INvisas acies, Latioque ignota tot annis
Proelia Ranarum cum Muribus, asperaque arma
Hinc canere incipimus. tantaene animalibus irae,
O Superi, minimis! et stragem, et vulnera magna
Et scelus, et furias, et quid non denique campus
Sordidus a tabo, densisque instratus acervis
Portavit. galeae undantes, calvaeque supinae
Supra unum iacuere globum. tardata meatu
Flumina, et haerentes alibi torpore Paludes,
Tunc magis astrictae cumulata ob funera, segni
Dormivere situ. Tu, quem formosa revinctum
Caesaries, Grynee , decet; quique improba flantem
Sibilafatali iaculo Pythona coruscas,
Phoebe fave: prosit, tua me retulisse trophaea.
Incurre hoc notum tibi pectus, et indue vultum
Fatidico pallore Dei. tua si bona semper
Optavi: si vera cano maioraque bella,
Quam Thebanarum spectarunt agmina Matrum.
Captaque prociduis senserunt Pergama muris.
Principio tantae caussas et semina cladis
Musa mihi memora, et fidibus praelude remissis.
I. Forte Myocephalus fessus, sitiensque propinqui
Libabat latices stagni. nat pendula barba;
Os inspicatum micat, et se proluit unda.
Haec tacite secum: nisi corpore lubricus essem,
Ingenioque sagax; quam me prope Felis adunco
Correptum pede, viventem misistet in Orcum .
Hactenus evasi. postica illudere sanna
Quid vetat, et longas aures ostendere victor
Atque ea volventi sese aspectabilis offert
Limnocharis , talique strepens sermone lacessit.
Fare age, quo tendis? cur nostra (abruptaque verba
Mersit aquis saliens, iterumque evolvit ab imo
Molle caput) cur nostra venis ad litora Maure ?
Unde domo? qui te talem genuere parentes?
Ex quo fonte fluit generosi sanguinis humor?
An ceras etiam fumosa per atria monstras?
Quot statuae similes tibi stant in curribus altis,
Qui naso careant, quorum os venerabile fractum.
Commemora, visum non aspernate Sodalem.
Talia Limnocharis : cum se Physignathus alga
Extulit. obtutu defixus in Hospitis atri.
Et vero, NIGER EST, hunc tu cave, percitus inquit,
Flava Soror. suspecta novae commercia linguae.
Illa levi saltu iungens se caerula Fratri,
Desine dulcis, ait, vani, Cognate, pavoris.
Quem metuis, si nos Omen non fallit, amabis.
Namque sitim nostro dignatus ponere fonte,
Praetulit hunc fluvio summis e montibus orto.
Atque utinam discat, quae regna colamus et oras;
Fors nostras laudabit opes. ego lapsa sub undas
Sternam molle vadum, vitreumque ornabo cubile.
Dixit, et ad Socias gavisa palude revisit.
II. Assensit Glaucus dictis, ac corpore moto
Percussas sulcavit aquas, propioraque carpens
Littoris, inflatas laudes spumosius efflat.
Ille ego magnanimus putrium Regnator aquarum.
Hydromedusa parens Pelago, Pater imperat astris.
Altum a Sole genus, per tot fastigia nati
Ducimus, et paribus lustrantur sidera cunis.
Vitales bibimus radios, cum Cynthia plenis
Vultibus effulget, noctemque ulciscitur atram;
Excipimus iubar, et claris advolvimur astris.
Nostra coronatae sunt pulvinaria ripae.
Semideos, Phoebo que satos Hyperione multa
Commendant: placidi mores, concordia virtus
Et quae Romanae volucris facundia vincit
Rostra, nec aspectum metuit stupefacta luporum.
Noctes atque dies, iussi iniussique forenses
Clamore extrahimus lites: vix clauditur ullo
Curia iustitio. Nos Nos, mihi crede, NATAMUS!
Totque Lacus regimus, quot maxima flumina Nereus
Quid praeter Iovis Oceanum, magnique Tridentis
Iura deest? sed et hunc Sceptrum non vilius aequat.
