734En fera, quae multo praecellet acumine caudae
Quae transit montes, ac moenia rumpit et arma,
Quaeque suo foetore gravi mundum inficit omnem.
Sic mihi ait Vates: atque olli accedere ripae
Innuit, haud longe, via quo per marmora cessat.
Haud mora: continuo se lurida Fraudis imago
740Huc tulit, ac ripae truncumque caputque propinque
Imposuit: non autem caudam extraxit ad oram.
Justi hominis facies inerat: tam pelle benignam
Exterius, mitemque adeo sese illa ferebat!
Cetera serpentis gestabat lubrica membra;
Bracchia bina pilis, axillas usque, rigebant;
Pingebant pectus dorsumque atque undique costas
Nodique exiguaeque rotae. Non Tartara, nec gens
Turcarum, tot filis versicoloribus unquam
Impositis ac suppositis holoserica pingit;
750Nec tot maeandris telas variavit Arachne.
Ut maris interdum consistunt litore cumbae
Partim undis partimque sŏlo; atque ut Teutonas inter,
Piscibus insidians, Histri fiber accubat oris:
Margine marmoreo haud aliter, qui claudit arenam,
Belua constiterat: barathro vibrabat inani
Cauda, veneniferum, scorpii de more, bicornem
Attollens apicem. Mihi Dux tunc inquit: oportet
Flectere iter paulum, donec quo prava recumbit
Belua, venerimus. Dextrum descendimus ergo
760In latus; ac denos extremo in margine passus
Progredimur cauti, ut sabulum vitemus et ignem.
Huc ubi delati, gentem consīdĕre arena
Non procul, ad locum inanem, vidimus. Et mihi Ductor:
Ut circi istius penitus tibi tota patescat
Condicio, vade; atque illorum conspice poenas;
At breviter loquere: interea, dum exinde redibis,
Huic ego suadebo, ne nos portare recuset
Sponte suis umeris. Sic dixit; eamque per orbis
Septeni extremam solus tunc deferor oram,
770Maesta ubi gens sedet. Ex oculis dolor improbus illi
Erumpebat; et usque manus agitabat utrasque,
Nunc ignem removens, nunc aestum ardentis arenae;
Non secus ac rictu et pedibus defendere sese
Contendunt aestate canes, dum membra molestis
Pulicibus muscisque arcent dirisque tabanis.
Post ubi quorundam in vultus mea lumina fixi,
Non ullum agnovi: cujusque at pendula collo
Pera mihi inspecta est, certo depicta colore,
Certum insigne gerens; atque hac visi lumina pasci.
780Dum tuor, intentusque oculos per singula verto,
Lutea pera mihi glauci os habitumque leonis
Ostendit; quumque ultra hinc inspicerem, anseris albi
Plusquam butyrum, magis altera rubra cruore,
Obtulit effigiem; atque unus, cui caerula fetae,
Candentem peram suĭs insignibat imago:
Quid, me compellans, foveis agis, inquit, in istis?
Ocius egredere, et quoniam spirabile lumen
Carpis adhuc, scito, quod mox meus ille propinquus
Vitalianus mecum hic laeva in parte sedebit.
790Cum Florentinis istis, Patavii ipse creatus
Hic sedeo, crebris qui obtundunt vocibus aures,
Clamantes: huc huc eques ille supremus adesto,
Qui peram ornatam gestabit triplice rostro.
Dixit, et os torsit, linguamque ex ore procacem
Exseruit, veluti nares quum bucula lingit.
Tunc ego, ne mea Ductorem mora forte gravaret
Permetuens, qui jam monuit ne multa morarer,
Ilico eum repeto. Jam tergum ascenderat ille
Immanis monstri; atque mihi: esto fortis et audax,
800Inquit; oportet enim scalas, nunc ire per istas:
Ante sali, in medio esse volo, ne cuspide cauda
Forte tibi noceat. Qualis, qui frigora sentit
Sic sibi quartanae instantis, ut palleat ungues,
Totus membra tremit, prospectans territus umbram;
Sic ego sum factus, quum verba haec auribus hausi;
Aspera at illius monita induxere pudorem,
Qui dominum ante bonum famulo dat sumere vires.
His umeris me composui; ac: me complectere quaeso,
Dicere tunc volui, sed vox haud pectore prodit.
810Ast is, qui me alio quondam in discrimine rexit,
Protinus, ut salii, bracchiis me amplexus utrisque
Sustinuit. Nunc, Geryones, iter arripe, dixit;
Descensus modicus, latusque sit aëre gyrus;
Esto memor, qualis tibi nunc est sarcina tergo.
Ut sensim acta retro, de litore cumba recedit,
Belua sic sese movit. Quum libera cursūs
Deinde fuit, quo pectus erat conversa retorsit
Caudam; mox hanc anguillae de more tetendit
Ac movit: bracchiisque sibi simul aëra traxit.
820Non adeo extimuit Phaëthon, quum frena remisit,
Unde, ut adhuc paret, flammis exarsit Olympus;
Nec sibi compositis nudari corpora pennis
Icarus ut sensit, ceram solvente calore,
Frustra clamanti patre: non bene in aethera tendis;
Sicut ego expavi, medio quum me aëre vidi
Suspensum, praeterque feram nihil undique cerni.
Leniter illa rotat; geminansque per aëra gyros,
Tam leve descendit, vix ut cognoscere possem,
Praeter, quod crura et vultum mihi ventilat aura.
830Jamque ingens amnem sub nobis edere murmur
Ad dextram audibam; atque ideo illuc lumina flexi.
Tunc magis obrigui; quippe ignes fulgere vidi
Ac gemitus hausi: quare tremefactus utrumque
Contraxi femur. Ac tum me descendere sensi:
(Quod prius haud noram) tormentaque plurima circum
Adduci, ex omni magis accedentia parte.
Qualis, ubi longum falco per inane volavit,
Quin videat volucrem aut signum revocantis ab aethra,
Multiplicans gyros, fessus, celer unde profectus,
840Descendit; quare auceps: heu mihi laberis! inquit:
Ille procul sistit valde indignatus et asper;
Sic, ubi Geryones descendens venit ad imum,
Constitit extemplo, quo desinit invia rupes;
Nosque ibi deposuit: mox, ut nervo acta sagitta,
Proripuit sese, rapideque per aëra fugit.