1O SIMON mage, et o miseri hujus castra secuti,
Qui res divinas, summi quas ducere amoris
Dignum esset sponsas, et vos, suadente rapace
Ingluvie, ob lucrum audetis corrumpere, mœchi,
5Vos propter claro sonitu tuba clangat, oportet;
Tertia nam vobis substruxit bulga sepulcrum.
Jamque erat ascensu tumuli superata sequentis
Rupes, directe qua scilicet imminet altae
In medio scopulus fossae. O sapientia summa!
10Oh quantum in caelo terraque elucet, et illo
Pessimo in orbe, artis! Virtutis munera juste
Dividis omnigenae! — Per ripae terga, per imi
Strata soli vidi liventia marmora crebris
Plena foraminibus, latis aequaliter: oris
15Forma rotunda inerat cunctis. Minus ampla fuisse,
Nec majora reor, quae vidi, templa JOANNI
Sacra meo ingressus pulcherrima, purus aquai
Humor ubi stabat hominem renovare paratus.
De quibus, haud ante haec multo, mihi contigit unum
20Rumpere, ut extraherem quendam jam corpore mersum,
Interclusa anima; idque obsignet cetera, ut omnem
Dissipet errorem. Cujusque foraminis ore
Damnati exstabant pedibusque et cruribus usque
Ad suram. Interius pars cetera tecta manebat.
25Omnibus igne incensus erat pes unus, et alter;
Quare convulsi jactabant impete tanto
Membra, ut rupissent ex torto vimine vincla.
Utque micare solent res unctae, atque vagari
Summam lambentes flamma tantummodo pellem:
30Sic illic erat a talo usque ad pollicis unguem.
Tunc ego: «Dic, doctor, quisnam is, qui sic furit, atque
Sese contorquet plus quam sibi proxima turba
Consors, et quem flamma magis rubra sugit adustum?»
At contra: «Si forte optas», ait ille, «sub istam
35Ripam, quae melius jacet, haud te ferre recusem.
De se deque suis malefactis ipse loquetur.»
«Res mihi sola placet, quae te juvat,» huic ego dixi;
«Tu dominus mihi, tu scis me discedere nunquam
Consilio optatisque tuia, scisque ipse, tacenda
40Quae reor esse mihi.» — Tum quarti culmina valli
Scandimus et laevi descendimus, infima fossae,
Plena foraminibus loca nec non arcta legentes.
Praeceptorque bonus sublatum pondere toto
Nondum me posuit, donec pervenit ad arcam
45Ruptam sic misere, jactando crura, dolentis.
«Quisquis es, heu, capite inverso qui membra superne
Inferiora tenes, anima improba, more modoque,
Quo in terra palus defigitur,» haec ego fari
Cœpi, «fac prodas, est si tibi copia, vocem.»
50Astabam ut frater, sua quum malefacta fatentem
Latronem auscultat fictum, qui, ubi figitur, aurem
Indulgentis adhuc poscit; quae causa morandae
Mortis sola subest. Ille autem corde profundo
Clamorem ducens, inquit: «Tune in pede rectus
55Hic jam es, BONIFACI? Tune hic es jam in pede rectus?
Me plures annos igitur mentita fefellit
Pagina. Tam cito divitiis satiatus abisti,
Quas propter non es veritus tibi jungere fraude
Egregiam forma sponsam, quam deinde parabas
60Perdere?» — Non secus ac qui stans accommodat aures,
Non percepturus, sibi quae responsa rogatus
Reddit, ut illusus nescit, quae verba remittat:
Sic ego restiteram. «At vates sic ora resolvit:
‹Ille ego, quem credis, non sum,› dic ilicet, ‹ille
65Non sum.›» At ego, quae jussus eram, tunc verba remisi.
Hic plantas totis distorsit viribus ambas
Illa anima atque trahens singultum flebile fatur:
«Quid me igitur poscis? Si te fert tanta cupido
Noscere me, ut ripam idcirco percurreris, audi:
70Non me pontificale decus gestasse negabo;
Veraque causa fuit, cur crederer editus ursa,
Tam cupidus catulos ad opes extollere summas,
Ut nummis illic loculum, hic mihi deinde pararim.
Sub capite at nostro, qui me anteiere, trahuntur
75SIMONIS comites, in marmoris abdita rima
Membra coarctantes, pariterque ego labar in ima
Haec loca, ubi is veniet, quem te nunc esse putabam,
Quum subito audisti scitantem. At longius, ex quo
Hic coquor igne pedes, capite ex quo inversus ita angor,
who took the way of simony before me;
and they are stuffed within the clefts of stone.
I, too, shall yield my place and fall below
when he arrives, the one for whom I had
mistaken you when I was quick to question.
80Praeteriisse reor mihi temporis intervallum,
Quam quum candentes flammis defixus habebit
Ille pedes. Sed enim qua Sol juga prospicit orbis
Occidui mox adveniet mage turpia facta
Ausurus pastor, non ulla lege retentus,
85Qui me, ipsoque simul detruso, contegat ambos.
Alter, quem memorant Machabaea volumina, JASON
Hic surget novus, utque suus tunc mollior illi
Rex fuit, haud magis asper erit rex Gallicus isti.»
Nescio an hic amens fuerim, quum talia contra
90Fudi: «Dic, quodnam pretium tam grande poposcit
Petrum, ante arbitrio quam claves traderet hujus,
Christus? ‹Me sequere!› haud aliud certe ille petivit.
Nec Petrus, aut Petri socii jussere Matthiam
Afferre argentum, aut aurum, quum sorte trahebant,
95Quam Judas male perdiderat, qui sede sederet.
Quare sic maneas, nam pœnis jure gravaris,
Atque male ablati bene serva dona metalli,
Per quae saepe tuos expertus CAROLUS ausus
Dicitur; et nisi quae summas reverentia claves
100Respicere hortatur, me fari plura vetaret,
Audisses verbis etiam gravioribus usum;
Vestra enim avarities omnes contaminat oras.
Per se quisque, bonos dum calcat, tollit iniquos.
Vos ita pastores fore sensit Apostolus ille,
105Qui sibi visus erat meretricis cernere more
Regibus utentem, quae hinc atque hinc insidet undis,
Quae septingemino nata est cum vertice, quaeque
Cornibus ex denis duxit sua robora, donec
Virtutem huic juncto fama est placuisse marito.
110Ex auro, argentoque Deum effinxistis in usus
Vestros. Ecquid enim jam vos discernit ab illo,
Qui Divum coluit simulacra? Id nempe, quod unum
Praecipuum ille habuit, vos centum in vota vocatis.
Eheu, quot genetrix, o Constantine, malorum
115Inventa est, non jam quae te sententia vertit,
Sed dos, qua primum patrem cumulasse priorem
Diceris!» — Ast alter, jam dudum me ista canente,
Sive furor stimulo seu mens hunc conscia agebat,
Fortiter ambabus calces propellere plantis.
120Id credo placuisse duci, sic astitit ore
Semper contento attendens, quae vera loquebar:
Quare complexus medium me sustulit ulnis
Ambabus, repetitque viam, quam legerat ante
Descendens, prae se ipse sinu me haud stringere lassus,
125Ad summi donec fastigia detulit arcus,
Qua datur ex quarto ad quintum transcendere vallum.
Suaviter hic pondus dimisit suave, praealti
Ob durum scopuli dorsum, praeruptaque saxa,
Aspera quae capreis fuerit via; deinde tuenti
130Alterius vallis patuit tenebrosa vorago.