At tu quisquis ades, qui fuscae licia barbae
Ungue manu mulces, et praetentata flagellas;
Quamquam etiam pellum video, truculentaque signa
Militis, ausuri iusto concurrere Marte :
Da Generis seriem stirpemque, et nomen avitum.
Quas sentis stellas, quali carbone notaris?
III. AEmulus haec contra (vocemque argutat, et urit
Mille dolis) an adhuc Nomen tu quaerere nostrum!
Quod licet occultum specubus vallemus et antris;
Protrahit in lucem tamen illud acuta CATI vis;
Venantis pedibus manibusque, et in aera iactat.
Quod caput est; certant Homines quoque tale mereri:
Et capiunt, quando facinus sunt grandius ausi.
Inter aves, interque Deos, Satyrosque vagamur
Convivas; madidoque datur procumbere disco.
Ille ego Psicharpax Troxartae filius ingens.
(Erexitque caput moto versabile collo,
Quantum non valeat serpens diductus in auras;
Cum reparat vires, virusque assibilat astris.)
Mater Lichomyle suavissima, Pternotroctae
Progenies tu magna crepas primordia Gentis;
AEquoreos Proceres, et iunctam sanguine Tethyn ;
Nympharumque toros, et structa palatia musco.
Ostrorum sanies, electrum, et coccus et aurum
Quid faciunt Ventri? natum me paupere tecto
Non pudet, et tutam dat quivis angulus arcem.
Incolat exosus Superis, vel proditor aulas
Marmore subnixas Pario, mihi cespite parvo
Haerenteis Fortuna casas sine crimine servet,
Frugalemque penum. Malo non magna timere
Atria, et incolumis parva considere Mensa:
Quae pedibus male fulta tribus, baccasque, favumque
Offerat innocuum: quam cum formidine leti
Suspectas epulas e vestro tollere ponto,
Contentus dicione mea, nec fata Iovem que
Accuso, terra speluncisque abditus atris.
Secum habitat felix. hic totum possidet Orbem,
Cui natura, satis. nullum tam nobile regnum,
Non est imperium maius, quam nulla cupido.
Titanem iactas Phaetontis origine clarus.
Et nos astra fovent: et nos Clymenaea vocamur
Pignora: sidereos et nos adscripsit in ortus
Signifer. haurimus communia semina caelo.
Nec iactare lubet. potius virtute paterna,
Quam Patre nitendum, et priscae rubigine matris.
Qui bonus est, bene natus hic est. contemnere vileis
Exuvias iuvat, et nomen sibi quemque parare.
Praeterea turges, ambisque Orator haberi
Garrulus. hoc caelum terraeque ac ipsa queruntur
Tartara . Cum parvo tua vox sit corpore maior,
Oraque distendas: cave, ne rumpare lagena
Fictilis, eque luto tantum compacta palustri.
Quid mihi cum cantu, labrisque sonantibus Odas?
Sperno Pegasides . viridem thymbramque, ederasque,
Set celebreis curas, afflataque carmina rodo.
Qui vates durare cupit; mihi supplicet, unctas
Detque manus: alias frustra speraverit aevum.
Quam vis ipse foret Geticis e rupibus Orpheus :
Cui migrent silvae, cui vallem deserat Oeta,
Ossaque cum profugo properent ad barbita Pindo .
Sum Sophus: haud qualeis nutrivit porticus olim,
Exesos scabro vultu, macieque timenda.
Odi Socraticos pluteos, vacuumque catinum
Pythagorae ; Cynici detestor Dolia Trunci.
Nos Epicurei, saturamur perna Epicuri .
Stoicus inclamet: Sapiens inquirat Honestum.
Ast ego prae reliquis, quid dulce, quid utile, novi.
Quae bona sint, quae mala: probi quae stilla palati
Oblectet genium: quo Chia vel Itala ficus
Invenienda cado: qua massicus humor in urna.
Cursores Apium laedat: lactuca colonos
A stiva reduces; noceat messoribus hydrops.
Quo strumosa tumet crescente cucurbita morbo,
Sanus ego largo proventu sesama posco;
Melle laboratam Cererem , tremulasque placentas.
