538Margine marmoreo gradimur; quique udus ab amne
Erigitur fumus, sic temperat aëra, nullus
540Ut nos interea flammarum laederet imber.
Non secus ac aequŏr Batavi, gens accola ponto,
Aggeribus cohibere solent, quod gurgite vasto
Illorum irrumpit campis; velutique, priusquam
Nix ex Alpe fluat, sua rura domusque tuentur
Medoaci cives Patavii a torrentibus undis;
Talis erat, quamvis haud sic excelsus et ingens,
Hic geminus margo, quicunque hunc condidit olim.
Jam sic silva aberat, ut non hanc cernere possem,
Si vertissem oculos, quum, proxima margini euntum
550Umbrarum occurrit turba, ac nos tale tuentum
Quale solet dubia lunae sub luce recentis.
Nos ita spectabant fixi, quo more foramen
Spectat acus senior contento lumine sartor.
Quum sic inspicerent, quidam me agnovit, et oram
Apprendit vestis: Proh quam mirabile! clamans.
Vix bracchium is mihi protendit, citus ipse perustam
In faciem defixi oculos; nec, tristis imago
Quin nossem impediit: vultumque proinde reclinans
Tune hīc, Brunettus? dixi. Tunc ille vicissim:
560Ne pigeat, fili, me nunc vestigia paulum
Tecum ferre retro, sociosque relinquere euntes.
Quin, ego respondi, cunctis te viribus oro;
Ac, si forte juvet mecum hic consistere, sistam,
Hĭc modo det veniam qui fert vestigia mecum.
Hōc, fili, is rettulit, quicunque ex agmine sistit,
Centum deinde annos jacet; ac, dum laeditur igne,
Hunc sibi decutere haud valet: ergo age, perge, tibique
Ad latus haerebo: inde meum citus assequar agmen,
Damna aeterna querens. Non me demittere calle
570Audebam, ut pariter graderer, sed cernuus ibam,
Qualis qui reverenter eat. Tunc incipit ille:
Quae sors aut fatum ante diem has te accedere sedes
Egit? et is quisnam est, qui te praecedit euntem?
Illi ego: in apricis vitae spirabilis oris,
Quum mea nondum aetas plenis adoleverit annis,
Deerraram in taetram recto de tramite silvam;
Hesterno hinc mane abscessi; et, quum rursus in illam
Regrederer, sese mihi protinus obtulit iste;
Perque iter hoc revehit. — Tua si catus astra sequaris,
580Ille mihi, haud poteris non clarum attingere portum,
Si bene persensi, quum caeli vescerer aura:
Atque ego, si mortem non immaturus obissem,
Tam tibi prospiciens felicia sidera, valde
Tete implessem animis; stimulosque ad coepta dedissem.
Ingratus vero hic populus, cui manat origo
Ex Faesulis, et adhuc quid saxi ac montis inhaeret,
In te crudeles, quod tu benefeceris, iras
Concipiet: non immerito; non convenit aspros
Quippe inter sorbos dulcem pubescere ficum.
590Fama vetus vocat hos orbos, gentemque superbam,
Quam simul invidia, et nimius tenet ardor habendi.
Effuge tu illorum mores: tua dextera tantum
Te sors attollet, ut te pars utraque avebit;
Gramina sed capris aberunt. Se, straminis instar
Conculcent equidem Faesulana animalia, verum,
Ne plantam tangant, etiamnum siqua supersit
Illorum in caeno, semen sanctum unde revivat
Romulidum, qui hīc perstiterunt, quo tempore coepit
Tanta hic nequities. — Rata si mea vota fuissent,
600Dixi ego, non esses vitalis luminis expers.
Alta mente manet, meaque implet corda dolore
Ille paternus amor, quo me praecepta docebas,
Quae dant aeternam mortali acquirere vitam.
Hoc mihi quam gratum fuerit, dum spiritus artus
Hos reget, haud unquam sileam, semperque fatebor.
Quae mihi ais vero discrimina deinde futura,
Haec scribo, atque aliis cum vocibus omnia servo,
Ut mihi declaret mulier, quae talia novit,
Hanc si deveniam, hanc si delatus adibo.
610Hoc te scire volo: modo sit mens conscia recti,
Fortunam quamcunque pati sum corde paratus;
Non nova sunt haec verba mihi; proin sponte suapte
Verset agens Fortuna rotam, marramque colonus.
Haec dixi; dextramque meus Praeceptor in aurem
Respiciens, mihi ait: bene, qui rem denotat, audit.
Ipse tamen, gradiens, Brunettum sciscitor, ecqui
Sint ejus comites, alios qui nomine praestent.
Est aliquem memorare bonum, reliquosque silere,
Ille refert: nec tempus enim daret edere cunctos.
620Summa est: sacricolae omnes, ingenioque valentes,
Ac fama insignes, eadem quos culpa notavit,
Dum vitam exigerent. Priscianus it agmine in illo,
Atque Accursius una; et (si haec tibi cura fuisset)
Cernere eum poteras, servorum Servus ab Arno
Quem removens, ad Medoacum dedit ire minorem,
Quo male protensos nervos dehinc morte reliquit.
Plura quidem loquerer; sed non alibi verba viamque
Ulterius proferre licet; nam surgere fumus
Ex sabulo novus aspicitur: gens ecce proquinquat,
630Cui socius non esse queo: quo in saecula vivo,
Thesauri sit cura mei: non amplius oro.
Inquit; et avertens, adeo velociter ivit,
Unus ut ex eis, queis pannum Verona virentem
Praemia proponit cursus, est visus; et ille,
Qui prior optatam potuit contingere metam.