Quis mihi divini ingenium Raphaëlis et artem,
Quis dabit ardentes caelesti lace colores,
Ut quae humana simul divinaque monstra reportat
Laeta dies, properans caelo felicibus alis,
Pingere et adsimili valeam producere forma?
Nam desiderium subiit pulcherrima rerum
Pingendi; justumque senem castamque parentem,
Et puerum aeterni conceptum flamine patris,
Quos fortunatum prope Bethlen excipit antrum.
Adspice! Qui terram librat, qui sidera volvit,
Qui fluctus pelagi, aethereas qui temperat auras,
Et nihilo educens immensum fabricat orbem,
Adspice quos habitet brumali in nocte recessus
Agrestis tuguri: quae culmina hiantia rimis
Fasciolaeque breves rigido subtegmine textae
Membra tenella feri prohibent aquilonis ab ira:
Et bruta infantem quae stent animalia circum.
Attamen haud infans alius formosior unquam
Terrigenas inter visus: seu lumina Jesu,
Sive os atque genas, aut frontem ac tempora cernas,
Aut crispos flavosque auro radiante capillos.
Immortale jubar siquidem toto emicat inter
Pauperiem vultu, atque oculis et fronte genisque
Majestas et amor rident, et pectora mulcent.
Sustinet at dulcem genitrix dum poplite natum,
Illum demisso totum speculatur ocello, et
Haeret adhuc visu, et nondum satiata tuendo est.
Quando pulcrior est tuita aut praeclarior usquam
Huic similem genitrix forma vel stirpe puellum?
Sed cur virgineis nullus se se exerit almae
E labiis risus? Quin pulcra obnubilat ora
Tristities, lacrymis et rorat lumina obortis?
Anne dolet stabulum, noctemque, et frigora saeva,
Pauperiemque sibi teneroque obtingere Jesu
Longaevoque viro, patria huc a sede remotis?
Haud tantum haec queritur, quantum sub corde dolorem
Intus alit, meditans crudelia funera nati,
Et pulcrum innumero laniandum vulnere corpus,
Figendumque cruci funesti in vertice montis:
Hinc lacrymae, hinc animi fluctus et dira procella.
Attamen ipsa imo reprimit suspiria corde,
Ne turbet pueri tentantem membra quietem,
Moestitiamque seni jam moesto questubus addat.
Qui oblique innixus baculo miratur utrosque
Et matrem et genitum, seque inter dividit ambos
Obtutu atque animo, utriusque ac pendet ab ore.
Se pronum simul exoptat demittere, et almi
Oscula ferre genis pueri, simul ipse veretur.
Quippe sub humana specie scit condere Numen
Se se: veridica et repetens insomnia mente,
Tum tenero studet infanti, tum Numen adorat;
Inque uxore stupet matrem integramque puellam.
Sed queis continuo splendet fulgoribus aether?
Qui cantus sonitusque cientur et aëra complent?
Aligerum en spectanda cohors a sede superna
Labitur, et miro exhilarat praesepe nitore.
Hic violas mollesque rosas et lilia fundit
Desuper, ut roris nimbum, aeternosque amarantos:
Hic serta innectit: citharam sed pulsat eburnam
Ille manu, et laudes celebrat sobolemque tonantis,
Nec non terrigenis laeto fert carmine pacem.
Caelicolae o juvenes, divi queis membra tueri
Infantis datur; aeternae o fulgoribus aulae
Assueti, et species illinc deducere miras,
Vos precor, heus! vos picturam hanc absolvite, quae vix
Languidulis verum formis imitatur et umbris.