432Si flammis me ardere vides et amore calere
Sic non more hominum, ut radiis tua lumina vincam,
Ne stupeas: perfecto ex visu hŏc ordia ducit;
Quanto etenim magis ille Bonum comprendit, in illud
Plus tanto intendit. Divam tibi fulgere menti
Jam lucem video, quam qui conspexerit una
Dumtaxat vice, perpetuo inflammatur amore.
Siqua movent vos in terris, translucida tantum
440Sunt, vobis male nota, hujus vestigia lucis.
Scire cupis, num qui votum non praestitit, illud
Sit meritis pensare potens, ac reddere tantum,
Ut litem proinde evitet. Sic orsa Beatrix
Tunc est effari; ac tali est sermone secuta.
Inter dona Dei, mortali tradita, majus,
Ac minus illi impar, et quod magis aestimet ipse,
Libera mens est arbitrii, quam Conditor unis,
Cunctisque, instructis rationis lumine rebus
Munifice impertit: pretium hinc perpendĕre voti
450Ipse potes, quo pactum ineunt sponsorque Deusque.
Exuit hōc sese mens libertate suapte,
Quam vovet ipsa Deo. Quanam hanc mercede rependes?
Quod vovisti, alios si recte impendĕre in usus
Posse putas, ex re male parta condere porro
Vis bonum opus. Majus tibi punctum est proinde solutum.
At, quoniam jus in variis Ecclesia votis
Exercet, dictisque meis obstare videtur;
Est opus idcirco ulterius te accumbere mensae;
Namque rigens, quem sumpsisti, quibus esca coquatur,
460Indiget auxiliis: ergo mihi porrige mentem,
Ac mea dicta tene; fit namque scientia, rebus
Non tantum auditis, memori sed mente repostis.
Sunt bina in votis; pactum ac res foedere pacta.
Illud deleri nescit, semperque tueri
Est opus, ut supra manifeste ac rite monebam.
Dona ideo fuit Abramidis offerre necessum,
Quamlibet, ut scis, interdum mutare liceret.
Altera pars, seu materies, se talis habere
Saepe potest, ut mutari sine crimine fas sit.
470At nemo arbitrio mutet: sit facta facultas
Sacrorum a summo, cui sunt, Antistite, claves.
Nec valide mutare putet, nisi majus omisso
Sufficiat munus, veluti pro triplice summa
Si quadruplam reddat. Quod si praestantius omni
Sit pretio, mutandum nullo est munere rerum.
Vota homines ne parvi pendant: este fideles,
Neve ardor vos caecus agat, velut egit Jepthem,
Cui melius fuerit crudele retexere votum,
Quam vano obsequio gravius delinquere. Sic et
480Atridem invenies, ductorem pubis Achivae,
Unde suum flevit vultum Iphigenia decōrum,
Et cunctis hinc flere dedit, quorum attigit aures
Tam mala religio. Temere nolite moveri;
Ne vos, Christiadae, ut plumam, omnis motitet aura;
Neve unda commissa lui quacunque putetis.
Sunt vetus ac nova lex vobis, summusque sacrorum
Antistes; vestraeque satis sint ista saluti.
Si quicquam haec contra dictat malesuada cupido,
Este viri, non sicut oves, ratione carentes,
490Ne gens, vobiscum degens, Judaea cachinnet.
Este viri; non tanquam agnus, qui, matre relicta,
Lascivit, saltat, pugnat secum ipse per herbas.
Haec ea dicta dedit; cupidisque accensa favillis,
Se in partem vertit, magis est quae vivida mundi.
Mutatum illius vultum atque silentiam cernens,
Tunc ego conticui; penitoque in pectore pressi
Quae mea scitari jam mens arrecta parabat.
Haud mora: non secus atque arcu dimissa sagitta,
Quae prius attingit signum, quam chorda quiescat,
500Sic alium tunc attigimus nos protinus orbem.
Huc ubi devenit, facta est tam laeta Beatrix
Ut magis enituit sidus. Si stella refulsit
Luce nova, ac se mutavit, me quale fuisse,
Qui sum natura omnimodis mutabile, credas?
Ut, quos saepe tenent nitidis vivaria lymphis,
Continuo in summas, siquid conspergitur, undas
Exsiliunt avidi pisces, alimenta putantes;
Sic ego nos versus plus mille accedere vidi
Fulgentes Animas; et vox erat omnibus una;
510En, en, clamabant, nostros qui augebit amores.
Prout quaeque ad nos tendebant, ex luce corusca
Progrediente ab eis, parebant gaudia mentis.
Si, quod sum exorsus, narrare hic, lector, omittam,
Quam tibi discendi ulterius foret anxius ardor!
Hinc tu scire potes, fuerit mihi quanta cupido,
Has simul aspexi, illarum cognoscere sortem. —
O bone, cui sinit aeternum spectare triumphum
Gratia, militiam quum nondum expleveris omnem,
Lumine, quod Caelum fulgoribus undique complet,
520Nos sumus incensi: si quicquam scire voluntas
Est tibi propterea, nobis ne pandere parcas. —
Sic mihi tunc una ex illis ait, atque Beatrix:
Dic age, dic fidens, inquit, ac crede velut Diis. —
Cerno equidem, quod tu proprio fulgore teneris,
Quodque hunc ex oculis ducis; quippe ille coruscat,
Utpote tu rides: sed qui sis nescio, nec cur
Hŏc te sidus habet, quod lux aliena recondit.
Sic ego tum dixi, splendorem versus ad illum,
Qui mihi fatus erat. Multo fulgentius ille,
530Quam fuit, enituit. Ceu Sol, se lumine condens
Ipse suo, postquam perroserit igne vapores;
Sic prae laetitia sese illa abscondit imago
Luce sua, penitusque latens sic farier orsa.