214Summe Pater, qui regna tenes caelestia, non his
Quod sis inclusus spatiis, sed propter amorem,
Quo magis haec loca prosequeris, quae prima creasti;
Virtutem Nomenque tuum res laudibus omnis
Concelebret; tua quas sapientia summa meretur,
Persolvat grates. Ad nos se deferat ipsa
220Pax regni alma tui, nostrae nam tendere ad illam
Haud possunt vires. Veluti tua jussa facessunt
Caelestes acies, sic sint mortalia corda
Obsequiosa tibi. Fac nos hac nutriat escă
Quotidiană die; sine qua, silvestre per istud
Desertum vitae, qui impensius ire laborat,
Retrorsum tendit. Sicut laedentibus ipsi
Parcimus, indulge nobis; nec respice culpas.
Contra hostem infernum, nostrum tam debile robur
Ne tentare velis; sed ab hoc defende potenter.
230Non hanc pro nobis (non est modo namque necessum),
Extremam, Deus alme, precem tibi fundimus, ast eis,
Qui sunt terrenis, queis nos abscessimus, oris.
Sic, bona tum sibi tum nobis haec rite precantes,
Ponderibus subter, veluti quae insomnia praebent,
At non mole pari, purgantes quaeque tumorem,
Circum ibant Umbrae, tendit qua prima crepido.
Si bene pro nobis illic hae dicere nunquam
Absistunt, quid pro his dici fierique vicissim
Hic, ab eis poterit, quibus est bona corde voluntas?
244Praebendum est his auxilium, ut detergere sordes,
Quas secum tulerunt; mundaeque ac labe carentes
Quamprimum valeant Caeli conscendere sedem.
Oh sic justitia ac pietas vos ponere faxint
Confestim, quod fertis, onus, sursumque levari
In loca, quo vobis ire est accensa cupido,
Pandite, qua in parte ad scalam via ducit euntes
Promptius; et, si non una illuc semita ducit,
Qua minor ascensus; quippe hic, quem vadere mecum
Cernitis, ob, quibus induitur, terrestria membra,
250Sit quamvis anima velox, est tardus eundo.
Responsum his Vatis verbis vox reddidit; at quis
Reddiderit, latuit. Nobiscum tendite, dixit,
Ad dextram, et callem, liceat quo incedere vivo,
Invenies. Et ni premeret me sarcina saxi,
Quae vultum mihi figit humi, domitatque superbam
Cervicem, hunc vivum, qui sese haud nomine pandit,
Intuerer, cernens num sit mihi notus, et istud
Ut miseretur onus. Sum claro e sanguine Tuscus,
Aldobrandesco Guilelmo ex patre creatus;
260Nescio an hoc nomen vestras advenerit aures.
Nobilitas generis, praeclaraque facta meorum
Me in fastum extulerunt: communem pectore matrem
Delerunt; adeoque animi fecere superbum,
Ut mortis mihi causa fuit; Senensibus, atque
Omnibus Etrusco velut est in litore notum.
Nuncupor Ombertus: nec vana superbia solum
Me dedit exitio, at consortes perdidit omnes.
Hanc nunc ipse luo, saxi sub pondere, donec
Poena satisfuerit Domino, inter corpore cassos,
270Efficere id quando, quum esset mihi corpus, omisi.
Haec quum pronus humi audirem, sub pondere vultum
Paulum alius torsit: me agnovit, meque vocavit,
Aegre oculos mihi defigens, qui cernuus ibam.
Nonne es tu, dixi, Oderisius inclutus ille,
Eugubii decus, atque artis, cui a lumine ductum
Gallia dat nomen? Frater, plus, ille reponit,
Nunc rident chartae, quas Franci dextera pingit
Felsinei: nunc totus honos tribuendus eidem est,
At mihi pars etiam. Certe non ante fuissem
280Tam largus, dum vivus eram; nam primus in arte
Esse ego discupii: hic luit ista superbia poenas:
Hīc quoque non essem, nisi, dum delinquere possem,
Pertaesus fastum, Domino me ex corde dedissem.
Oh vanos hominum nisus! o gloria fallax!
Quomodo paulisper viridi se vertice tollit,
Ni rudis ingenioque carens successerit aetas!
Primum se Cimabos pingendi credidit arte;
Nunc primas tenet, illiusque obscurat honorem
Giottus. Sic ex Guido ad Guidum gloria linguae
290Transiit; ac forte est natus, qui vincet utrumque.
Non hominum fama est aliud, quam ventus et aura,
Nunc hinc, nunc illinc efflans, ac nomina mutans,
Mutat quippe latus. Quid, si longaevus obibis,
Plus tibi erit famae, quam si decesseris infans,
Jam mille ante annos? brevior quae temporis aetas
Ad spatium aeternum, quam oculi versatilis ictus
Ad cursum, sese volventis tardius, orbis.
Hĭc, qui procedit lentis me passibus ante,
Etruscas late complevit nomine terras;
300Nunc vix mussatur Senis, quas ille regebat,
Quum cladem ingentem passa est Florentia, tantum
Tunc elata animi, quantum nunc vilis et excors.
Fama hominum est viror herbarum, quibus ille colorem
Detrahit, ex terra pridem qui fecit oriri.
Cui rettuli: tua verba humiles mihi pectore sensus
Insinuant, multumque adimunt ex corde tumoris.
At dic, quisnam ille est, de quo modo es ipse locutus?
Est Provenzanus, dixit, Silvanus: humique
Dat poenas repens, quod regni dira cupido
310Egit, ut auderet sibimet summittere Senas:
Sic sine iit requie, atque it, postquam morte peremptus
Occubuit. Pretium sibi tale rependere sumit
Quilibet immodice, vitam quum duxerit, ausit.
Ipse autem contra: si quem sub limine vitae
Paenituit, montis radices errat ad imas,
Donec praetereunt totidem, quot vixerit, annos,
Ni pia vota juvant, cur hac in sede moratur?
Quid dedit ascensum? Quum laetis, reddidit, olim
Floreret rebus, magnoque insignis honore,
320Non illum puduit, mediis se sistere Senis
Supplicis in morem, totisque tremiscere membris,
Ut Siculi eriperet de carcere regis amicum.
Amplius haud dicam; novi me obscura profari;
At non multa dies ibit, veloque remoto
Haec tibi scire, tuique dabunt clarere propinqui;
Id Provenzano dedit hanc ascendere sedem.