Fit monasterio tutor post tempore pauco
Non equidem fervens, nec causas munere censens,
Non nimium durus, nec qui cupide tulerit ius,
Sed studio iusti spernebat commoda lucri,
5Et dederas nomen, Bernart, huic lenius omen.
Qui sceleri dandum nolebat tollere bannum,
Faustus coniuge clara, celso stemmate nata.
Stirps fuit hec comitis iam supra desipientis,
Quem retuli pro se rem sacris restituisse.
10Illi crebrius atqui turbis complacitanti,
Dum nichil it lucro, dicebat domna marito:
"Que redeunt causis e tantis commoda mensis?"
Hospes ait: "Bannos libeat cur eminitandos,
Quis generis forma vestri pars heu tonet ima?"
15Porro proxima culpam plectens contio quandam
Iuris iudice bannum sanxit crimine dandum.
Ergo primitus hunc dum precipit accipiendum,
Acceleratur res, profertur bucula florens,
Inde subit claustro, festis ut gaudeat ultro.
20Nox patuit nati solis, laus virginitati.
Iam domibus proceres densant, per menia miles
Armigerorum turmas mixto turbine versans
Ibat plurimus et se miscens plebe satelles,
Qui stupuit cetus mirandum, quod referemus.
25Illaqueata subit bos atria cornibus illic,
Feste prebita mense, solvens debita culpe.
Quo colitur Nycolaus, curtis prior est aditu lar.
Arcus sustinet hunc, portas cui substituerunt,
Qui monasterium fecerunt cingere murum,
30Clausit qui vice castri quondam menia claustri.
Nunc recidens porte veteris finem capit ede,
Sub qua victima transit, quam feriens ibi stravit.
Causa sibi proprie mortis princeps coquus ipse,
Hanc iugulans sola iactando robore plaga,
35Seu tribui bannum gavisus carnificandum,
Ictu conficit auspice, bos venit hec prior inde.
Sed furia captus non equos senserat actus,
Tota nocteque frustra balnea dum sibi plura
Mox facerent, toto nil pausat corpore foto.
40Cui cerebrum tantum credebant frigore tactum;
Vnde calor curatur aque, quo confoveatur.
Sed Dominum contra quid agat ratio, rogo, nostra?
Quid studii nostri concertet cunctipotenti?
Celo prodita non vaga lex stat vindice plaga;
45Terre denique vires, iudex celice, rides.
Vir moritur reus ille, Deus pius enitet inde
Non spoliis inopum; fert blande prandia ditum,
Nec placitum monstrat martyr, quod crimine constat
Iudiciali banno lucris exagitando.
50Quam miseris durum discrimen iudiciorum,
Quo minus et magnum faciunt par debita dampnum!
Crescit ubi iudex precio, stant deterius res.
Post alium nolens defensor sumere bannum,
Nec tulerat pridem per multum temporis ullum.
55Vnde pius finis postreme conditionis
Hunc monachis iungi concessit limine templi.