327Fronte pari, similis subter juga bobus, onusta
Ibam cum illa Anima, sivit dum vadere Doctor.
At simul is dixit: jam nunc hunc desere, et ito,
330Hic opus est remis ac velo impellere lintrem,
Quantum quisque potest, me rursus, sicut eundum est,
Continuo erexi, quamvis mens flexa maneret.
Jamque pedem extuleram post Vatem, jamque patebat
Quae levitas utrique foret, quum: lumina fige,
Is mihi dixit, humi: quo incedis, cernere campum
Profuerit, relevare viae ut fastidia possis.
Quales, quae terram insternunt, imposta sepultis,
Saxa notant vultus, longum ut memorentur in aevum:
Quare hic saepe, quibus defuncti mente recurrunt,
340Dant lacrimas: quae cura tenet pia pectora tantum:
Sic erat hic, circum quae exstabat semita rupe,
(At meliore modo quoad artem) impressa figuris.
Parte hac ille acies inter pulcherrimus omnes
Qui fuit Angelicas, ut fulmen, ab axe ruebat.
Parte alia, grave pondus humi, Jovis igne trisulco
Tranfixus, vasta Briareus mole jacebat.
Astabant Patri, muniti fortibus armis,
Pallasque et Mavors, nec non Thymbraeus Apollo,
Passim strata solo mirantes membra Gigantum.
350Hic aderat, turrim velut exanimatus ad imam,
Nembrotus; gentes, opus aedificare superbum
Respiciens ausas: Quam maestis, Tantalis, inter
Bis septem occisos natos, te tramite in ipso
Vidi oculis sculptam! Ut proprio transfixus in ense
Exanimisque, Saul, in Gelboë monte jacebas!
Quem non deinde imber, nec rorida gutta rigavit.
Et tu visa mihi, in lacera quasi aranea tela,
Jamque dolens operis, male quod, stultissima Arachne,
Condere coepisti. Non hic, Roboame, minaris;
360At fugis, invectus curru, formidine captus.
Hic velut Alcmaeon Eriphylen pendĕre poenas
Fatalis dederit torquis monstrabat imago.
Monstrabat velut in templo confossus ab ipsis
Sennacherib natis fuit, atque relictus ibidem.
Monstrabat Cyri interitum, clademque cruentam,
Quum caeso Thamyris ait: quem immane sitisti,
Sanguine te repleo. Assyrios, Holopherne perempto,
Monstrabat bello profugos, pariterque ruinae
Reliquias tristes. Trojam in spelaea videbam
370Ac cineres versam: proh quam vilem atque subactam
Urbs Priami praeclara, hic te ostendebat imago!
Ecquis Apellēā tam doctus in arte, stiloque
Phidiaco insignis, tractusque umbrasque referret,
Quas ibi et ingenium demiraretur acutum?
Mortua functorum, vivorum corpora viva
Cernere prorsus erat, quasi mors ac vita fuisset.
Qui vidit verum, haud melius me is vidit id ipsum
Quod pedibus tum calcavi, dum cernuus ivi.
Vade age, tolle caput, vultuque incede superbo,
380Progenies Evae: flectas cave lumina terrae,
Ne pravum videas, quo fers vestigia, callem. —
Plusquam animus, varia detentus imagine rerum,
Crederet, emensi gyrum jam montis eramus
Solarisque viae, quum qui vigilante praeibat
Semper sollicitus cura: caput erige, dixit,
Non est jam tempus suspenso vadere gressu;
Aligerum juvenem nos aspice adire parantem,
Ac sextam ancillam famulatum explesse diei:
Gestibus obsequium summissoque indue vultu,
390Ducere ne sursum pigeat; neve immemor esto,
Hanc nunquam inde diem, fuerit quum lapsa, reverti.
His monitis jam suetus eram: nec proinde latere
Me sermo hic poterat. Nos Angelus ille petebat
Vestibus in niveis, ac taliter ore renidens,
Ut matutinum praefulgens aethere sidus.
Explicuit geminas alas, et bracchia pandit,
Atque, venite, inquit: non longe est semita: jam nunc
Est equidem ascensus facilis. Gens rara vocatus
Hos sequitur: cur vel tenuis te deprimit aura,
400O genus humanum, sursum volitare creatum?
Haec ait, ac nos adduxit, quo secta gradatim
Ascendit rupes. Alis mihi deinde coruscis
Percussit frontem: atque viam promisit eunti
Jam tutam. Velut ad dextram pergentibus altum
In montem, ad templum, celsa quod fronte superstat
Recte ductam urbem, transmisso tramite pontis
Frangitur ascensus gradibus, quos condidit aetas,
Quae modium et scriptum haudquaquam corrumpere norat;
Sic sese emollit, quae ex gyro ripa secundo
410Ardua descendit; cautes at radit utrinque.
Felices humiles animo, dum volvimur illuc,
Cantabant voces, nullus quas sermo referret.
Oh quantum distat sedes ingressus in istas
Ditis ab ingressu! hic dulcis modulamina cantus,
Excipiunt; illic lamenta horrenda doloris.
Per sanctos nos ire gradus incepimus; atque
Ire mihi levior, quam per planum ante, videbar.
Quare ego Ductori versus: quae sarcina, dixi,
Est ablata mihi, ut quasi nil nunc ire laborem?
420Quum « P », ait, reliqui, qui nunc tibi paene supersunt
Exstincti, abrasi fuerint, tibi recta cupido
Urgebit sic ipsa pedes, ut blanda voluptas
His erit impelli. Veluti qui vertice quicquam
Nescius impositum gestat, nutuque videntum
Admonitus, digitis explorat; quodque requirit,
Invenit, atque manus, nequeunt quod lumina, praestat;
Sic, ego contrectans elato pollice frontem,
Aligeri primam signatam cuspide, novi
Defecisse notam. Surrisit proinde Magister.