106Jam Sol extremo prodibat margine Caeli,
Quem medium findens, Solymaeam desuper urbem
Vertice ab excelso prospectat circulus alter;
Ac Nox, obscuras volvens contraria bigas,
110Tollebat de Gange caput cum Lancibus aequis,
Quas mox amittit, quum longior explicat umbras.
Aurorae inde genas, ubi eram, niveasque rubrasque
Jam color ex nimio tingebat lūteus aevo.
Litus adhuc nos propter erat, sub corde putantes,
Ac similes genti, tacito quae pectore secum
Volvit iter, vaditque animo dum corpore sistit.
Quale, sub Auroram, crasso rubet aëre saeptus,
Ut solet, Hesperiumque super Mars emicat aequŏr,
Haud aliter vidi (oh utinam talem inde revisem!)
120Per mare tam propere nos versus tendere lumen,
Nullus ut assimilis valeat celer esse volatus.
Quumque oculos verti, ut Doctorem proinde rogarem,
Exin est major mihi splendidiorque revisus.
Quid foret haud noram: mox paruit undique candor;
Et candor subter sensim mox paruit alter.
Nil meus est fatus Doctor, dum primus in alas
Explicuit sese candor tum cognitus illi
Nauta est: Flecte, o flecte, genu, clamavit, et ambas
Junge manus: est Numinis Angelus: hosce ministros
130Jam deinde aspicies: humanis artibus uti
Conspice ut is temnit, remosque ac vela recusat;
Utque suis unis, per tam loca dissita, pennis
Navigat; has Caelo erigit, atque his aëra tractat,
Quas nunquam mutat, genus ut mortale capillos.
Ut propius venit, praeclarius ille refulsit,
Nec mea vim lucis potuerunt lumina ferre,
Demisique sŏlo. Tum sic levis ille phaselo
Advenit ripas, ut aquas pars nulla subiret.
Navita caelestis sublimi in puppe sedebat
140Talis, ut inscripta legeres quasi fronte beatum.
Ac multae intus erant Animae, una voce canentes
Hymnum Jessaei regis, memorantis ab oris
Abramidum Phariis abitum. Dein litore tacto
His crucis effecit signum; ac perniciter omnes
Insiluere sŏlo: is velox, ut venit, abivit.
Quae turba hic mansit, rudis atque ignara locorum
Visa est, circum oculos vertens, nova more videntis.
Undique jam fulgens vibrabat ab aethere tela
Sol, quibus ex medio Capricornum ejecerat axe,
150Quum nova turba oculos in nos erexit, et inquit:
Si scitis, monstrate viam, quae ad culmina ducit.
Cui Vates contra: Gnaros vos forte putatis
Nos hujusce loci: sed gens sumus advena, quales
Vos estis: paulo jam venimus ante, per aspras
Difficilesque vias, ut nunc ascendere montem
Nobis lusus erit. Quum me, ex spiramine, vitam
Ducere adhuc novere Animae, pallore stupentes
Infecere genas. Veluti quum nuntius urbem
Ingreditur, ramum gestans pacalis olivae,
160Undique gens circum currit, premiturque premitque
Quid ferat audire exoptans: sic protinus illae
in me verterunt vultum, quasi tergere sordes
Immemores ire. Ex mediis erumpere quidam
Est mihi tum visus: me amplecti captus amore
Usque adeo, ut pariter fuerim id fecisse coactus.
Oh, praeter visum, vacuae, ac sine sensibus, Umbrae!
Bracchia ter collo intendi, totidemque reversa
Bracchia sunt vacua ad pectus. Stupor, arbitror, ora
Tum mihi conspersit: surrisit quippe, retroque
170Is sese tulit. Ipse subii, refugumque sequebar;
At me suaviloquis verbis consistere jussit.
Tunc illum agnovi; paulumque astare rogavi,
Ac mecum fari. Quo te, respondit, amore
Dilexi, quum vitam agerem, nunc corpore cassus
Diligo, et hinc sisto: sed tu quas tendis in oras?
Hoc iter ingredior, rettuli, dilecte Casella,
Ut, quibus abscessi, in sedes exinde revertar.
Sed tibi, dic quaeso, tantum cur tempus ademptum est?
Ille autem contra: nulla est injuria facti,
180Si, qui quem velit et quo tempore, sponte suapte
Suscipit, hunc nobis transgressum hucusque negavit;
Namque voluntatem facit illi justa voluntas.
Sunt equidem quasi tres menses, ex quo ille libenter
Quot voluere vehi, plena cum pace recepit.
Me quoque, qui astabam flavi prope Tibridis oram
Qua fluit in pontum, excepit tunc ille benignus.
Litus ad id nunc ipse redit: nam Spiritus omnis,
Huc opus est veniat, qui non descendit ad Orcum.
Tunc ego: ni mos, aut lex, aut oblivia, cantum
190Fundere dulcisonum prohibent, qui carmine molli
Omnigenas curas mihi jam sedare solebat,
Paulum animam hoc solare meam, quae fracta labore
Est adeo, huc sua membra trahens. Qui pectore mecum
Dulcis Amor loquitur, coepit tam suaviter ille,
Ut mihi nunc etiam repleat dulcedine sensus.
Praeceptor, simul ipse, ac turba, ita voce beari
Sunt visi, tanquam non altera cura moveret.
Intenti fixique suis nos cantibus omnes
Haesimus. Ecce autem senior: Quid statis inertes
200Hic, Animae? Quae segnities? Quae ignavia? dixit
Inclamans: agedum, properate, ascendite montem,
Quaeque Deum spectare vetant, detergite sordes.
Ut quondam in campis, lolii segetisque palumbes
Semina quum placidi ac solito sine murmure, carpunt,
Siquid terruerit, confestim pabula linquunt;
Major enim his cura incumbit: sic illa reliquit
Turba recens cantum; ac montem festina petivit,
Ut qui forte means, nescit quo tramite pergat;
Nec magis hac ipsi fuimus procedere segnes.