1Mirifica illius, qui commovet omnia solus,
Gloria per mundi partes sese inserit omnes,
Hac magis, hac minus effulgens. Caelum ipse petivi,
Ex illa plus lucis habens; ac talia vidi,
Quae nequit ac nescit, quisquis redit inde, referre:
Namque Bono, quod prorsus avet, mens nostra propinquans
Usque adeo insinuat, seseque intrinsecus infert,
Ut nequeat posthac retro memor ire facultas.
Quod mihi caelestis sub mente reponere regni
10Fas fuit, hoc totum numeris ostendere sumam.
O bone, succurre extremo nunc, Phoebe, labori:
Assis o felix, ac tales suffice vires,
Quales acquirenda petit tua laurus amata:
Hactenus ex uno Parnassi vertice tantum
Sat fuit aura mihi: nunc afflet oportet uterque:
Illabare mihi; atque cane ut quum, carmine victus,
Marsya pelle dedit, detracta ex corpore, poenas;
Sic, Virtus divina, fave, ut, mihi condita mente,
Carminibus pateat regni caelestis imago:
20Tum laurum accedam, ac serto mea tempora cingam,
Quod mihi tu dederis, coeptumque insigne, mereri:
Tam legitur raro, ut vates Caesarque triumphet,
Propter, quae humanae est genti probrosa voluntas,
Esse ut Delphiaco deberent gaudia Divo,
Si quis Penejae frondis capiatur amore.
Ingens exiguae succedit flamma favillae:
Post me forte aliquis precibus melioribus olim
Orabit, quibus ex Cyrrha responsa dabuntur.
Surgit ab Eoi vario Sol margine Caeli;
30At crucibus trinis qui nectit quattuor orbes,
Hinc cursu ac juncto meliori sidere surgit,
Liberiusque suo mundanam lumine ceram
Temperat ac signat. Mane hac in parte coortum
Illinc, atque hinc Vesper erat; paene omnis et illinc
Clarus erat radiis, niger hinc semiorbis ab umbris;
In laevum quum versa latus, formosa Beatrix
Soli oculos fixit: nunquam sic firmiter illum
Inspexit regina avium. Velutique secundus
Exoritur primo radius, sursumque resurgit,
40Non secus ac patrias remeans peregrinus ad oras;
Sic, meam ubi mentem illius tum perculit actus,
Ex me actus similis prodit; Solique corusco
Ipse etiam direxi oculos; nec lumine laesus,
Mortali de more, fui: nam sensibus illic,
Quod fuit humanae sedes ea dedita genti,
Multa licent, ad quae his alibi est erepta facultas.
Non longum breviterque tuli, quum luce refulsit
Aes velut ignitum; atque dies est visa diei
Addita, non aliter quam Sol si fulserit alter.
50Hujus in ardentem faciem defixa Beatrix
Stabat luminibus cupidis; ab eoque remotis
Ipse oculis illi haerebam. Sic ejus ab ore
Sum factus confestim intus, ceu Glaucus, ut herbam,
Per quam Numinibus pelagi fuit additus, hausit.
Naturam exuere humanam per verba notari
Voce potest nulla: sat Glauci ostendit imago:
Gratia queis Caeli dabit, haec miracula norint.
Si tunc illud eram, quod primitus ipse creasti,
Tu scis, Caelorum moderator, Spiritus alme,
60Lumine sum cujus superas sublatus in oras.
Quum rota, quam tu perpetua vertigine torques
Optatus, sibi converti me compulit, illo
Concentu, quem tu moderas at digeris auctor,
Tantum ego tam Caeli succensum Solis ab igne
Conspexi, ut nunquam fluvius vel plurimus imber
Tam dederit patuisse lacum. Lucisque sonique
Me novitas tanto causas incendit amore
Discendi, ut nunquam tantum me incesserit ācer.
Atque ea, quae velut ipse ego, quicquid mente putarem,
70Scibat, quum nondum peterem, mihi ferre quietem
Approperans, sic est effari protinus orsa:
Te facis ipse rudem, confusus imagine falsa;
Qua sine perspiceres, quae nunc deprendere nescis.
Non es, uti rere, in terris: non fulminis ignis
Sic fugiens de sede sua, it velociter unquam,
Quomodo tu, hanc repetens. Paucis his vocibus, unum
Si me deseruit dubium, mihi fortius haesit
Deinde aliud. Qui me, dixi, stupor altus habebat,
Omnis abît; sed nunc miror, quod corpora possim
80Haec levia ipse gravis volucri transcendere cursu.
Illa mihi, postquam suspiria pectore traxit,
Versa oculos, nato ceu mater mente carenti,
Sic fari incepit: Res omnes ordine certo
Sunt inter sese; atque Dei hinc appāret imago:
Aeternae virtutis ibi vestigia cernunt
Sublimes Animae, finis qui est ordinis hujus.
Omnis in hunc pro sorte sua res undique vergit,
Plusve minusve propinqua Deo. Prout insita in illis
Propterea est vis, ad varias se quaelibet oras
90Res movet. Hac Lunam versus vi tollitur ignis,
Accipiunt hac quaeque suos animalia motus,
Hac terra in solidam constringitur arida molem;
Nec tantum haec adigit vis res ratione carentes,
Sed quibus intellectus inest. Qui talia mire
Ordinat ac regit, ipse suo implet lumine Caelum,
Immotumque facit. Hōc subter, volvitur illud,
Quod se prae reliquis motu citiore revolvit.
Huc, velut ad certum signum, nunc evehit illa
Indita nos virtus; quae, quicquid moverit, usque
100Dirigit in laetum signum sedemque quietam.
Saepe quidem, ut mens artificis non obtinet illam
Quam vellet formam, propter, quae calcitrat arti,
Materiem indocilem; sic his impulsibus obstat
Res ea, cui plena est alio se ferre potestas,
(Ut nube ignis abit), retrahit si forte voluptas.
Non igitur, si vera reor, te ascendere sursum
Est tibi mirandum, plusquam descendere rivum
Cautibus aëriis. Potius res mira fuisset
Obice si nullo astrictus, tellure sederes,
110Non secus ac si vivus humi subsīderet ignis.
Haec ait, ac Caelo fulgentia lumina vertit.