664In niveae ergo rosae effigiem mihi sancta videri
Militia est data, quam sponsam sibi sanguine Christus
Junxit. At altera, quae cernit cantatque volando
Gloriam et illius, cujus flammatur amore,
Et quae ipsi dederit bonitas excellere tantum;
Quale examen apum, quod nunc insīdit odoris
670Floribus, et nunc ad cellas ac mella revertunt,
Ad florem magnum, ornatum tot frondibus, ibat
Delapsa; adque suum mox se referebat Amorem.
Ignis erat facies, aurum alae, ac cetera tantum
Candida, ut his nivium nequeat contendere candor.
Quum florem peteret, per sedes lapsa gradatim,
Ardoris pacisque dabat, dum ventilat alis
Ipsa lătus, quod adepta fuit. Nec tanta volantum
Turba, Deum floremque inter, visum atque nĭtorem
Intercīdebat: nam lux divina per omnem
680Inseritur mundum, prout quisque est dignus; et objex
Nusquam illi esse potest, ac nulla repagula claudunt.
Istud, gente frequens priscaque novaque, beatum
Ac tutum regnum, visumque perinde et amorem
Uni intendebat signo. O lux, sidere ab uno
Quae trina effulges, recreans tam corda tuentum,
Respice nimbiferam, quae nos premit atra, procellam.
Si, procul hibernis veniens gens barbara ab oris,
Quo se Helice semper cara cum prole revolvit,
Obstupuit, Romam aspiciens operumque labores,
690Quum res mortales Lateranum desuper ivit;
Qui mihi, ab humano ad divinum, ex tempore ad aeternum,
Evecto, ad populum justum Florentiae ab urbe,
Tum stupor ingruere atque invadere debuit artus!
Attonito ac laeto, mihi nil audire libebat,
Ac pressis haerere labris. Velut advena quondam
Se recreat, templum, quod voto astrictus adivit,
Aspiciens, speratque redux jam visa referre;
Sic ego per vivam volvebam lumina lucem
Sursumque deorsumque; ac gyros saepe per omnes
700Visum iterans. Cernebam etenim suadentia amorem
Ora, aliena luce suoque nĭtentia risu;
Cernebam ornatos cunctis virtutibus actus.
Jamque locum totum lūstraram, lumina volvens,
Nulla defixus parte; atque cupidine plenus
Vertebar, Dominam cupiens nonnulla rogare,
Quae me suspensum, non intellecta, tenebant;
Ast unum volui, atque aliud mihi contigit: illam
Sum ratus aspicere, ac Seniorem assistere vidi,
Vestibus indutum niveis: oculosque genasque
710Laetitia perfusus erat, vultuque benignus,
Ut pater in natos. Ubinam, inqui protinus ipse,
Illa est? Ut tua sit penitus perfecta cupido,
Respondit, me dimovit de sede Beatrix;
Sique gradūs summi ad gyrum tua lumina tertium
Attollas, hīc in solio alte astare videbis,
Quod sua promeruit virtus. Nulla orsa reponens,
Lumina surrexi, atque illam reflectere vidi
Aeternos radios, eque his sibi texere sertum.
Nemo illis, resonant ubi rauca tonitrua, ab oris
720Est ita sejunctus, pelago demersus in imo,
Quantum oculis erat illa meis. Distantia vero
Haud quicquam obstabat visu; quippe aëre tractūs
Per vacuos, non mixta mihi veniebat imago.
O mea spes, Mulier, mihi quae latura salutem,
Ferre per infernas passa es vestigia sedes,
Ex bonitate tua virtus et gratia, nosco,
Venerunt, quae me dederunt res cernere tantas;
Tu, me servitio eripiens, omni arte viaque
Usa es, queis poteras, ut libertate potirer:
730Quae mihi munifice tribuisti, munera serva,
Ut mea, cui dederis dulcem reparare salutem,
Grata tibi hinc anima humano se corpore solvat.
Talibus oravi: atque illa ex tam parte remota,
Quale videbatur, me inspexit, blandaque risit;
Dehinc rursum aeterno se immersit fonte bonorum.
Sic mihi tum Senior: Coeptum deducere cursum
Ad finem ut valeas, sancto ad quem missus amore
Ac prece deveni, circum tua lumina volve
Hunc fulgentem hortum; quippe hujus visus acumen
740Augebit, quo deinde queas ascendere divos
Altius ad radios. Caeli Regina favorem
Sufficiet nobis, cujus valde uror amore;
Sum namque illius, Bernardus nomine, servus. —
Ut nostrum ad templum quidam, progressus ab oris
Forsitan Illyricis, Christi sudaria vultu
Impressa aspiciens, nescit se explere tuendo;
Atque pius secum, sacra dum velamina cernit:
Haec vere tua, Christe Deus, fuit, inquit, imago?
Sic ego mirabar vivacem illius amorem,
750Qui, secum meditans, caelestis gaudia pacis
Gustavit terris. O, quem sibi Gratia natum
Progenuit, tunc ille inquit, tibi talia nunquam
Gaudia notescent, donec tu lumina flectis.
Suspice, et in gyros oculos attolle remotos,
Usque eo, ubi Regina sedet pulcherrima Caeli,
Quam totum hoc regnum colit et reverenter honorat.
Erexi alte oculos; ac, sicut mane recenti
Eous finis, veniens quem Phoebus inaurat,
Occiduum superat; sic, tanquam ex valle supernum
760Ad montem ascendens oculis, splendescere partem
Margine conspexi, vincentem lumine totum
Undique consessum. Utque hīc in qua parte manetur,
Quem male direxit proles Clymeneïa, currus,
Illa magis fulget, minuunt dum cetera lucem;
Pacifica haec medio sic Auriflamma micabat
Acrius, ac reliquas dabat elanguescere flammas.
Hōc aciem in medio expansis applaudere pennis
Angelicam vidi, cujus fulgoreque et arte
Quisquis erat varius. Dum concentusque jocosque
770Ingeminant, facies his arridere venusta
Est tum visa mihi, cunctis quae gaudia Sanctis
Addidit. Et, si quanta mihi est vis vivida mentis
Tanta foret fandi, non hujus promere verbis
Deliciae auderem minimum. Bernardus, amori
Quum vidit me haerere suo, tum lumina amanter
Huic ita defixit, magis ut me incenderit ardor.