425Umbris jamque his abstiteram, Vatemque sequebar,
Quum, tollens digitum, est quidam post terga locutus:
Cernite, non sol ad laevam lucere sequentis
Apparet: vivo est similis. Mea lumina verti
Continuo ad vocis sonitum; vidique stupentes
430Me me Animas illas, et ruptam cernere lucem.
Cur tua mens rebus sese sic implicat? inquit
Tunc Vates, ut lentus eas? Quod dicitur istic
Quid tua nunc rēfert? tibi sit me cura sequendi,
Ac gentem blaterare sinas: par turribus esto,
Quarum nulla movent ventorum flamina culmen:
Pluribus intentus, coepto vir saepe priori
Abstrahitur; nam se minuunt per mutua curae.
Dicere tunc ego quid poteram, nisi: protinus assum?
Atque, colore genas, veniam qui saepe meretur,
440Inspersus, dixi. Transverso tramite sese
Spirituum interea per montem turba ferebat
Prae nobis paulum, sejunctis versibus una
Hymnum Jessaei regis Miserere canentum.
Quum mea viderunt radiis impervia membra,
In longum ac raucum oh verterunt carmen hiantes.
Mox duo, ab his missi, scitatum se ante tulere
Condicio quae nostra foret. Queis: vadite, Doctor,
Ac sociis, vera ex carne hunc constare referte,
Dixit; et hoc satis, umbram si mansere videntes,
450Ut reor: huic reddant, hos namque juvabit, honorem.
Accensos nunquam prima sub nocte vapores
Currere per caelum vidi, nec sōle cadente
In mense augusti nubes, ut protinus illi
Ad socios rediere suos; cumque agmine toto
Se ad nos verterunt, ut frenis turba carentum.
Nos gens multa petit, Vates ait, atque rogatum
Te venit: intende his aures, ac insimul ito.
O qui, clamantes ibant, ad gaudia pergis
Indutus membris, quibus es de matre creatus,
460Siste parumper iter: quemquam num videris unquam
Aspice, ut in terras illius nuntia portes:
Cur tam praepes abis? cur non vestigia sistis?
Nos omnes fuimus consumpti morte cruenta,
Usque et ad extremam culpas servavimus horam:
Caelica tum nostram movit lux denique mentem;
Quare praebentes veniam, scelerumque dolentes,
Atque in pace Dei, moribundos liquimus artus.
Qui nos nunc torquet magno se ardore videndi.
His ego tum contra: quamvis vestra intuor ora
470Luminibus fixis, nemo se cognitus offert.
Si quid vos juvet, ac mihi sit praestare facultas,
Dicite, felices Animae, faciamque libenter:
Per quam de mundo in mundum, hoc duce, quaerere cogor,
Obtestor pacem. Nihil est jurare necessum,
Unus ait: verbis nisi forte potentia desit,
Cuique tuis est plena fides. Qui prae omnibus unus
Alloquor, idcirco te, si unquam videris oram
Inter Ïapygiam Aemiliamque, precor, mihi junctos
Sanguine commoneas Fani, ut pia vota precesque
480Fundant pro me rite Deo, et mea crimina purgent:
Hac fui in urbe satus; sed quae mihi vulnera vitam
Abstulerunt, muros (quo tutior esse putabam)
Propter Antenoreos, mihi furtim illata fuerunt.
Attius haec jussit, qui me plus oderat aequo.
Si Miram versus fugissem, juxta Oriacum
Quum sunt me aggressi, cunctis fortasse periclis
Exissem, atque etiam fruerer vitalibus auris;
Ast ego me in stagnum jeci; cannaeque lutumque
Implicuere pedes: caenoso in gurgite lapsus,
490Atque ibi transfixus, vitam cum sanguine fudi.
Sic ille. Hinc alter: tibi sic expleta cupido
Sit, dixit, per quam pergis conscendere montem,
Expleri da, quaeso, meam. Sum in monte creatus
Ipse Ferentrano: Boncontes nomine dicor.
Nulla mei superest uxori cura Joannae,
Nulla cuique alii: auxilio sic indigus omni
Hos inter cogor demissa incedere fronte. —
Quae ex Campaldino te vis fortunaque longe
Tam pepulit, rettuli, ut statio sit deinde sepulcri
500Ignorata tui! — Exoriens super, inquit, eremum
Ex Appennino, Clusii sub defluit agros
Torrens: Arclanum dicunt. Quo lapsus in Arnum
Amittit nomen, transfixo gutture veni,
Effugiens pedes, ac perfundens sanguine terram.
Hic visum ac vocem amisi; quae desît, almae
Virginis implorans Mariae venerabile nomen.
Vera loquor, vivisque refer. Me Numinis astans
Angelus excepit, dum clamans frenderet alter
Tartareus: cur, Caelicola, hunc mihi surripis? unam
510Propter lacrimulam, partem tu suscipis hujus
Aeternam; ast ego corporeos immaniter artus
Disperdam. Scis aetherium per inane vapores
Surgere, et hic rigido densari frigore, ut inde
In pluvias recidant. Malus ille, nefandaque poscens,
Huc venit; fumumque suis pro viribus atrum
Ac ventum movit; quare, quum deinde ruit nox,
A Prato-magno tecta est caligine valles
Ad magnum usque jugum; ac densus super horruit aether.
Solvitur in pluviam aër: quam non terra receptat,
520In rivos fluit; et, quum amplos convenit in amnes,
Sese regalem fluvium tanto impete versus
Immisit praeceps, ut nil obsistere posset.
Faucibus inveniens Arclanus corpus, in Arnum
Impulit; et, quas more crucis, quum me dolor asper
Evicit, junxi, palmas a pectore solvit.
Per ripas ac fundum volvens atque revolvens
Mox tulit, atque sua me obtexit denique praeda. —
Oh, precor, in terras quum veneris, atque quiescas,
Tunc memor esto mei, dixit tum Spiritus alter:
530Sum Pia: natalis Senae mihi terra fuere,
Ac mortem occubui Tusci sub marmoris oram:
Is plane hoc novit, qui me praecinxerat ante
Anulo, eoque sibi dederat sociam esse cubilis.