Redit et Virgo, et Saturnia regna;
Magnus ab integro saeclorum nascitur ordo,
Ac nova progenies Caelo demittitur alto,
Tu me fecisti vatem Christique sequacem.
At magis haec certis volvam per singula dictis.
Mundum omnem, aeterni praeconibus edita regni,
Implerat jam vera Fides. Quum consona eorum
Dicta tuis essent, illos invisere coepi;
610Atque adeo inveni sanctos morumque pudicos,
Ut, quum supplicia ac caedes eis ferret iniquas
Flavius, ingemui, miseratus corde dolores:
Dum vixi, hos juvi; quaeque illis integra vitae
Est probitas, quascunque dedit me temnere sectas.
Quum nondum Argolicos duxissem ad flumina Thebae
Carminibus, me respersit Baptismatis unda:
Sum veritus vero, captus terrore, vocari
Christiadam; finxique diu Diis reddere cultum:
Isque tepens animus complecti cursibus orbem
620Quartum, me plusquam quattuor per saecula fecit.
Tu modo, per quem discussis divina tenebris
Lux mihi perfulsit, superat dum semita montis,
Dic ubi sunt Plautus, priscusque Terentius, atque
Varro et Caecilius: taeter num Tartarus illos,
Et quis vicus habet? Sunt omnes carceris atri
Circuitu in primo, rettulit Maro: Persius hic est,
Atque alii multi mecum, cum Vate Pelasgo,
Quem, cunctos super, Ăonides aluere sorores.
Mons hic saepe biceps memoratur, grata Camenis
630Sedes: sunt hic Simonides, Agatho, Euripidesque,
Tejus et Vates, aliique ob carmina Graji
Tempora praecincti lauro: sunt insuper una
Quaedam ex gente tua, Antigone, Ismenaque tristis,
Deiphile, Argia, et fontem quae ostendit Achivis;
Hic Thetis, hic et Deidamia, ejusque sorores,
Nataque Tiresiae. — Vates jam utrique silebant,
Scalā parietibusque egressi, ac omnia late
Rursum lustrantes oculis; quattuorque diei
Abstiterant famulae: temonem quinta regebat,
640Ardentem torquens convexa per ardua currum.
Tum meus haec Ductor: dextram reor esse tenendam,
Extremum ad ripae, veluti consuevimus ante
In montis gyrum. Sic dux vadentibus illic
Mos fuit; atque viam, Statii quum assenserit Umbra,
Tutius ingredimur. Solus, praeeuntibus illis,
Ipse ibam, atque silens hauribam verba loquentum,
Quae mihi Pierio lustrabant lumine mentem.
Eloquium abrupit, medio quae tramite, pomis
Est inventa bonis ac suaveolentibus, arbos.
650Ut ramos abies, quo se magis erigit alte,
Hoc magis exiles pandit; sic illa deorsum,
Ordine converso; ne quis sursum, arbitror, iret.
Qua parte assurgit mons, ac se semita claudit,
Fonte liquor puro manabat cautibus altis,
Perfundens rigua virides aspergine frondes.
Astiterunt Vates plantae; ac vox reddita ab ipsis
Frondibus: hanc caram vos, inquit, habebitis escam.
Non sibi, mox ait, at mensīs sponsalibus olim
Prospexit, quae pro vobis Maria orsa reponit:
660Romanae veteres sese abstinuere Lyaeo:
Doctrinam accepit Daniēl, quum spreverit escam:
Quae fuit ante alias, atque aurea dicitur aetas,
Esurie atque siti glandes sumpsisse saporem
Fecit, et amnis aquas dulcescere, nectaris instar:
Incola silvarum sese melle atque locustis
Zācharides aluit; quare tot laudis honores
Promeruit, quot nosse sacri dat pagina libri.