1Me tuus ut dubiis, Clementia pulchra, resolvit
Carolus, infandas fraudes tristemque rapinam
Narravit, sua quas suboles passura fuisset;
At, sileas, ait, ac tacitum sine currere tempus.
Quare ego nil aliud dicam, nisi vestra dolores
Damna secuturos, meritasque ob crimina poenas. —
Jamque illud Lumen Soli se verterat almo,
Qui totum replet igne suo, et par cuique tuenti est.
Oh captas errore Animas! oh impia corda!
10Quae tam grande bonum abjicitis, deceptaque rerum
Vanarum specie, curas his tenditis omnes. —
Ecce autem subito ex illis Fulgoribus alter
Ad me se tulit; ac, majori luce renīdens,
Se cupidum affari ostendit. Velut ante, Beatrix,
In me defixos oculos quae blanda tenebat,
Annuit optanti. Mihi, Spiritus alme, volenti,
Dixi ego, responde; ac certum me redde, reflecti
In te, quae mihi sunt animo. Lux, cognita nondum
Quae mihi tum fuerat, medio de sideris, unde
20Ante dabat cantum, gaudentis more favere:
Italicae, incepit, pravae telluris in oris,
Urbem inter Venetam fontesque ex Alpe fluentum
Medoaci ac Plavis, non multum surgit ad auras
Exiguus collis; fax unde erupit, et ardens
Affecit magnis subjectam cladibus oram.
Huic soror ipsa fui: sum nomine dicta Cunizza:
Hic moror, hoc etenim vicit me lumine sidus.
Non mea me sors affligit, nec me illa remordet,
Vulgus ut ignarum forsan mortale putaret.
30Quae mihi Lux proprior fulget, memorabile nomen
In terris liquit, multumque manebit in aevum,
Plus etiam quam quingentos Sol duxerit annos.
Aspice numne homini sit opus virtute mereri,
Ut post hanc vitam, subeat dehinc ille secundam.
Non hŏc incauta advertit maleprovida mente
Gens inter degens Tilaventi Athesisque fluenta;
Ac, licet aerumnis pressam, non paenitet illam.
At cito, (dant gentes quoniam jura omnia pessum)
Sanguis, ab Euganeis decurrens collibus, undas
40Mutabit fluvii, qui te, Vicentia, lambit.
Qua Calianus aquas cum Silis flumine jungit
It talis capite erecto, regnoque superbit,
Cui jam tenduntur retes. Pastoris iniqui
Tu quoque vipereas lugebis, Feltria, fraudes:
Tales, queis nunquam Maltam subiere nocentes.
Vas nimis amplum esset, quod continuisse cruorem
Possit, quem de gente tua, Ferraria, fundet
Presbyter hic bonus, ut sese demonstret amicum
Pontifici; lassusque foret, qui hunc pendĕre vellet:
50Moribus haec porro respondent munera gentis.
Sunt specula in Caelo, atque thronos vos dicitis illa,
Unde palam nobis dat se Deus ipse videndum:
Crede igitur quod certa tibi sum proinde locuta.
Haec dixit; velutique aliis exercita curis,
Se rursum in gyrum misit conversa relictum.
Altera tum Lux, jam nota mihi, tam clara refulsit,
Gemma velut Solis radio percussa corusco.
Gaudia ŭti risu nos prodimus, astra colentes
Testantur sic luce nova: quos obtinet Orcus,
60Fronte notant tristi maerentis nubila cordis. —
Cuncta Deus videt, et tu cuncta tueris in illo,
Spiritus o felix, ego dixi; omnisque voluntas,
Quae sit nota Deo, tibi non incognita pāret:
Cur tua vox igitur, quae semper sidera mulcet
Par Seraphim cantu, quibus est sex tegmen ab alis,
Non mihi respondit? Tua si mihi vota paterent,
Ut tibi nostra patent, a te nollem ipse rogari. —
Maxima vallis aquae, excepto qui circuit orbem
Oceano, ille inquit, tantum se Solis ad ortum,
70Progrediens inter contraria litora, tendit,
Circulus ut medius sistat, quo stabat Horizon.
Hanc vallem propter, veni sub luminis auras
Hiberum inter Macramque amnem, qui tramite parvo
Tyrrhenis Ligurum disterminat arva colonis.
Paene et ad occasum atque ortum sunt Solis eundem
Afris litoribus Saldae et mea patria tellus,
Quae vastata suo tepefecit sanguine portum.
Nomine sum Folcus : Caelum me detinet istud,
Illius afflatus valde quod pectore sensi.
80Non adeo, dum aetas sivit, Phoenissa, Sichaeo
Atque Creusae infensa, arsit; non hospita Phylles
Demophoonta, nec Alcides adamavit Ïolem.
Nec tamen hinc oritur dolor, at jucunda voluptas;
Non equidem culpae, quam plene oblivia delent,
Sed, quae mirifico sic digerit ordine, mentis.
Hic ars inspicitur, quae tales indidit astro
Huic vires, ut, quem mortalibus afflat amorem,
Sursus ad auctorem redeat. Nunc pandere pergam,
Discere quod vis ulterius. Tu luce requiris
90Qui mihi proximior tanta sit Spiritus ardens,
Non secus ac pura radius Phoebeus in unda.
Scito hunc esse Rahab, summo quae gaudet honore
Ordine in hoc nostro. Ante omnes illata coruscum
Haec fuit in sidus (quo culmen desinit umbrae,
Quam tellus ex Sole jacit) quum victor ab antris
Morte triumphata Christus remeavit Avernis.
Linquere eam decuit, monumentum insigne triumphi,
Quem sibi promeruit, palmis defixus utrisque,
Caeli in parte aliqua; primo nam dextera bello
100Haec favit Josue, sanctae telluris in oris;
Cujus Pontificem cepere oblivia summum.
Urbs tua, quae illius planta est, qui vertere primus
Terga suo Auctori est ausus, cujusque dolenda
Invidia est adeo, progignit et undique fundit
Tristem illum florem, recto qui e tramite abegit
Agnosque ac pecudes; lupus hōc nam factus ab ipso
Est Pastor. Mentem unis Decretalibus addunt,
Ut plane ex illarum attrito margine constat:
Pontificum his Summus, reliquique a cardine dicti,
110Intendunt animos; Evangeliique relicto
Ac Patrum studio; paucamque in pectore curam
Gestant Nazareae sedis, qua nuntius alas
Gabriël, aetherio delapsus vertice, pandit.
At Vaticanus collis, et urbis cetera Romae
Pars sacra, ubi recubant Petri vexilla secuti,
Foedo ab adulterio quamprimum libera fiet.