426Solique ac taciti gradimur, prius alter, et alter
Deinde sequens, velut est Fratres mos ire Minores.
Inspectam ob ripam, Aesopi mihi fabula menti
Occurrit, qua est de rana ac mure ille locutus:
430Omnia namque pares; nec sic est gutta profecto
Assimilis guttae, inspicitur si mente sagaci
Principium et finis: tam congruit utraque ad unguem!
Utque alius solet ex alio prorumpere sensus,
Alter sic illo est ortus, valdeque priorem
Auxit deinde metum. Mecum sub pectore fabar:
Pro nobis adeo hos damnum et ludibria tangunt,
Ut valde, reor, indoleant: accensus ab ira
Si malus est animus, nos acrius aggredientur
Quam canis incumbens lepori. Mihi cuncta rigebant
440Jam nunc membra metu; ac vertebam lumina retro.
Praeceptor, dixi, nisi me et te abscondere curas,
Daemonas huc timeo: nos ecce sequentur euntes;
Sic mente hos video, ut sonitus mihi verberet aures.
Si speculum ipse forem, rettulit, non extima imago,
Sic mihi se tua praeberet, velut intima praebet:
Par mihi consilium, pariles sunt pectore curae;
Mens adeo est eadem; ut duplex confletur in unam.
Si dextra est talis ripa, ut descendere detur
Subjectam in vallem, certe vitabimus illos.
450Vix ea finierat, tensis quum protinus alis
Non procul irruere aspexi, ut comprendere vellent.
Me cito corripuit Vates, ut sedula mater
Ad primum evigilat murmur; flammasque propinquas
Aspiciens, natum rapit, ac nihil inde moratur,
Dum solum indusium capiet, plus prolis amore
Quam comprensa sui. Per scrupea saxa supinum
Se jecit ripae, qua clauditur altera valles.
Non ita apud palas velociter unda canali
Volvitur, impulsura rotam, lapidemque molarem;
460Per ripam velut ille ruit, me pectore gestans,
Non comitis more at nati. Vix illius imum
Attigerunt plantae, summi quum margine collis
Nos super astiterunt; sed nil fuit inde timendum:
Nam Deus omnipotens, a quo custodia quintae
Commissa his foveae, nunquam hac discedere jussit.
Hīc gentem invenimus pictam; quae passibus ibat
Lentis, effundens lacrimas, ac fracta labore;
Pallia gestabant, atque ora obtecta cucullis,
Qualia coenobiis Rhenana Colonia texit.
470Illita sunt foris auro, oculosque nĭtore lacessunt,
Intus tam plumbo gravia, ut non sequius essent
Ac păleae, quae jam imponi, Friderice, jubebas.
Oh vestis pondus, quod nulla levaverit aetas!
Vertimur ad laevam, ac turbam comitamur euntem,
Fletibus intenti; sed gens tam segniter ibat
Pressa onere, ut comites nobis, gradientibus unā,
Quisque gradus mutare daret. Quare: inspice, dixi
Ipse Duci, si quem factis aut nomine noscam;
Ac circum converte oculos. Tunc ilicet unus
480Post nos, qui Tusco audivit sermone loquentem:
O cohibete pedem, quicunque per aëra taetrum
Curritis; a me fortassis, quod poscis, habebis.
Dixit. Conversus Vates me sistere jussit,
Atque pari dehinc ire gradu. Vestigia pressi,
Atque duos vidi, quorum se jungere mecum
Ex vultu parebat amor; sed pondus et arctum
Impediebat iter. Postquam venere propinqui,
Ac nostro astiterunt lateri, me lumine torvo
Sunt valde intuiti, presso nihil ore loquentes;
490Mox, inter sese versi, dixere vicissim:
Gutturis ad motum, vitam hic agitare videtur;
Sin autem vita careant, quae gratia reddit
Ponderis immunes? Mihi sunt dein talia fati:
O qui nunc vallem, quo gens dat hypocrita poenas,
Tusce, venis, qui sis ne dedignare fateri.
Sum natus, refero, membrisque ac viribus auctus
Urbe illa in magna, pulcher quam interfluit Arnus:
Membra gero, quae semper gessi: at dicite quaeso
Vos qua gente sati, quo dicti nomine, tantus
500Queis, velut aspicio, rigat ora miserrima luctus?
Quae vos poena premit, tanto fulgore relucens?
Sic aurata gravant nos pallia, reddidit unus,
Non secus ac nimio strident cum pondere lances.
Gaudentes fuimus fratres, et Felsina nobis
Est patria: hic Lotharingus nomine et ipse vocatus
Sum Catalanus: tua nos, solam utpote agentes
Privatim vitam, urbs olim delegit utrosque
Rectores, ut pax animis discordibus esset;
At quales fuimus, Guardingi semita monstrat.
510Vestra mala, o fratres, coepi; at non amplius inqui;
Quippe, sŏlo infixus trinis hastilibus, unus
Occurrit confestim oculis. Se corpore toto
Is tunc distorsit, simul ac me assistere vidit,
Multaque sufflavit mittens suspiria barbam.
Hoc Catalanus cernens, mihi talia dixit:
Quem terrae tu haerere vides, hic suaserat olim
Abramidis opus esse unum demittere leto
Pro populo: hīc transversum, ac nudo corpore, oportet
Calcari pedibus, pondusque audire meantum.
520Dat poenas simul Anna pares, atque illius omnes
Concilii, quod Judaeis mala plurima duxit.
Obstupuit Vates tam vile asprumque ferentem
Supplicium. Hinc versus Fratri: ne ostendere, dixit
Vos gravet, ad dextram numquid sit euntibus ullus
Forte aditus, per quem nos hinc exire queamus,
Quin opus hunc fuerit Lemures arcessere ad usum.
Felsineus contra: plusquam tu rere propinquus
Est scopulus, dixit, valles qui transigit omnes
Circuitu a magno incipiens, hac scilicet una
530Excepta, in qua est abruptus: se tollit ab imo
Paulatim fundo, ac sursum in declive ruina
Ascendit: gressum vos hac inferre potestis.
Ore parum flexo Vates tum substitit: ergo,
Mox ait, haud verum, qui sontes arripit unco,
Nos monuit. Quum vitam agerem, ac me Felsina haberet,
Audivi, tunc inquit Frater, Daemona multis
Esse quidem instructum vitiis, super omnia fraudum
Artificem. Paulum vultu turbatus ab ira
Incessit Vates, ac magnis passibus ivit.
540Nec minus ipse citum, vestigia cara secutus,
Antetuli gressum, atque oneratos inde reliqui.