328Quum Juno ob Semelen Thebas adversus (ut una
Plus vice monstravit) saevas exarsit in iras,
Usque Athamas adeo concepit mente furorem
330Conjuge ut inspecta, geminis quae utrosque gerebat
In bracchiis natos: tendamus retia, dixit
Inclamans, ut cum catulis capiam ipse leaenam,
Haec ajens, unum matre ex luctante, Learchum
Nomine, corripuit, saxoque illisit adactum:
Natum alium eripiens, mater se jecit in aequŏr.
Quumque Phrygum prostravit opes, adeoque potentem,
Ut rex cum regno fuerit deletus, iniqua
Sors gentem oppressit, Priami maestissima conjux,
Postquam est crudeli consumpta Polyxena leto,
340Exanimemque suum Polydorum in litore vidit,
In rabidam conversa canem dedit ore latratus:
Tam miserae immanis mentem detorserat angor!
At nunquam Trojae ac Thebes animalia dirae
Aut homines Furiae sunt sic invadere visae,
Ut geminas Umbras, nudas, morsuque petentes,
More suis, quum prodit hara, tum currere vidi:
Quarum una impetiit rabido sic dente Capocchium
Ad colli nodum, ut duram corradere terram
Ventre dedit. Mihi tunc, qui manserat atque tremebat,
350Aretinus ait: Schicchi hae est Umbra Joannis
Irrequieta, furens alias quae percutit Umbras.
Sic tibi, ego dixi, dentes non ingerat alter,
Qui sit, quam prius abscedat, ne dicere noli:
Myrrhae est Umbra vetus, rettulit, quae patris amore
Fas ultra exarsit: falsam, ut cum patre coiret,
Induit haec formam; falsam velut induit ille,
Hinc procul incedens, ut equam sibi posset habere
Eximiam, simulans Donatum fraude Buosum,
Ac testamentum mentito nomine condens.
360Haec dixit. Postquam duo praeteriere furentes,
Ad quos intentus fueram, tum lumina verti,
Sontes visurus reliquos. Testudinis instar
Edentis sonitum, cujusdam occurrit imago,
Ilia si subter, partes quod corpus in ambas
Dividit, eripias. Illum taeterrimus hydrops
Qui tantum male conversis umoribus artus
Reddit inaequates, ut non respondeat alvo
Exilis vultus, labiis reddebat hiantem,
Vir tanquam sitiens, febris quem tabida torquet,
370Deprimit inferius labium attollitque supernum.
O vos, qui poenae expertes (ac nescio causam)
Infera lustratis regna, huc attendite, dixit
Is nobis; cladem Adami spectate magistri.
Dum vitam exigerem, quas vellem, copia rerum
Multa fuit: nunc gutta ardenti deficit ori.
Collibus ex Clusinis qui volvuntur in Arnum,
Frigiduli ac molles assunt mihi jugiter amnes:
Nec frustra; nam me illorum magis urit imago,
Quam morbus, qui me ācerat. Trahit aspera poenae
380Justitia hinc causam, quo jam commissa peregi;
Ac me crebra magis suspiria mittere cogit:
Est ibi namque locus, quo falsa numismata cudi
Baptistae effigie, multo purgamine mixta:
Quapropter combusta igni mea membra reliqui.
At, si et Alexandri Guidique et fratris eorum
Aspicerem hic tristes Animas, mihi gratius esset,
Quam Brandae sedare sitim frigentibus undis.
Jam, nisi falsa ferunt Umbrae quae saepe furentes
Circumeunt, una ad poenam huc est lapsa luendam.
390At mihi quid prodest, quum sint mea membra revincta?
Si lĕvis ipse forem, ut digitum procedere possem
Centum annis, iter arriperem, ut nanciscerer illam,
Undena haec quamvis se circum milia valles
Protendat, nec dimidio plus lata patescat.
Has inter gentes nunc, his auctoribus, assum:
Hi mihi suaserunt aureos excudere nummos,
Queis multum purgamen erat. Sic dixit; et olli
Sic ego respondi: qui sint, da noscere, quaeso,
Ii duo, qui ad dextram, junctique unaque sedentes,
400Dant, velut uda manus brumali tempore, fumum.
Huc ego quum veni, is rettulit, sum nactus utrumque,
Ac nunquam abstiterunt; nec totum deinde per aevum,
Arbitror, absistent. Una est Aegyptia, conjux
Putiphari, falso quae incessit crimine Joseph:
Altera et ille Sinon, ex Troja, proditor Ilii:
Tantum his nidorem febris dat mittere acuta.
Non tulit is, rear, obscuro sic nomine dici;
Compressaque manu tumidam illi contudit alvum;
Tympani et in morem sonuerunt viscera pulsu.
410Perculit huic os Adamus; nec mollior ictus
Est visus; dixitque simul: licet ipse moveri
Membrorum ob pondus nequeam, non munus ad istud
Est segnis mihi dextra tamen. Tibi lenta profecto
Bracchia erant, quum ires, Graecus respondit, ad ignem,
Impigra sed valde, quum cusa pecunia mendax.
Is contra: tu vera refers; sed tu quoque vera
Non es tum fatus, Priamus quum vera poposcit.
Falsum ego si dixi, a te falsus conditus ipso
Est typus, increpuit Grajus: damnatus ob unum
420Hic ego sum facinus, tu quot nec Daemona damnant.
Esto memor, ait alter, equi; esto criminis auctor,
Quod totum late vulgavit fama per orbem.
Te sontem, is regerit, monstrant site lingua dehiscens,
Atque oculis ventrem praetendens marcidus umor.
Ille iterum: de more tuo, tua labra malignis
Laxantur verbis: si me sitis angit et umor,
Te sitis et gravior, nec non cephalalgia torquet:
Si tibi fons assit, nihil ipse moraberis undis
Confestim immergi, largeque haurire liquorem.
430Intentus fixusque oculos jurgantibus illis
Astabam, quum me increpuit, dixitque Magister:
Talia quid cernis? parum abest, quin me occupet ira;
Quae simul ac fantem audivi, tam protinus ingens
Me pudor invasit, qui nunc quoque mente recurrit.
Utque suum qui vana videt per somnia damnum,
Somnia id esse cupit; quodque est, exsistere nollet;
Sic ego sum factus, nequiens emittere vocem,
Ut me excusarem; quamvis, quin rerer, id ipsum
Interea efficerem. Tum mollior ille: minore,
440Quam tuus, eluitur gravior quoque culpa pudore.
Quare age, tristitias omnes de pectore pelle;
Ac me rere memor tibi semper adesse propinquum,
Quum gentem invenias sic jurgia vana serentem:
Haec etenim velle audire est abjecta voluntas.