Horrendum terrae tremitum et reclusa sepulcra,
Tum cursu in medio defectum lumine solem,
Oceanumque suis tentantem erumpere ab oris,
Carminibus dicant alii: vel perfidi Judae
Terrificum fatum; aut imo de pectore ductas
Post culpam lacrymas longa et suspiria Petri;
Aut matris luctum crudeli in funere nati.
Mi crucis invictae liceat memorare triumphos,
Stipiti et augusto varios intexere flores.
Ex illa postquam ferali in monte pependit
Humani adsertor generis, tot vulnera passus;
Oceani terraeque plagas evecta per omnes,
Ceu ducis aeterni divinum insigne, refulsit
Innumeras subigens accitas undique gentes.
Quae Jovis oblitae portentum infame, superbam
Junonem, et foedam Venerem, furtique magistrum
Mercurium, divosque omnes, insana vetustas
Quos sibi condiderat scelerum documenta suorum;
Undique certatim sanctae sub imaginis umbram
Currentes, jungunt pietatis foedera; castis
Moribus informant animos; lex protegit omnes,
De cruce quam Deus, ipse Deus, tulit omnibus unam.
Et qualis Mose elatum deserta per Edom
Suspiciens populus fulgentem ex aere colubrum
Vipereos pepulit morsus et dira venena;
Haud aliter nova sectantes vexilla salutis
Antiquis aptant gentes medicamina morbis.
Hinc super excelsis visa est assurgere muris
Crux; hinc templorum decorare cacumina et arces;
Nec non praeclarum diadematis ornamentum
Est capiti regum aucta, ducumque in pectore fixa.
Nil quippe armorum fuit usque potentius illa,
Nil potis hostiles melius superare phalanges,
Nilque domos melius camposque urbesque tueri.
Vis caeli nimbos nigrasque arcere procellas?
Grandine vis sulcos prohibere et fulmine tecta,
Aut placare feri spumantes aequoris undas?
Aethera crux lustrat, tempestatesque serenat,
Atque refert nitido radiantem lumine solem.
Horrida tartareae indicunt tibi praelia turmae?
Ensis et hasta tibi crux, murus et aeneus esto,
Scilicet a duro victor certamine abibis.
Cerne Canopaeis quales Antonius antris
Hac ope sustineat pugnas. Glomerata caterva
Inferno erumpens regno circumstat: in illum
Induit innumeras miro discrimine formas,
Mille nocendi artes adhihet: soepe impete magno
Aggrediturque virum, et cuncta in tentamina versat.
At frustra. Ille crucis signo densum ilicet agmen
Fundit, et in stygias cogit ruere omne cavernas.
Nec minus humanas datur hinc prosternere vires,
Quae rabie infernis praestant quandoque inimicis.
O qui pro patria atque Deo capis arma, periclo
Tu ne cede ulli. Divini nominis hostes
Hoc signo vinces. Veluti cum moenia Romae
Terrificis cinctus peteret legionibus audax
Contemptorque Dei Massentius, aethere ab alto
Caelesti apparens ostro crux fulgida et igne
Invicta Constantinum virtute replevit,
Undique barbaricas ut profligare catervas
Posset, et imbueret scelerato sanguine Tibrim.
Vis quoque in adversae patiens durare labores
Fortunae, seu cum rebus te vivere egenis
Est opus, aut fractum crudeli corpora morbo,
Immerita aut inter probra et convicia vulgi?
Crux tibi perfugium sola est. Quot dira malorum
In cruce pertulerit post tot benefacta Redemptor,
Intento meditare animo: tum in gaudia luctus
Vertentur: gazis in paupertate beatis
Dives eris: reddes odii procrimine amorem.
Crux salve, o nostrae decus et spes unica vitae!
Da superare hostes, nuda seu fronte retectos,
Seu tacitas fraudes tenebrosaque bella movente
Suffice tu vires, fervet dum pugna; tuoque
Laetus in amplexu mortalia membra relinquen
Spiritus astra super felicibus advolet alis.