Parva loquor: Libycum iuvat ire per altile, captas
Perdices; caesis dentes infigere damis.
Quot Iunonis aves, Iove connivente, profundus
Consumpsi ridente gula. Mihi caeditur agnus,
Maenalius mihi spumat aper; Dryadum que fugaces
Deliciae cedunt, et tela sequentia cervum.
Lactis flore fruor: niveis mihi funditur imber
Candidus uberibus caprae. iam parturit Hybla ,
Collectumque thymum mittit: iam Liber in uva
Servit, et autumni pubescens sanguine palmes.
Quid referam vires, insculptaque proelia saxis:
Bellatore Deo plerique ardemus, ut Aetna
Vulcano . Natura ferox et dura domari,
Ingenteis iras parvos stipavit in artus.
Aspice, qualis ego: (mirusque apparuit ore
Ardelio) quam sim pernix (saltavit) et acer:
(Conflictus lusit simulacra) et mobilis: (antrum
Ocius intravit, subitoque emersit ab antro
Eminus obverso: nihil ocius) aspice, quantus
Assurgam: (tumuitque ingens luctator in auras,
Tamquam Bistonia se metiretur in hasta.)
Quid refert? dolus an virtus: pugnamus aperto
Marte quidem; caeco tamen expugnamus, et omneis
Hausimus insidias magna est fiducia noctis.
Cum sopor invasit stertentem frigidus hostem:
Extremum taciti proflantis somnia calcem
Mordemus. dolet ille, et nostro saevit in astu.
Adde: quod ad lectum suspensa papavera tigno,
Caulibus avulsis, felix audacia carpat.
Sub putrem penetramus humum, fossisque cavernis,
Si cives alimenta negent, subvertimus urbeis.
IV. Finierat: tunc sic breviter Physignathus orsus.
Muscule: quis tantos animos tibi suggerit ardor?
Ogygiis ut te talem Iliacisque fatiges
Laudibus, et plenis iactes praeconia plaustris.
Credideram solum Ranas audire loquaceis:
Largior eloquii vani tua pulmo per ora
Palpitat inflanti gentilis carbasa famae
Aeolus aspirat, ventosque immittit habenis.
(Musculus adstabat surrecto pectore visus
Plaudere) cur retices peioris fata metalli
Aspera? lugendos non uno funere menses?
Audio vos subigi pedicis, brevibusque latere
Muscipulae clausos Gyaris , parvaque Seripho .
Esse aliud quiddam, quod formidabile vivit;
Vivit, et immani Pantherae concolor, instar
Tisiphones agitat Mures, et Sanguine vestro
Luxuriat; vobisque pilis, dum ludit in orbem,
Utitur, et saevo variat spectacula luxu.
Alter ad haec: simplex! quid ab omni parte beatum?
Non ideo miseri, quia nos discrimen et horror
Circumeant, pestisque nocens, Strix improba noctis.
Ille miser, cui nemo furit, nemo invidet: omnes
Illacrimant, minuuntque inetus, fugiuntque cupressum
Cum gemitu, timeam; dum me regnare timentem
Aspicias. tantum summi formidine nutant,
Si nescis: magnos etiam vox una leones
Terret, et attonitos medio certamine sistit.
Tunc rubras agitat cristas, passusque sonoros
Laudat, et agnoscit vires Gallina Mariti.
Ut taceam: quod vos puerilis Natio diris
Exagitet; meritaeque trabi pendere ligatos
Cogat et effodiat trepidantia viscera ferro.
Denique ego Felem fugio (Deus augeat alas)
Inque vicem mea tela fugit Numidarum elephantus.
Sic ait, et talitrum colliso everberat ungui,
Demittitque pedes. abiturum Batrachus alto
Insequitur fremitu. Siste o fortissime, pressum
Siste gradum. dignus, quem nostram ducat in aulam
Limnocharis . quae non, o quae formosa videbis!
Qualia dona feres! Neptuni gaudia vivo
Fonte bibes, quo se malit Galatea lavare.
