(Ex Hersfeldiensis abbatiae bibliotheca.)
Ecce imago Salvatoris membrorum suorum positione consecrat nobis saluberrimam, dulcissimam ac amantissimam sanctae crucis formam: ut in ejus nomine credentes et ejus mandatis obedientes, per ejus passionem spem vitae aeternae habeamus; ut quotiescunque sanctam crucem aspiciamus, ipsius 112.1678D| recordemur, qui pro nobis in ea passus est, ut eriperet nos de potestate tenebrarum, deglutiens quidem mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur. Profectus in coelum, subditis sibi angelis, et potestatibus, et virtutibus; utque recogitemus quod non corruptibili argento vel auro redempti sumus de vana nostra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine suo, quasi cruore agni incontaminati et immaculati Christi, ut simus et nos immaculati in conspectu ejus in charitate: ut per haec efficiamur divinae naturae consortes, fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscentiae corruptionem. Sunt quippe et in ipsa depicta cruce nomina Redemptoris ejusdem Domini nostri, quaedam ex divinitatis ejus substantia, quaedam vero ex dispensatione susceptae humanitatis assumpta, ut ostenderetur quod idem mediator Dei et hominum et Patri esset in deitate consubstantialis atque coaequalis, et matri in humanitate suscepta connaturalis atque 112.1679A| consimilis, quia omnem naturam nostram ipse perfecte suscepit absque peccato humano.
Qualitas autem eorum facile per rationem subternexam potest cognosci, utrum ad divinam vel ad humanam ejus pertineat naturam.
CHRISTUS namque Graece chrismate est appellatus, hoc est, unctus. Sacerdotes ergo et reges apud Judaeos sacra unctione in Veteri Testamento ungebantur, et ideo Christus unctus Latine appellatur; vel unctio dicitur, quia rex et sacerdos est: qui non oleo materiali, sed oleo laetitiae, hoc est, Spiritu sancto unctus est prae omnibus participibus suis. Et apud Hebraicam linguam Christus Messias nominatur.
JESUS Hebraice, Sother Graece, salutaris vel Salvator Latine interpretatur: pro eo quod cunctis gentibus salutifer advenit.
IMMANUEL vel Emanuel ex Hebraeo in Latinum significat nobiscum sit Deus, scilicet quod per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit.
112.1679B| DEUS dicitur propter unitam cum Patre substantiam. DOMINUS, propter servitutem creaturarum. Deus autem et homo, quia Verbum simul et caro est.
UNIGENITUS autem vocatur per divinitatis excellentiam, quia genitus sine fratribus. Primogenitus per susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae habere fratres dignatus est, quibus esset primogenitus filius.
HOMOUSION. Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentia Graece ousia dicitur. Omousium utrumque conjunctum sonat una substantia.
PRINCIPIUM, eo quod ab ipso sunt omnia, et quia ante eum nihil est.
FINIS, quia dignatus est in fine saeculorum humiliter in carne nasci et mori: vel quia quidquid agimus ad illum referimus, et ad eum cum pervenerimus, 112.1679C| ultra quod quaeramus non habemus.
Os DEI est, quia Verbum est ejus. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa vel illa lingua; ita pro verbo Dei ponitur os, quia mos est ut ore verba formentur. VERBUM autem ideo dicitur, quia per eum omnia Pater condidit sive jussit.
VERITAS etiam vocatur, quia non fallit, sed tribuit quod promittit.
VITA est, nam omnia vivificat. IMAGO dicitur propter Patris parem similitudinem. FIGURA, quia suscipiens formam servi, per operum virtutumque similitudinem, Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit.
MANUS DEI est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et DEXTERA, propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata sunt. BRACHIUM nuncupatur, quod ab ipso omnia continentur.
VIRTUS, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest.
112.1679D| SAPIENTIA, Graeca vox, sophia, quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. SPLENDOR, propter quod manifestat.
LUMEN, quia mundum ex alto illuminat. LUX, quia ad virtutem contemplandum cordis oculos reserat. SOL, quia illustrator justitiae ac prudentiae.
ORIENS, quia rerum coelestium fons, et luminis auctor, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. FONS, quia omnium in natura rerum origo est, vel advocatus scientiarum, quod faciat homines vere scientes.
PARACLETUS, id est, consolans, advocans et provocans, quia pro nobis intercedit apud Deum Patrem, et ad culpas nostras removendas curam gerit.
SPONSUS, quia de coelo descendens adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una. ANGELUS dicitur propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis; 112.1680A| unde et apud prophetam « magni consilii angelus » legitur, dum sit Deus atque Dominus angelorum.
MISSUS dicitur, quia Verbum caro factum est. HOMO vero, quia incarnatus est
MEDIATOR, quia de morte ad vitam nos perducit. PROPHETA, quod futura revelavit. SACERDOS, quod pro nobis hostiam se obtulit. PASTOR, quia custos est. MAGISTER et doctor Rabbi, quod ostensor.
NAZARENUS vero a loco, Nazaraeus a merito, id est, sanctus sive mundus adjective, quia peccatum non fecit. Si quidem et aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur.
PANIS autem dicitur, quia caro vivificans. VITIS, quia ex sanguine ipsius redempti sumus. FLOS, quia electus prae filiis hominum. VIA, quia per ipsum ad Deum Patrem imus. OSTIUM, quia per eumdem ad Deum ingredimur. MONS, postquam excelsus est et fortis.
PETRA, quia maxima firmitas est pie credentium. 112.1680B| LAPIS angularis, quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, in unam fabricam Ecclesiae jungit: vel quod pacem angelis et hominibus facit. LAPIS offensionis, quod veniens humilis, offenderunt in eum increduli, et factus est petra scandali. FUNDAMENTUM autem ideo vocatur, quia nostra fides in eo fundata est, vel quia supra eam catholica Ecclesia et apostolica, et doctrina divinitus constructa est.
Α et Ω, quod Christus initium et finis est. AGNUS etiam dicitur propter innocentiam. OVIS ipse quoque vocitatur ob mansuetudinem seu patientiam. ARIES, propter principatum. HAEDUS, ob similitudinem carnis peccati. VITULUS, pro eo quod pro nobis est immolatus.
LEO, pro regno et fortitudine. SERPENS, pro morte et sapientia. VERMIS idem, quia resurrexit. AQUILA, propter quod post resurrectionem ad astra laetus remeavit.
112.1680C| Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui dum sit Patri coaeternus ante saecula Filius, naturae nostrae vilitatem non spernens, natus est in tempore hominis filius. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis.