445Sic ea, quae prius increpitans me lingua momordit,
Inspersitque rubore genas, mox ipsa medelam
Praebuit. Aeacidae ac nati sic dicitur hasta
Vulnera quod primum ferret, mox deinde salutem.
Deserimus vallem, tendentes aggere gressum,
450Qui circum hanc ambit, nulla cum voce meantes.
Nec tenebrae hic noctis, nec erat lux clara diei;
Proptereaque parum poterat se tendere visus.
Tunc ingens cornu, tonitru quod vinceret omne,
Instrepere audivi; atque, viam tunc ipse secutus,
Unde sonus venit, confestim huc lumina verti.
Non equidem, Magnus quum victus Carolus olim
Incepto cecĭdit sancto, tam murmure vasto
Orlandus sonuit. Non longum huc lumina fixi,
Multasque excelsas sum visus cernere turres;
460Proptereaque Ducem, quae terra est ista? rogavi.
Ille mihi contra; quoniam umbras inter opacas
Longius intueris, fit proinde ut mente pererres:
Quum propius venies, quantum longinqua videntum
Decipiant sensum, agnosces; quare ocius ito.
Mox autem, amplexus dextram: jam disce, priusquam
Ulterius tendamus iter, mihi dixit amanter,
Ne nimis hinc stupeas, non turres esse, sed alta,
Margine qui putei circumstant, mole gigantas,
Pube tenus puteo inclusos. Ut, ab aëre densa
470Quum nebula effugit, paulatim cernere circum
Res oculi incipiunt, quas jam vapor ante tegebat;
Quo magis obscurum visu sic aëra trano,
Ac propius venio, magis et se dissipat error,
Ac metus exoritur. Velut arx in Monte Rotunda
Non procul a Senis, stat turribus undique saepta,
Sic, oram putei circum, se mole gigantes
Attollunt media, queis Juppiter igne minatur
Nunc quoque, quum tonitru resonat. Jamque ora videbam
Cujusdam, atque umeros, pectusque, et bracchia costis,
480Ac ventris partem. Merito Natura creandis
Abstinuit deinde his monstris, ut proinde ministros
Eriperet Marti. Si non et magna elephantum
Corpora paenituit genuisse, et grandia cete,
Subtili qui mente videt, magis ille benignam
Prudentemque vocet; siquidem, quum prava voluntas
Consiliumque animi, vastis se viribus addit,
Non est qui obnīti contra, atque resistere possit.
Olli erat os longum ac latum, velut aerea Romae
Pinea nux, Petri ad templum; paribusque patebant
490Cetera membra modis. Quae subtus ripa tegebat
Ad pubem, ex summo monstrabat margine tantum
Corporis, ut tres haud possent tetigisse capillos,
Alter in alterius positi cervice, Sigambri:
Quare ego ter denos palmos exstare videbam
A ripa, usque locum, chlamydem quo fibula nectit.
Raphèl maì amèche zabì almì, ore profari
Incepit tunc ille fero, a quo verba cieri
Haud meliora decet. Rettulit cui talia Vates:
Stulte, quid increpitas? tibi fas est clangere cornu;
500Utere et hoc uno, quum te ira aliudve lacessit:
Ad collum quaere; invenies quae hŏc zonā revincit;
Invenies ipsum, pectus quo cingĕris ingens.
Dehinc mihi conversus: sese ipsum hic arguit, inquit;
Est hic Nemrodus, cujus jam turris, ut unus
Non foret hinc sermo cunctis mortalibus, egit;
At valeat, nec verba leves fundamus in auras.
Cujusque est olli sermo, non sequius atque
Illius est aliis; quem non intellegit ullus.
Ad laevam ante imus; jactumque ad missilis arcu,
510Horridior multo ac major sese obtulit alter.
Quis faber, haud novi, hunc vinxit; sed vasta catena,
Sub collum incipiens, dextrum post terga ligabat
Laevumque ad pectus bracchium: de margine ripae
Ad quintum erecto surgebat vertice gyrum.
Iste Jovem contra violens est viribus usus,
Admonuit Vates: Ephialtes nomine fertur:
Ac sibi mercedem recipit pro talibus ausis.
Exstitit, immanes qua Diis aetate gigantes
Incussere metum: quibus olim proelia gessit,
520Bracchia non unquam potis est nunc vincla movere.
Si mihi fas esset, Briareum cernere vellem,
Tunc ego subjeci, quantoque is corpore constat,
Ipse meis mētiri oculis. Ac ille vicissim:
Non procul Antaeum aspicies, qui est nexibus expers,
Ac loquitur; qui nos putei portabit ad imum.
Hinc longe Briareus abest, ferroque revinctus,
Omniaque huic similis, nisi quod magis ore perhorret.
Non hac vi turris, terrae concussa tremore,
Funditus est unquam, qua Ephialtes corpore toto
530Tum se commovit. Nunquam formidine mortis
Sic ego sum captus; nec erat nisi posse timere,
Vincula ni aspicerem. Nos, illinc deinde profecti,
Venimus Antaeum; qui, excepto vertice, denas
Ulnas exstabat puteo. O, qui mille leones,
Dixit ei Ductor, valle es praedatus in alta,
Qua decus, Hannibalis multa cum clade, per aevum
Scipiadae est partum; qui si cum fratribus olim
Horrendae affueras pugnae, ceu forte videtur,
Terrigenis Dii cessissent; nos hujus ad imum
540Fer putei, quo Cocyti concreta rigescit
Unda gelu: ne dedignere hoc munere fungi,
Neve sinas Tityum saevumque rogare Typhōea;
Reddere mercedem, quae sedibus hisce cupitur,
Iste potest, terrisque tuas attollere laudes:
Nam fruitur vita, ac multos se posse per annos
Vivere adhuc putat, ante diem nisi Gratia tollat.
Ergo age, te flecte, ac nos ne portare recuses.
Haec meus est fatus Doctor. Vix ista locutum
Continuo, is manibus cepit, queis fortiter olim
550Sensit se valde astringi Tirynthius heros.
Atque ubi Virgilius vidit se deinde teneri:
Huc ades, inclamans, me protinus addidit ipsi,
Ac se meque simul fascem glomeravit in unum.
Qualis spectanti turris Carisenda videtur
Sub flexu, adversus partem, cui pendula vergit,
Si super it nubes; sic est mihi, lumina in illum
Tendenti atque animum, Antaeus se flectere visus;
Ac tali interdum piguit me tramite ferri.
Ille autem fundo, quo Juda ac Lucifer assunt,
560Nos leviter posuit; nec cernuus inde moratus,
Ut navis mālus, se protinus ipse levavit.