679Inter uti frondes, sera sub nocte, volucris
680Sistit apud nidum, partemque tuetur Eoam,
Auroram intente exspectans, ut mane revisat
Pullos, ac (dulcis labor) illis compăret escam;
Haud aliter Caelo haerebat defixa Beatrix,
Versa plăgae, sub qua Sol segnius ire videtur.
Ore renidentem cernens atque aethere summo
Intentam, velut ille fui, quem magna cupido
Incitat, ac spes interea dat blanda quiesse.
Non mora sed longa hinc fuit inter tempus utrumque;
Inter et exspectandum scilicet atque videndum
690Praeterea, magis atque magis clarescere Caelum.
Ac dixit tum Diva mihi: Christi ecce triumphi
Agmina, et omne bonum, quod ab his est orbibus ortum.
Qualis erat! toto visa est ardescere vultu,
Atque adeo ex plenis jucundam ostendere ocellis
Laetitiam, ut nullis ausim describere verbis.
Qualis per liquidam noctem, pleno ore relucens,
Aeternas inter Nymphas Latonia ridet,
Quae variis late depingunt aethera signis;
Sic super innumeras Luces effulgere Solem
700Tum vidi, has proprio lustrantem lumine cunctas,
Non secus ac noster splendorem sufficit astris;
Inque meos oculos Substantia clara meabat,
Lumine translucens medio, ut perferre nequirent.
O mea dux dulcis, mea dux dilecta, Beatrix!
Illa mihi actutum: quae te nunc opprimit, inquit,
Est virtus, a qua nemo defenditur ullus:
Hīc est summa potestas, et sapientia summa,
Quae, inter terram Caelique impenetrabile regnum,
Pandit iter, cujus fuit olim longa cupido. —
710Ignis ut interdum, fuerit quum taliter auctus
Amplius includi ut nequeat, vi nubilă rumpit,
Telluremque petit, quamvis natura repugnet;
Sic mea deliciis tunc mens caelestibus aucta,
Exiit ex sese, nescitque quid ipsa peregit.
Pande oculos, et qualis ego sum facta videto,
Diva mihi dixit: tibi sunt jam talia visa,
Ut risus perferre meos et gaudia possis.
Talis eram, qualis qui lapsă insomniă quaerit
Evigilans revocare animo; frustraque laborat,
720Oblitum nītens sub mente revolvere visum,
Talia quum verba audivi, sic dulcia cordi,
Ut nunquam ex libro, qui acteacta recenset, abibunt.
Si mihi, Castaliae quot nutrivere sorores,
Auxilio astarent linguae, vix reddere paulum
Carmine visusque ac vultus miracula possent:
Divinum proinde aggressus describere regnum,
Multa opus est mihi transmittam, velut ille viator,
Abruptum qui invenit iter. Sed, pendĕre quisquis
Sumpserit, inceptum quanti sit ponderis istud,
730Quantaque debilitas umeris mortalibus, ille
Haud equidem, si forte videt trepidare, reprendet:
Non est hoc pelagus, puppis quod parvula tranet,
Non opus hoc nautae, sibimet qui parcere curet.
Cur mea te facies, dixit tum diva Beatrix,
Tam sibi devincit? cur non spectare virectum
Intendis pulchrum, Christi sub lumine florens?
Hic rosa, divinum unde sibi mortalia membra
Induxit Verbum; sunt hic et lilia, quorum
Suavis odor recto pertraxit tramite gentes.
740Dixit; et ipse, suis monitis pārēre paratus
Semper, rursum oculos radiis contendere misi.
Luce velut Solis, scissa de nube meantis,
Floriferum pratum, quondam speculatus ab umbra,
Inspersum aspexi; sic tunc ex lumine multas
Desuper injecto turmas effulgere vidi;
Quin mihi principium fas cernere luminis esset.
O quae hos illustras, virtus bis terque benigna,
Te sursum abduxti, ut radios mihi ferre minores
Posse dares, oculis adhibens moderamina lucis!
750Illius floris, quem mane ac vespere supplex
Rite voco, auditum nomen, me protinus egit
Toto animo illius majorem cernere lucem.
Quumque mihi est visa, atque meis pulcherrima utrisque,
Quantaque qualisque est, oculis ea stella refulsit,
Quae vincit superis, ut terrae vicit in oris,
Fulgida lux Caelo est lapsa, instar flexa coronae,
Praecinxitque illam, ac se circumfusa rotavit.
Harmoniae quodcunque genus magis allicit aures,
Ac magis hic animum mulcet, disrupta fuisset
760Ut nubes tonitru, citharae si aequaveris illi,
Quae gemmam cinxit, Caelum unde nĭtentius ardet.
Angelicus sum, dixit, amor, qui maxima pando
Gaudia circumiens, nobis quae virgine ab alvo
Proveniunt, ubi nostra fuit concepta cupido;
Atque ita circumeam, donec, natum ipsa sequēris;
Ac, Regina, tuo magis ore effulgere summum
Efficies orbem. Sic lux ait illa rotando;
Atque aliae Mariam sonuerunt uniter omnes.
Quod reliquos cunctos Caelum complectitur orbes,
770Numinis afflatu magis ac virtute vigescens,
Tam nobis distabat adhuc, ne hoc cernere possem;
Atque ideo nequiere sequi mea lumina flammam
Praecinctam serto; quae sese erexit in altum,
Natum pone sequens. Qualis, quum suxerit uber,
Vertitur ad matrem puer, et lactentia tendit
Bracchiola, exstantem vultu testatus amorem;
Vertice sic quaeque erecto se ex Lucibus illis
Extulit, ac Mariam quo prosequerentur amore
Est mihi compertum. Mox illic quaeque remansit,
780Sic Caeli Regina canens, ut dia voluptas
Me totum imbuerit, nec pectore cesserit unquam.
Quanta his divitibus messis servatur in arcis,
Quae fuerunt terris gnavae sevisse bubulcae!
Hic vivit, fruiturque bonis quae quisque paravit
Exul et illacrimans, auro Babylone relicto;
Hic clarum, sub Prole Dei Mariaeque, triumphum
Cum vetere atque novo Sanctorum examine, ducit
Ille, cui est Caeli custodia credita portae.