A medicis rutae vis fervida dicitur esse
siccaque, fertur in his gradus illi tertius esse.
Utilis est valde stomacho, si saepe bibatur,
expellit partum potu veneremque coercet,270
tussim si bibitur compescit, menstrua purgat.
Si coquis hanc in aqua, cui vinum junxeris acre,
compescit talis decoctio tormina ventris,
pulmones juvat et pectus, morboque medetur
costarum, quem pleuresim vocat attica lingua,275
arteticos sciasimque juvat, febrique medetur
hausta vel in oleo viridem si coxeris illam
et foveas tepido patientes ante tremorem.
Matrici prodest intestinique tumori
hoc unguen vel clysterio si funditur intus,280
haustaque cum vino prodesse valebit utrique,
lumbricos oleo decocta et pota repellit.
Cum caricis decocta diu vinique liquore
proderit hydropicis, si sint superaddita nocte.
Cruda comesta recens oculos caligine curat,285
et melius marathri cum succo felleque galli
melleque si succus ex aequo jungitur ejus,
indeque sint oculi patientis saepe peruncti.
Cum roseo miscens oleo nec non et aceto
illius succum, capitis curare dolorem 290
quemvis immodicum poteris, hoc saepe perungens.
Naribus expressus si succus funditur ejus
sistit manantem bene desiccando cruorem.
In corio mali granati si tepefactum
Auribus infundas, depelles inde dolorem,295
cerussae roseoque oleo miscens et aceto
illius succum mirandum conficis unguen
ad depellendum sacrum quem dicimus ignem,
et scabiem derte, quae dicitur herpeta graece,
et graece dictas achoras hoc unguine purgas:300
ulcera sunt capitis humore fluentia pingui.
Curat et hoc ozinas immissum naribus, haec sunt
quae graviter foetent in naribus ulcera nata,
obstat pota mero vel cruda comesta venenis
hoc Metridates rex Ponti saepe probavit,305
qui Rutae foliis viginti cum sale pauco
et magnis nucibus binis caricisque duabus
jejunus vesci consurgens mane solebat,
armatusque cibo tali, quascunque veneno
quilibet insidias sibi tenderet, haud metuebat. 310
Mustelaeque docent obsistere posse venenis
mirifice rutam, comedunt quae primitus illam,
cum pugnaturae sunt cum serpentibus atris.
Cum butyro modicoque oleo decocta tumorem
matricis subjecta tepens fugat illa colique 315
et cunctis intus morbis sic subdita prodest.
Hac etiam testes poteris curare tumentes,
cum foliis lauri bene tritam si superaddes.
Ex hac antidotum non paucis utile causis
conficitur, medici dicunt diapiganon illud,320
piganon in graeca lingua quia ruta vocatur;
illius antidoti confectio talis habetur:
pondere junge pari nitrum, piper atque cyminum,
de tribus his, quantum de ruta, ponito tantum,
sed prius ex acri vino macerare cyminum 325
convenit, in ferro post assari calefacto,
omnia deinde simul bene trita ex melle jugabis,
pectoris et lateris, jecoris, renumque dolores
hoc ex antidoto curantur saepe comesto,
extenuat bilem, mollit sine tormine ventrem,330
confortat stomachum, facit ut bene digerat escam.