At non ignavae sopitis cantibus ultra
Otia ament chordae, neque inertia fila canorae
Mutescant citharae; festo sed pollice paean
Ducat ebur, placido resides et pectine nervos
Ad nova plaudentis moduletur gaudia Vilnae.
Jamque redux ab agris et fertilis ubere glebae
Autumnus Litavas dives descendit in urbes
Munera laetitiamque gerens: hunc grandibus ales
Armiger ipse levat pennis, et laeva corymbis
Lora ciet. Liquidas volucri quocumque per auras
Volvuntur super axe rotae, fremit ebria toto
Terra procul vino, ripasque egressus Iacchus
Ad sua mirantes invitat pocula Nymphas.
Jam pater, herbosae recubat qui margine ripae,
Vilia cyaneum summa caput extulit unda,
Caeruleamque vocat plebem. Ruit undique glaucus
Ad patris mandata chorus; pars dulcia dicunt
Carmina, pars liquidos ad saxa sonantia fluctus
Allidunt gnari miscentque sonoribus auras;
Pars hilares ducunt gyros pronisque caducas
Verticibus rapiunt lymphas plauduntque choreas.
O merito! (piis enim tacito non pectora sensu
Mulceat et tristes animi non eluat aestus,
Cum nova se totis facies indulget ab oris
Laetitiae, multusque ruit per tecta, per urbem
Splendor, et hospitiis sese dignantur Honores,
Ingentesque atavis et celsi nomine fasces
Littalidum late Jagelonia limina densant.
Quis globus, o Musae, tanta se mole per urbem
Magnanimum heroum diffundit et hospita magnis
Tecta oculis metitur? an haec sunt illa virorum
Concilia, Eleo cum victrix pulvere ludos
Buccina personuit, solitosque induxit Achivis
Certatus? quorum nondum piger alligat artus
Sanguis, et ingenuo regnant sub pectore vires:
Quosque ciet magnorum operum sibi conscia virtus,
Conveniunt pulchraque audent pro laude periclis
Dignari sese. At non hic pugnacia cano
Pulvere pressa ardent vestigia: nulla futuris
Cursibus optatas attollit gloria palmas,
Nullaque sollicitas exspectat meta quadrigas.
Ast aliis Radivillus Hymen certatibus ultro
Instituit metas, alias nunc ducere pompas
Apparat, atque alio metam contingere plausu.
Ite, pares animae, pactis incurrite metis
Unanimes, pulcliroque avidi indulgete labori.
Addite vos lata in spatia et super excita campi
Aequora, quo clamatus Hymen, quo pactus adurget
Ardor, et ambitam dextris invadite palmam.
Omnia fausta ferunt Superi, favet hospita vobis
Heroum cavea, et studiis pia vota secundis
Affremit, externis hilares funduntur ab oris
Magnanimique Duces, et purpura sanguine florens.
Ite, alacres sponsi; patriae vos lumina visu
Observant animisque favent plausuque sequuntur.
Hic melior vobis Eleo pulvere campus,
Pulchrior hic fessos sudor decurrit in artus,
Et magis adducunt trepidum suspiria pectus.
Hic et anhelantis laus est producere cordis
Ardentes gemitus lassasque labore medullas
Excoquere, et caras nativo murice malas
Pingere. Felices animae, felicia certe
Bella fatigatis; sed ad haec quis Olympia plectro
Aonio fretus citharaque effultus eburna
Pindarus accedet? tantos qui carmine ludos
Invideat morti meritoque attollat honore
Saecla per, et cani non emorientia mundi
Tempora; nam sacro quos hic cantaverat ore
Aetherea sublatus olor Cadmeius aura,
Non illos ingrata dies memori eximet aevo.
Vivent, ac clarum solvi metuentibus alis
Gloria nomen aget. Quantam o nune ille canendi
Spectaret segetem, quando Radivillius inde,
Inde suo staret praelustris sanguine virgo
Zenovias? quanto nunc ille Ismenius ales
Dedignatus humum superasque ablatus in auras,
Dux Radiville, tuas memoraret carmine laudes,
Atque retro praelustre genus famamque caduco
Tempore majorem. Qualis pulcherrimus astris
Lucifer, auratas cum praevius ante choreas
Stellarum, roseo crines circumlitus ostro
Fulgurat, et longe flammarum prodigus ardet;
Continuo cedunt humiles ex ordine stellae,
Atque verecundas submittunt sidera flammas;
Ille micat, largoque humectat lumine coelum:
Purpureos vultus tacitus miratur Olympus.
Sic ubi Sarmatico diffudit lumina coelo
Par superis sanguis Radivillus, et avia longe
Heroi lucem generis per regna refudit,
Omnis adorantes submittit gloria vultus,
Atque graves rerum titulos momentaque honorum
E Radivillorum metitur provida fatis.
Haec domus est, qua nixa salus nutantis ab imo
Surrexit patriae, viridesque evenit in annos
Pulchrior; hinc senii tristes exuta tenebras
Littalia occiduum revocat jubar, altior aspris
Casibus, invidiaque nigri sublimior Orci.
