Pallida nox alto diffundere sidera caelo
Undique iam properat; coerula tuta cubant.
Excelsum turtur nidum gemebunda revisit
Inque cava metuens rupe columba sedet.
Integrat in silva carmen philomela sonorum
Ingemit et scopulo sordida noctis avis.
Dissiliunt liquidi maiore et murmure fontes,
Annosa et quercus brachia curvat iners.
Contrahit alas nocturno de flamine lassa
Densoque ex saltu mobilis aura fugit.
Solane tu placida nec laxas membra quiete
Nec tibi somnus adhuc lumina moesta domat!
Vere novo primae mutantur in arbore frondes,
Tractim et gemmatis floribus arva virent.
At dolor, infelix, tibi pronos crescit in annos,
Ulla nec exhilarant gaudia corda tua!
Incompto iamdudum humeros perfusa capillo,
Tristia continuo fletibus ora rigas.
Fidae nec matris, modo quae dolet, oscula mulcent,
Flectere nec possunt mollia verba patris.
Magno cur motu penitus suspiria tanta
Nocte trahis sera? Denique quidne petis?
Silvius infesta, fors nescis?, pugnat in ora
Terrificumque tubae percipit aure sonum.
Quot celebres terras, ventosa per aequora vectus,
Urbes quot magnas, flumina quotque videt!
Mincius hinc viridi praetextus arundine ripam,
Hinc praeceps Athesis populiferque Padus.
Praerupti hinc circum sublimi vertice montes
Hisque iuga aeterna sub nive tecta latent.
Et Benacus ibi, fluctu strepituque marino
Assurgens, et ibi Mantua dives avis.
Italiam quamvis longo molimine tutam,
Totius orbis enim praesidium atque decus,
Hunnorum turba et flavo gens proxima Rheno,
Invasere graves Poeoniique feri.
Ingenti irruerant numero hi nostrasque tenentes
Urbes devictis iussa superba dabant.
Utque in agris possent vastatis esse quieti,
Subdita munierant quadruplici arce loca.
Tam longa Italici tantaque tyrannide moesti,
Certant magnanimi rumpere vincla suis.
Conferto en audax Victorius agmine princeps,
Obstricto in turmas ense retorquet equum.
Invicti et magni non immemor ille parentis
Gentisque haud spernit fervida vota suae.
Ora puer prima signans intonsa iuventa,
Regalis sequitur grandia gesta domus.
Armaque tractare et rigidi certamina Martis,
Spumantes vel equos huic fuit unus amor!
Nullo se tellus tantum iactabit alumno,
Rebus nec dubiis firmior ulla salus.
Virtutis patriae quantum! Quantum instar in illo!
More patrisque tenet non leve regis onus.
Sceptro nunc heros posito nitidaque corona,
Arma manu praefert, contegit aere caput.
Qualis quum tacitum Boreas exasperat aequor,
Pinos et quercus tectaque rapta trahit,
Diffugiunt nebulae et scissae per inane feruntur
Praepetibusque alis aethere aguntur aves;
Haud secus adgreditur densum Victorius hostem,
Tanta in se virtus iraque tanta coit!
Utque vident trepidi gradientem et dira frementem,
Horribili vertunt hispida terga metu.
Ille micans auro cristaque hirsutus equina,
Urget cedentes insequiturque minax.
Tardos invadit cursu lateque coruscans
Terret fulmineo mucro nitore citos.
Seu rex seu dux, sic omnes supereminet ille,
Foetus ut teneros roboris alta cedrus.
Silvius oblongum vagina hic eripit ensem,
Agmen et in medium provolat actus equo.
Haud ulli est comitum virtute secundus avetque
Pro patria extremum fortis obire diem.
Mox veniet, veniet. Mitte hanc de pectore curam,
Sed minime, heu!, minime, Lida, redisse voles!
* * *
Luctum demite pectore,
Somnos huc leviter ducite candidos,
Moerentis iuvenis tamen,
Sereni zephyri, vos miserescite.
Noctu saepe vagantia,
Quae formis animum tristibus asperant
Ac ventura dolentibus
Interdum referunt, pellite somnia.
Heu, si praescia nunc mali,
Cauta quaeque latent mente revolveret!
Heu, si denique cerneret
Infestae horrificam sortis imaginem!
At vos flamine protinus
Obsit quod miserae ferte per aëra,
Mollis sitque quies velut
Infantis, genitrix quem fovet in sinu
Nec lenire caput manu,
Blando nec gemitum carmine desinit.
o vos qui iuga Raetia
Transitis, zephyri, tot gemitus graves,
Lidae tot lacrimas modo
Dilecto nimium dicite Silvio.