Affluis uvarum gemmis et ficibus: esto.
Scire decet, quod nec mea sit de plebe ferina.
Illa duplex. gemini census fecunda ministrat
Hinc tellus, hinc unda dapes, utrinque beato.
Finio. rumpe moras; dabiturque hac sorte potiri.
Nare nequis. erimus Navis. portabere dorso:
Tam bona nec Typhin, nec Iasona vexerit Argo .
Dixit, et explicuit substratum in litore tergum,
Sessoremque vocat. Quid agat Parasitus avarae
Vesanaeque gulae? navim conscendat? et istam!
Et vivam! et fragilem! et nullo moderamine notam:
Ferreus ille fuit, quisquis rerum ordine rupto
Argolicam primus taedam deiecit in aequor.
Atqui etiam mergi Fratres e carcere iactos
Saepius accepit. quid si Fortuna severo
Insuper usa ioco, solitis hoc fraudibus addat:
Ut sine lege Reum damnatum et Culeus arctet.
Iunctaque mordenti serpens et simia gallo;
Aut animal, quod nocte videt, Styx edidit atra.
Namque dari Feles, non vana est fama, marinas.
Ire neget? pudor est, non esse in fata ferocem.
Ingenii quoque cura vagi (mutabile semper
Musculus) et paelex novitatis plena voluptas
Irritat. cuperet lustrare tapetia, cultis
Nereidum thalamis, mirae pendentia telae.
Audiit haec vitreo doctam sub gurgite Tethyn
Felici duxisse manu, crystallina visu.
Unde instar speculi, multo quod fulgure pascens,
In medium late radiis coeuntibus orbis
Omnia multiplicet: visusque racemus in uno
Crescat, et ex primo geminetur imago secundi,
Visa Ceres pariter reddat cum foenore fruges.
V. Annuit, exoptatque vehi. tamen ante carinam
Dispicit: an rimas agat, an vitiosa fatiscat;
Nullane fraus lateat caecam molita charybdin .
Ter iam scandentem nativa puppe levabat
Batrachus. extimuit totiens, renuitque levari,
Defluxitque loco. rediit ter dira cupido.
Nimirum cum dicta Dies, praefixaque mortis
Tempora venerunt, tandem parere necesse est.
Luctari fortasse potes, potes edere questus,
Et timidam tardare moram: tamen ibis, et ibis
Serius aut citius, miseras tamen ibis ad umbras.
Nec lacrimis mutare licet funesta, nec arte
Imperia haec urgent. haec te tam multa caventem
Psicharpax mandata trahunt. circumspice terram:
Quidquid agas, mergere tamen. ludibria debes
Parcis. I, morere, et Parcis ludibria solve.
Iam iam sublatus, Fatis urgentibus, alto
Mandatur propere scissi pede remige fluctus
AEthiopem portant. natat uncta liburnica limo.
Sarcina Psicharpax transtrum complexus inhaeret:
Ne semel excusius, praeceps labatur, ut Helle ,
Et sibi fatali det nomen lugubre ponto.
Sic hiemem extremam tentat, nullisque movetur
Ventorum Pelagique minis Mercator, et undis
(Suadet enim vesana fames, aurique cupido)
Exigua fretus credit trabe corpus. euntem
Litore deplorans miseratur et adgemit uxor,
Et nati tremulis contingunt carbasa palmis.
Miranturque sonos remorum. et brachia tendunt.
Provehitur Maurus . quandoque aspergine cauda
Diluitur: mollisque pili fuligine tincta
Infremuit; velut Ioniis si fluctibus haustus
Speraret totam Balaenae in fornice mortem.
Forte inopina caput tetigit strictura procellae,
Dulce lepor tantum, tremulus cincinnus aquarum:
Di maris et terrae! queis non barritibus ille
Avia complevit late loca. Suppara verti
AEgaeo damnata freto, desidere silvas
Xerxis , et antennas mersa cum classe putares.
Sidera vestra fides. riserunt nautica c arum
Sidera, cum magno geminatus Orione Castor:
Turbaque Pleiadum lacrimosis humida nimbis,
Tunc primum madidos detersit pollice vultus.
