888Nati materque ac filia, humillima Virgo,
Ac eādem res alta super quascunque creatas,
890Terminus aeternae, quae continet omnia, mentis.
Naturam humanam sic tu excellere dedisti,
Factor ut illius fieri est dignatus ab ipsa.
Ille in ventre tuo rursum divinitus ardor
Exarsit, cujus sancto tepefacta calore
Haec rosa in aeterna produxit germina pace.
Tu fax es nobis nunquam cessantis amoris;
Ac fons terrigenis, spes unde uberrima manat.
Tam magna atque potens es tu, clarissima Virgo,
Ut quisquis sibi quaerit opem, ac te absistit adire
900Suppliciter, vult illius volitare cupido
Absque alis. Nec tantum ades implorantibus; ipsa
Saepe etiam antevenis. Miro tibi foedere junctae
Sunt pietas, clementia, magnificentia; et omne
Quod reliquis bonitatis inest, te sistit in una.
Hĭc, qui, ex inferni progressus vallibus imis
Usque huc, spirituum vidit per singula vitas,
Te rogat, ut tali facias virtute potentem,
Qua valeat visu Supremam haurire Salutem;
Atque ego, qui plus haud unquam cupii ipse videre,
910Quam nunc hunc cupio, te votis omnibus oro;
Atque oro ne vota sinas sine pondere nostra.
Pelle tuis precibus, mortalem discute nubem
Illius ex oculis; pateatque his summa voluptas.
Praeterea te, cuncta potens Regina quod optas,
Deprecor, illius, postquam se attollere tantum
Ad visum potuit, sensus sine labe tuere,
Atque tua humanos vincat custodia motus.
Inspice, Diva potens, nexis ut clara Beatrix
Haec te, Caelituumque rogent simul agmina palmis! —
920Dilecta illa Deo venerataque lumina, in ipsos
Defixa orantes, dederunt cognoscere, quantum
Grata sibi veniant pia verba ex corde petentum;
Aeternum in Solem sunt protinus inde reversa,
Nullam ubi credendum est aciem tam cernere clare. —
Atque ego, votorum metae quum proximus essem,
Vim desiderii explevi, ut convenerat, omnem.
Surridens Senior nutu me celsa tueri
Admonuit; sed talis eram qualem ille volebat:
Namque oculi, pulsa usque magis caligine, verae
930Per lucis penitus radios, magis usque subibant.
Visus deinde meus sese super extulit omne
Eloquium; ac memori nequiit proin mente teneri.
Non aliter quam qui in somnis conspexerit, alte
Quod movet illi animum, quum somnus deinde recessit,
Motus adhuc remanet, revocari at nescit imago;
Sic ego sum; nam visa mihi paene omnia cessant,
At dulcis superest, quae venerat inde, voluptas.
Sic nix ad Solem lĭquitur, sic carmina ventus
Perdebat, levibus foliis descripta Sibyllae.
940O, quae mortales adeo super ardua mentes,
Maxima lux, surgis, qualis mihi visa, parumper
Menti redde meae; ac linguae sic suffice vires,
Ut queat inde tuae venturi gentibus aevi
Saltem unam immensae scintillam ostendere gloriae:
Hanc animo revocans, numerisque canentibus edens,
Efficiam ut melius tua se victoria pandat.
Credo equidem, nimium divinae ob lucis acumen,
Quod defecturus fuerim, si forte remossem
Victus ab hac oculos; memori sed mente recurrit,
950Quod magis hoc propter steterim defixus et audax,
Dum fontem immensae potui contingere lucis.
O vis divini auxilii! o mirabile donum,
Lumen in aeternum potui quo immittere visum
Usque adeo, ut vis tota mihi est expleta videndi!
Hīc ab Amore simul religata volumine in uno
Vidi, quae variis mundi panduntur in oris.
Quod se ex ipso est, quodque aliunde exordia sumit,
Atque horum mores, adeo conflantur in unum,
Ut, quae nunc refero, tantum sint debile lumen.
960Qui nodum hunc stringit, diversaque foedera jungit,
Me certe vidisse reor: nam talia fanti
Uberiora mihi perfundunt gaudia pectus.
Longior est mora momentum mihi temporis unum,
Saecula quam bis dena ac quinque struentibus Argo,
Cujus iter mediis stupuit Neptunus in undis.
Mens mea suspensa atque immota haerebat ibidem,
Usque magis flagrans, quo plenius usque videbat;
Est ea lux etenim talis, quae evadere ab ipsa
Non oculos unquam patitur: quodcunque voluntas
970Quippe hominum exoptat, perfectum hīc invĕnit omne;
Nec quicquam est alibi vitiis ac sordibus expers.
Jam nunc, quae memini, referens, non pluribus utar
Verbis, quam qui nutricis puer ubera sugit:
Non quia in aeterno, quod vidi, lumine plusquam
Unica sit facies: nam sic est semper, ut ante
Jam fuit; at quia ab intuitu mihi majus acumen
Semper erat visūs: quare, prout ipse videndo
Mutabar, sese pariter mutabat imago.
Lumine in hoc imo trinos sum cernere visus
980Orbes, mensurae ejusdem, triplicisque coloris,
Uno alius manans, velut Iris ab Iride prodit;
Tertius ignis erat, spirans aequalis utrinque.
O tenuis vis eloquii, quam rebus es impar,
Conceptas quas mente gero! (quae sunt quoque visis
Distantes adeo, ut non sit sat dicere paulum).
O Lux aeterna, ipsa tibi quae innīteris, unāque
A te perciperis; perceptaque percipiensque,
Te laetaris amans! mihi circulus ille secundus,
In te progenitus, quasi lumen lumine, postquam
990Paulisper circum inspexi, ex proprio ipse colore
Est visus nostrae depictus imagine formae:
Quippe meis oculis haerebam totus ibidem.
Ut tacitus curas geometres admovet omnes,
Mētiri ut circlum valeat, frustraque laborat,
Nam, quo eget, haud reperit, sic ipse in imagine fixus
Haerebam, mecum perquirens quomodo imago
Congrueret circlo, atque aptari posset in illo;
At nimis ista meas vincebat sarcina vires.
Mens mea tunc autem tali est percussa nĭtore,
1000Ut mihi continuo patuit, quod discere avebam.
Phantasiae me deseruit dein vivida virtus;
At jam, more rotae, circum vi aequaliter actae,
Ut mea ei concors ferret se rite voluntas,
Is volvebat Amor, qui Solem torquet et astra.