1Ut currat meliorem undam, jam carbasa tollit
Cumba mei ingenii, mare tam crudele relinquens;
Atque aliud sumam percurrere carmine regnum,
Dignus ubi ad Caelûm purgando ascendere sedes
Spiritus efficitur. Surgat rediviva poësis,
Pierides sanctae, quoniam sum vester alumnus.
Effundat cantum nunc Calliopea sonorum,
Quo sic sunt olim victae in certamine picae,
Ut non sperarint veniam. — Quum ex aëre caeco,
10Qui mihi tristitia pectusque oculosque replerat,
In lucem evasi, tanquam sapphirus Eous,
Jucundus recreare color mihi lumina coepit,
Unde renidebat late clarissimus aether,
Ad primum usque orbem. Pulchrum, quod suadet amare,
Eoam ridere plăgam dabat undique sidus,
Pisces advelans socios. Dextram ipse petivi,
Atque polo hic paulum adverti; vidique micantem
Sideribus quattuor, quae nemo viderit unquam,
Ni gens prima hominum : flammis gaudere coruscans
20Hisce videbatur Caelum. Quam lucis es expers,
Quam vidua es, tellus septem subjecta trioni,
Quum non haec videas! Ex his quum lumina verti.
Atque polum hinc alium inspexi, sese unde remorat
Jam plaustrum Arcturi, solus mihi visus adesse
Est senior; tantum venerabilis, ut neque nato
Tantum sit genitor. Prolixaque, mixtaque canis,
Barba erat, assimilisque comae; quae pectus ad imum
In geminas illi partes divisa, cadebat.
Sidera tam quattuor clarabant lumine vultum,
30Ut sic aspicerem, tanquam Sol ante fuisset.
Quinam estis, barbam motans ait ille verendam,
Qui, caecum adversus flumen, de carcere taetro
Inferni existis? Quis dux? Quis lampas opacas
Per tenebras fuit, aeternum quibus horret Avernus?
Numne Erebi leges ruptae? Aut sententia Caeli
Versa est, ut mea damnatos vos antra receptent?
Tum Dux me apprendit, verbisque ac nutibus egit,
Ut vultu an genibus colerem; mox orsa roganti
Sic rettulit. Non sponte assum: ex caelestibus oris
40Descendit mulier, mihi quae mandavit, ut essem
Huic comes. At, quia vis magis ut tibi nostra patescat
Condicio, est pariter mihi non reticere voluntas.
Non horam extremam hic vidit, sed proximus illi
Sic ob stultitiam fuit; ut non tempore multo
Afuerit quin occĭderet. Discrimine tanto
Missus ut eriperem veni: via nulla dabatur,
Hanc nisi quam cepi. Cunctos jam cernere sontes
Huic dedi; et huic Animas pariter nunc pandere mens est;
Quae sub jure tuo commissa piacula purgant:
50Quomodo adhuc duxi, nimis esset dicere longum;
Caelica adest virtus, quae me corroborat, ut te
Visum ac auditum venienti assistere possim.
Tu bonus excipias: libertas quaeritur illi,
Cujus scit pretium, qui vitam hac absque recusat.
Tu scis, qui hanc propter voluisti amittere vestem
Corpoream, quae olim radiis induta micabit.
Abruptas nobis leges ne rere supernas:
Hic etenim vivit, nec dat mihi vincula Minos.
Illa in sede moror, tua quo pudibunda moratur
60Martia, quae te nunc etiam, vir sancte, videtur
Orare, ut tua sit conjux. Pro illius amore
Te precor idcirco: precibus bonus annue nostris,
Ac tua per septem sine nos incedere regna.
Grates a te illi referam, nisi forte gravaris
Tali in sede tuum memorari nobile nomen. —
Tam mihi cara fuit dilectaque Martia, dixit
Tum senior, dum illic essem, ut quicquid averet
Omnia perficerem; sed enim, quando illa moratur
Trans Acherontis aquas, nunc me nequit ipsa movere,
70Ob legem, quae fixa fuit, quum sum inde profectus.
At, si, sicut ais, mulier te caelica ducit,
Non opus illecebris: satis est petiisse per illam.
Vade igitur, juncoque mero huic tu corpora cinge,
Ac vultum abluito: nam primum adiisse ministrum;
Qui Caeli est unus procerum, caligine turpi
Non decet inspersum. Multos haec insula ad imum,
Quo vitrea pulsatur aqua, parit undique juncos,
Altera non hic evaleat consurgere planta,
Cui sit durities, (flecti nam nescit ad ictus),
80Aut quae se foliis ornet. Ne huc deinde regressus
Sit vester: monstrabit iter, qui proximus ortu
Est Sol: quo minus assurgit, conscendite montem.
Inquit, et avertens abît. Nihil ipse locutus,
Me tunc erexi, ac Ductori totus adhaesi,
Illi oculos vertens. Qui sic mihi farier infit:
Me sequere, o fili; atque simul vestigia retro
Vertamus; nam hinc planities declinat ad imum.
Jamque, diem referens, fugientem Aurora premebat
Matutinam auram, placidique proinde videbam
90Caeruleas longe crispari marmoris undas.
Per sōlum ac planum imus iter, quo more viator
In callem, a quo deerravit, se deinde reducit,
Incassum tunc ire putans. Ut venimus illuc,
Quo ros nascenti, quoniam defenditur umbrā,
Luctatur Soli, atque parum rarescit ab aestu,
Suaviter is posuit passas in gramine palmas:
Quod simul ac vidi, lacrimantes protinus illi
Exhibui ipse genas; ac sic dedit ore reverti,
Quem situs inferni mihi texerat ante, calorem:
100Venimus exin deserti sub litoris oram,
Quod nunquam vidit sua nare per aequŏra quemquam,
Cui fuerit mox regredier concessa facultas:
Hic, ut jussus erat, junco mihi corpora vinxit.
Oh mirum visu! Quo virgam abscidit, ibidem
Altera continuo similis prodivit in auras.