1Esto memor, lector, (gelidas si forte per Alpes
Te nebula obtexit, per quam res ipse videres,
Non secus atque solent pellis per tegmina talpae)
Ut Solis, quum congeries condensa vaporum
Aethere rarescit, lux aurea trajicit illos:
Ex hoc percipies, ac viva occurret imago,
Quomodo tunc Solem, labentem ex axe, revisi.
Sic, mea Ductoris vestigia passibus aequans,
Egressus fumo, ad radios, quibus ima carebant
10Jam loca, deveni. Oh fixae vis vivida mentis,
Sic hominem tibi devincīs, ut classica mille
Eripere haud valeant sonitu. Quo actore moveris,
Si tibi nil offert sensus? Lux, aethere missa,
Te movet, ex sese, aut mittentis numine. Primum
Illius, in volucrem versae, quam cantibus auras
Plus implere juvat, menti se ostendit imago.
Atque ita defixit, nullas admittere formas
Ut posset aliunde datas. Sese obtulit ore
Quidam deinde truci, cruce fixus, ibique peremptus:
20Magnus circum erat Assuerus, formosaque conjux,
Et Mardochaeus, verbisque ac integer actis.
Quumque haec, assimilis bullae, cui deficit unda,
Ex qua facta cadente tumet, se abrupit imago,
Paruit illacrimans virgo: cur, flebilis ajens,
Ira egit te, cara parens, abrumpere vitam?
Quaesisti mortem, nolens amittere natam,
Et natam amittis: te te Lavinia ploro,
Teque priusque tuum, alterius quam funus acerbum.
Ut sopor excutitur, quum lux inopina repente
30Perstringit vultum, titubatque, ac deinde recedit;
Sic mea mens, longe majori lumine, quam quod
Usibus inservit nostris, percussa figuras
Expulit exceptas. Ut qua essem in sede viderem
Tunc ego vertebar, quum vox: hīc scanditur, ajens,
Me visu omni alio eripuit, pariterque videndi
Quis foret hoc fatus mihi talem induxit amorem,
Qui, nisi quod quaerit reperit, requiescere nescit.
At, ceu Sol aciem pervincit lumine nostram
Immodico, mea sic virtus cedebat ibidem.
40Ac Doctor mihi tunc dixit: qui luce videri
Se negat ipse sua, divinae est nuntius aulae:
Sponte viam ostendit: nobis sese exhibet ille,
Ut vir quisque sibi; quisquis nam cernit egentem,
Exspectatque preces, jam se dat nosse negantem.
Acceleremus iter, quo nos vocat ille benignus;
Atque prius sursum, quam nocte involvimur atra,
Vadere nītemur; nam deinde haud ire liceret
Donec mane novo lux ex Oriente revertat.
Dixit; et ad scalam gradientes venimus ambo;
50Vixque gradum attigeram primum, quum concita pennis
Aura meam afflavit frontem, ac vox venit ad aures:
Felix, cui pax est cordi, et mala deficit ira. —
Jam, quos nox sequitur, tantum nos desuper alte
Surgebant radii, ut caelo passim astra viderem.
Tunc ego, qui pedibus fessis absistere vires
Persensi: cur me, mea virtus, deseris? inqui.
Venimus ad scalae summum, et consistimus illic,
Non secus ac navis, quae litoris attigit oram.
Quum paulum adverti, num quicquam in sedibus illis
60Audirem, versus Vati: pater optime, dixi,
Quae culpa hic luitur? ne, si vestigia sistunt,
Sistat item sermo. Plenus cui deficit ardor
Muneris explendi, locus hic dat pendĕre poenas;
Hic male tardatus punitur in aequŏre remus.
Ille ait. Ut melius valeas hoc cernere, mentem
Adde mihi; ēque mora poteris sic ferre juvamen.
Nullus amore caret, non res, non ipse Creator:
Est ex natura aut animo: tu talia nosti.
Quem natura creat, prorsum est erroribus expers;
70Ast alter peccare potest, vel prava secutus,
Sive parum nimiumve vigens. Quum caelica tendit
In bona, quumque in terrenis se temperat ipsum,
Esse nequit causa, ex qua oriatur prava voluptas.
In mala quum vero tendit, curave minori
Aut majori, quam par sit, bona quaerit, in ipsum
Factorem tunc ille gerit. Deprendere porro
Inde potes, quod amor vobis probitatis origo est
Nequitiaeque simul. Quum quisque salutis amator
Sit propriae, haud odium inde suum res ulla veretur;
80Quumque Deo abjungi, ac per se ipsum exsistere nemo
Evaleat, nulli est ideo hunc odisse facultas;
Restat proinde malum in similes, nisi fallor, amari:
Trinis nempe modis. Est qui, si forte propinquus
Oppressus fuerit, sperat grandescere, et optat
Propterea huic cladem. Timet ille amittere honorem,
Rem, famam, et vulgi auram, si se erexerit alter,
Quare animo dolet, atque fovet contraria vota.
Est qui vindictam, propter quae injuria quondam
Illata est ipsi, cupit inflammatus ab ira;
90Atque hīc alterius damnum meditetur oportet.
Iste triformis amor luitur tribus orbibus hisce,
Quos sumus emensi. Alium nunc dicere praestat,
Qui nempe in bona, non quali decet ordine, tendit.
Quisque bonum obscure apprendit, quo corda quietem
Inveniant: hoc et cupit, atque acquirere curat.
Si quem lentus amor seu quaerere sive videre
Hoc adigit, pertaesum culpae hīc poena fatigat.
Est et deinde bonum, quod non facit esse beatos:
Non hoc prosperitas, non hoc essentia porro
100Est bona, cunctorum fructus radixque bonorum:
Hoc nimius qui poscit amor, tribus hisce supernis
Orbibus eluitur. Sileo se quomodo trinas
Dividat in species, ut tu tecum ipse requiras.