321Inter distantes pariter pariterque moventes
Si quis forte duas liber consisteret escas,
Ante fame occĭderet, quam dentibus applicet unam:
Inter utrosque lupos, metuens aequaliter, agnus
Sic staret; geminosque inter sic damma molossos.
Quare ego non laudo aut damno, si, aequaliter actus
Tum dubiis (cogebar enim) presso ore quievi.
Ipse silens aderam, sed vultu impressa cupido
Cordis erat, clareque magis quam lingua petebat.
330Sic mecum sese gessit tum diva Beatrix,
Regis ut Assyrii Daniel quum somnia pandit,
Excussitque trucem, qua injuste exarserat, iram;
Ac dixit: video quod habet te bina cupido,
Atque ita se impediunt, nequeant ut voce patēre.
Tu tecum reputas: cur vis aliena merendi
Mensuram minuit, superest quum recta voluntas?
Ambigere et tibi praeterea dant dicta Platonis,
Sidereos remeare animas qui affirmat in axes.
His tua mens pariter dubiis est acta duobus.
340Quod plus fellis habet primum tibi solvere sumam.
Ex Seraphim quisquis mage Numinis ore fruatur,
Et Samuel simul et Moses et uterque Joannes,
Nec Maria excepta, haud alia in regione morantur
Caelesti, quam quas Animas conspexeris; atque his
Non varia est aetas, sed tempus in omne manebunt.
Fulgida, stellantes supra quae tollitur orbes,
Regia spirituum coetūs complectitur omnes,
Et plus atque minus gaudent dulcedine vitae,
Prout minus aut plus afflati sunt Numinis aura.
350Hic sese ostendunt, non quod sit degere ibidem
Sorte datum, verum ut pateat locus ultimus illis
Esse in sede Dei. Sic namque ostendere vestro
Est opus ingenio, quum mens, nisi noscere sensus
Ante dedit, quicquam nequeat deprendere verum.
Sic membris constare Deum dat Biblia, vestrae
Indulgens menti; atque hominum sub imagine vobis
Michaël et Gabriël, et qui sanare Tobiae
Curavit caecos oculos, Ecclesia monstrat.
Quae Timaeus ait, non sunt his consona visis;
360Ille etenim, quod verba sonant, sentire videtur;
Quippe Animas dicit sua quamque revertere ad astra;
Unde putat missam, quum corporis induit artus.
Forte alio illius spectat sententia, quam vox
Ipsa sonat; talis, quae non sit digna cachinno.
Si putat ad stellas probrumque decusque referri,
Quod talem influxum, quod talia semina in illas
Indiderint, penitus veri non tramite aberrat.
Hoc male comprensum mundo paene intulit omni
Errorem; ac his Mercurii Martisque Jovisque
370Imposuit nomen. Quod te dubium alligat alterum,
Est letale minus, quum non te impellere possit
Ut me destituas. Quod nostra injusta videtur
Justitia, est Fidei mortalibus argumentum,
Ac non nequitiae haereticae. Hoc ediscere verum
Quandoquidem mens vestra valet, te reddere laetum,
Ut cupis, haud renuam. Si vis tum dicitur, omni
Quum qui illam patitur, cogenti mente repugnat,
Haud prorsum excusandae Animae sunt scilicet illae;
Mens etenim, nisi forte velit, est nescia flecti,
380Non secus ac ignis, qui, quanquam pressus, in auras
Indole nativa erigitur. Si flectitur hilum,
Mens vi connivet. Sic hae gessere, potentes
Ad sanctum remeare locum. Si plena voluntas
Propositumque tenax illis sub corde fuisset,
Quo stetit in crate obnixus Laurentius ignea,
Impavidusque manum commisit Scaevola prunis,
Per quod iter fuerant tractae, quum deinde potiri
Est his libertate datum, se ad claustra tulissent:
At nimis est rarum tam firma ac certa voluntas.
390His, si quo decuit percepsti rite, solutum
Est verbis dubium, quod te persaepe gravasset.
Nunc aliud menti objicitur, quod tute nequires
Disjicere, atque prius defectus viribus esses.
Mentiri tibi jam statui non posse beatas
Unquam Animas, quibus aeternum est fas cernere Verum.
Piccarda hinc dixit, quod non oblita relicti
Est unquam veli, ac sacrae Constantia sedis:
Illius inde meis contraria verba videntur.
Saepe aliquis, licet aegro animo, ut discrimina vitet,
400Non facienda facit; velut olim, a patre rogatus,
Alcmaeon matrem enecuit; pietatis amore
Impius est factus. Perpende ut saepe voluntas
Vi comes efficitur; quodque his emanat utrisque
Non ideo admittit veniam. Tum namque voluntas
Non vere assentit damno, sed quatenus ipsa
Damnum formidat majus, consentit eidem.
Ista voluntatis si tu discrimina pendas,
Piccardae dictis mea non abludere nosces. —
Sic illa, aeterni ut Veri de fonte profundo
410Prosiliens rivus, mihi dixit; et utraque verbis
Est mea ab illius penitus sedata cupido.
O Diva, o primo, dixi, carissima Amanti,
Cujus me sermo et fovet et dulcedine inundat,
Ac magis atque magis dat vivas sumere vires,
Non mihi tantus amor, dignas qui reddere grates
Possit: qui videt atque potest, is rite rependat.
Novi equidem, quod mens hominum non ante quiescit,
Quam Verum attingat, quo excepto, quaerere Verum
Irritus est labor: hoc ubi nacta, quiescit ibidem,
420Non secus ac fera, quum reperit per tesqua cubile:
Acquirique potest, nam aliter quaecunque cupido
Vana foret. Dubium hac oritur, ceu germina trunco;
Ad summum sic nos ducit Natura gradatim.
Hoc me fidentem facit, impellitque rogare,
Ut mihi des aliud latitans deprendere verum.
Scire igitur vellem, numquid defectio voti
Pensari meritis valeat, quae ponderis aequi
Ante Deum fuerint. — Sic fanti luce coruscos
Illa oculos tanta, et tanto direxit amore,
430Ut dare, perstrictus radiis, sum terga coactus,
Et, quasi deficiens, mea lumina declinavi.