At non sic humeris Europam , Naufragus inquit,
Divinus tulit ille suam trans aequora Taurus,
Ante, rosas sparsere Deae: post, lilia, caltham.
Verbenas, cyanen. Tritones inter amicos
Frenatumque Proci violis Delphina meavit.
Totus in hoc lusu gaudens insaniit aether.
Nulla mihi casum restant inhibere volenti
Cornua: nec parvam fas est sperare phaselum.
Haec ululans (vocemque timor mutavit et horror)
Assultum sorbebat aquae. pars optima vitae
Mersa tremit pedibus, medioque in pectore mors est.
VI. Ecce aliud! sunt et Lacubus sua grandia Cete.
Eluctatus enim subito comparuit ingens
Hydrus, et erexit vastum se vortice ab imo
Sublimis, multumque suus: velut arbor in amne.
Qualis in Archemorum cecidit male lividus anguis,
Dum procul Hypsipyle: tractu post terga soluto
Immanis cerni, membrorumque agmine tanto,
Quanto qui gelidam spiris complectitur Arcton.
Territus aspectu torvo Physignathus undas
Percutit, et visa rapide declinat ab Orca,
Subducitque ratem. labat, heu, labat inclutus olim
Musculus, et fluctu moriens versatur ab omni:
Susque modo, modo deque; supraque infraque volutus
Gyratur, sentitque admota forfice Parcas;
Iamque aliquod filum circa praecordia ruptum.
Quis iuvet? absentes alii. stetit unicus unus
Lichopinax in colle procul, notissimus Afer,
Conscia nequicquam pereuntis in aequore fratris
Fata repulsurus. Quis enim mutaverit umquam
Ambages aevi, deductaque pensa Sororum,
Et Iovis in solido Leges adamante notatas?
Semineces oculos ubi sustulit alter ab alto;
Ingeminat, suuccrre tuo: nec plura precari
Lympha allapsa sinit, totumque ingurgitat inguen.
Dulcis amor vitae rursus tentare coegit:
Lichopinax : clama terras, mare, nubila, silvas.
Lichopinax clamat terras, mare, nubila, silvas:
In vanum. rapiunt surdi suspiria venti.
Quod superest, mollem tumulum placidumque Charontem
(Unde etenim naulum daret?) et mitem AEacon optat
Eminus, et stridet carmen miserabile lessi.
Quale parens gemit Alcyone, cum pendula ramis
Pignora decussit Boreas, nidosque loquaceis
Mersit aquis. toto responsant litore questus.
Aut quali Heliades super Eridanum fumantem
Fraternam flevere necem: pulchrae ante puellae,
Nunc deploratae tam longo tempore silvae.
Iamque supinatus (nam totum Scylla procellis
Verberat impactum) converso ad sidera rostro
Psicharpax . animamque trahit, dentesque supremo
Frigore collisos, in talia murmura pulsat.
Si qua Deos tangit pietas, Astraeaque vivit,
Castigatque Reum torto Rhamnusia plumbo:
Et te poena manet Physignathe , nec Rhadamanthi
Effugies uncum. Sunt et sua Taenara Ranis,
Neptunus que alius Stygio terrore verendus:
Ad quem nunc propero, et deceptos affero maneis.
Te Rota, te Vultur, refugo te Tantalus horto
Exspectat: Saxumque tua cervice recumbet
Sisyphium , et quidquid Furiae coxere nefandum.
Haud equidem fortis. si Martem in pectore gestas,
Et caedes, et pugna placet; gladiator arenam
Stravisses, nostri vires sensure lacerti.
Proditor es. iusto fuerant stringenda duello
Cominus arma tibi, multoque exercita palo:
Spectasses in Mure Marem. tamen ultor ab astris
Imminet, et nostram placabit Iuppiter umbram.
Ultima vox. animam dein singulavit in undas
Flaccidus: obriguitque gelu deforme cadaver;
Ingressamque oculos velavit palpebra noctem;
Tempore quo, prima caligine subditus Orbis
Induitur, fessumque dolet discedere solem.