A Phoebo Phoebe lumen capit; a sapiente
Insipiens sensum, quo quasi luce micat.
Nil aliud nisi se valet ardens Aethna cremare;
Sic se, non alios, invidus igne coquit.
5Sus de sorde levat, saltem dum colligit escas,
Cur nunquam surgit sorde volutus homo?
Vtribus antiquis vinum committere noli,
Nec senibus sensum quem retinere velis.
Nititur in vetitum quod in agros defluat aequor:
10 Sic init illicitum, quam cito peccat homo.
Stultior est stulto, qui mandat balsama cribro,
Et verbis pleno verba tacenda viro.
Saepe viatorem nova non vetus orbita fallit,
Sic socius socium, non vetus, imo novus.
15Non est in speculo res quae speculatur in illo;
Eminet, et non est in muliere fides.
In sterili steriles aratrum facit aggere sulcos;
Et labor in miseris est sine fruge scholis.
De minimis granis fit grandis summa caballis:
20 De brevibus mendis, non veniale malum
Non sibi sed reliquis aries sua vellera portat;
Sic aliis unit semper avarus opes.
Non velli leviter valet unco quod tenet ille;
Nec aes a loculo quem tenet arcta manus.
25Mille viris pincerna potest praebere lyaeum;
Pocula doctrinae pluribus unus homo.
Accipit et nunquam reddit mare Scylla receptum;
Sic capit et retinet debitor aera malus.
Non leviter corio canis abstrahetur ab uncto:
30 Nec nebulo disco, dum satiatur eo.
Sub molli pastore cacat lanam lupus: et grex
Incustoditus dilaceratur eo.
Clarior est solito, post nubila plurima, Phoebus,
Post inimicitias, clarior est et amor.
35Loricam duram possunt penetrare sagittae,
Et cor derisus et mala verba meum.
Firmiter in portu puppem tenet anchora morsu,
Sic in proposito spes rata corda tenet.
Subtrahe ligna foco, si vis exstinguere flammas;
40 Si carnis motus, otia, vina, dapes.
Ripa retentat aquas pelagi, ne migret in arva,
Et tenet irati frena modesta manus.
Saepe cicatrices in vulnera prisca resurgunt,
Ad mala facta sui gens male sana redit.
45Fragrantes vicina rosas urtica perurit,
Sic iustos semper turbat iniquus homo.
In palea dum grana iacent, immunda videntur,
Et similis pravis, qui manet inter eos.
Ictibus undarum rupes immota resistit,
50 Et bonus assiduis fluctibus orbis, homo.
Mobile cum vento folium volat arbore raptum;
Sic mens instabilis semper ut aura volat.
Stultus qui puppem sine remige ducit in altum;
Et sine subsidio qui grave sumit onus.
55Per patulas rimas sol lucens intrat in aedem,
Corda per auriculas dogma docentis init.
Multoties captum trahit hamus ab aequore piscem;
Sed bona verba mali nullus ab ore trahit.
Pauperat et ditat talorum casibus ullum
60 Alea: sed multat ut mage fiat inops.
Exstincti cineres vivent si sulphure tangas
Sic vetus apposita mente calescit amor.
Dira Charybdis aquas bibit et vomit omnibus horis;
Sic dat, sic aufert sors sua dona viris.
65Currere cogit equum sub milite calcar acutum,
Et puerum studio virga vacare suo.
Non semper perit ipse sua qui navigat aura,
Nec vir qui propria degere debet ope.
Tranquillum nequit esse fretum dum peste movetur;
70 Nec mansuetus homo, dum movet ira iecur.
Cur aperit portam, qui claudere non valet illam?
Cur mihi rem spondet qui modo non dat eam?
Concipit ut pariat mulier dum venerit hora:
Tu quoque suscipiens des aliquando mihi.
75Nulla quoque sedare sitim flagrantibus unda;
Copia nec cupidi cor satiare viri.
Vipera virus habet; quae dum calet, evomit illud,
Claude sinum; prohibe ne calefiat ibi.
Futile vas fundit, sincerum vina retentat,
80 Sic audita tenet mens bona, fundit hebes.
De nuce fit corylus: de glande fit ardua quercus;
De parvo puero saepe peritus homo.
In nihilum nix alta fluit, si desuper imber
Decidat; et vitio fama perempta perit.
85Stratus humi palmes subeuntibus indiget ulmis;
Indiget auxilio divitis omnis inops.
Non possum prohibere canem quin latret ubique,
Nec queo mendaci claudere labra viro.
Fumum non ignem iaculatur ab aede caminus;
90 Colloquio non re, livor obesse potest.
Non domus, at dominus laudetur, si bonus is sit,
Sin autem: dominum spernimus atque domum.
Non ibis rostrum, non ardea deserit amnem,
Non leviter vitium quod facit illud homo.
95Aufert saepe solo nigra nubes lumina solis,
Et patris auxilium saeva noverca mihi.
Non semper moriuntur aves quibus insidiatur
Arcus: nec mihi sunt tela nec hasta minae.
Sidera splendorem non possunt addere soli,
100 Cum superet solis lumina cuncta iubar.
Si Cato sis, et vis in candida vertere nigra,
Curia sit curae: dives et esse potes.
In viscum volucres ducit cum cantibus auceps,
In fraudem gentes blanda loquela viri.
105Impetus est fulvis et vasta leonibus ira,
Et tamen inter se ius sociale tenent.
Post noctem sperare diem, post nubila solem,
Post lacrymas risum, laetitiamque potes.
Omnia Caesar erat, sed gloria Caesaris esse
110 Desiit: et tumulus vix erat octo pedum.
Non ruit in rupes, nec in alta pericula navis
Quam maris in motus remige rector agit.