Ac veluti roseus quoties super aethera Titan
Molitur reduces currus, cum languida sentit
Alipedum solitis viduari pectora flammis,
Castalios repetit fontes, aut dulcia glaucae
Doridos antra subit notisque immergitur undis,
Unde novo cupidis terris revirescat in igni:
Sic ubi jam tristes lugens Lithuania noctes
Occasusque suos pallenti saepe videbat
Lumine, mox Radivillorum confugit ad amnes
Sanguineos: hoc se quoties demersit in alveo,
Densa licet Scythicis tempestas surgeret Euris,
Atque cruentatae incestarent aethera lunae
Threiciis saevae furiis, licet horrida toto
Frigore barbaricis rabies bacchetur ah oris,
Altius evexit caput, et crudelia Martis
Imperturbato risit discrimina vultu.
Hoc Litavi Alcidae venerunt sanguine fessis
Jam patriae rebus, qui non Symplegadas arcu,
Ingenio quondam fabricata pericula vatum,
Dejicerent, variis neque torta volumina gyris,
Sibilaque ora levi dextra pressere, vel hydram
Mortibus armatam centum per pigra paludis
Extendere vada et notas mersere sub umbras.
Ast alias reperit virtus Radivillia pestes,
Immanesque Erebi volucres, quas tristis Erinnys
Educat in fraudesque animat; queis torvus in ore
Horrescit terror, vivunt pro sanguine flamma),
Mens coecis obtorta dolis jurataque magnae
Lechiae in exitium; ni se Radivillia, tantas
Fatalis virtus dextra subvertere pestes,
Opponat, patriisque procul de finibus ausus
Arceat infames; quoties immanis ah Arcto
Tempestas ierat Moschi, terrasque colonosque
Et viduas factura urbes solosque Penates:
Ni vigil ad tantas Ales Radivillia clades
Ingentis non parca animae gentilibus armis
Surgeret et sese numeroso opponeret hosti.
Atque adeo jam nunc volucri labentia coelo
Saecula, perpetuique Anni, quos educat Aevum
Obscura in rerum specula, tortoque Draconis
Immensi supraque infraque volumine gyrat,
Huc vigiles oculos atque indeflexa sopore
Lumina ferte, precor, quidquid videre per orbem
Virtutis transacta retro jam saecula, quidquid
Postera venturo cernetis tempora mundo,
Jam Eadivillorum perfectum sanguine abunde est.
Hoc Decios sibi Roma suos e sanguine vellet:
Curtius hinc genitus pallentes fortius isset
In foveas funesta sacer discrimina moestae
Italiae asportans: Fabias hac stirpe cohortes
Censeret Romana salus felicius olim,
Ni melior fatis sibi demeruisset Olympum
Lechia, Romulaeque decus praeverteret urbis.
Quis decora alta virum numerosa per atria mente
Perlegat et quanti fulgentia tempora tollant
Palladiis cincti foliis, queis ipsa perennem
Indulsit natura undam sermonis et alti
Consilii robur, quoties defecta vocaret
Patria praesidium: quot sunt, quibus aurea prono
Laurea de coelo munus pietatis avitae
Descendit, sacroque comas deduxit in ostro?
Quot galeis armata gerunt cava tempora Martis
Armipotens sanguis, belloque haud frigida proles?
Sed mihi jam radiis oculos praestringit acutis
Nescio quis Tyrio totus flammatus in ostro
Egregius forma juvenis cristisque decorus,
Lux Radivillorum, generis sublime trophaeum.
Agmine quem denso late comitantur Honores,
Atque pares geminant Mavortia classica laudes.
Aureus impavido vigilat pro pectore thorax
Artifici magnae caelatus imagine pugnae;
Sanguinis et Suisci nudo sitis ardet in ense.
Tantus erat ferro, tantum patris instar in illo est.
Hos olim valida dum fundunt millia dextra
Infidosque metunt Modocas Livonesque Gelonosque
Et refugos in bella Scythas, mirata calorem
Gloria, mansuris florentia nomina ceris
Addidit, et canos aevi transmisit in annos.
Ast ego quid tantas deduco carmine laudes
Divinasque animas angusto pectore verso,
Queis brevis est orbis, quos non capit axis utroque
Margine, quae regio Radivillae haud conscia famae est?
Atque adeo jam nunc tantas Lithuania taedas
Ventilat, et fausto connivent sidera nutu,
Unde pares abavis surgant in regna nepotes.
Hinc etenim nivea promittit foedera dextra
Inque manum Radivilliadae Zenovia cedit
Virgo, quas gemino ducet de sanguine vires
Posteritas! quoties bine magni patris avita
Incendet natos virtus: bine gloria matris,
Cui similis de Marte gradus, veterique decora
Florescit virtute domus: nec magna senatus -
Lumina defuerint, et celsis stemmata ceris.
Hinc fortes sibi bella duces, bine curia fasces
Atque Palatinas sumebat fama curules.
Nunc satis est, hunc namque diem tibi ducit Olym-
Lux Radivilliadum, vestras Lithuania taedas [pus,
Ventilat Auroramque probat, (piae clara nepotum
Astra Palaemoniis infundat finibus olim.
Nunc igitur fausti aspectant dum foedera Divi
Pronaque clementi conspirant sidera nutu,
Perpetuos servate toros, quos aemula proles
Illustret, longumque ferat rediviva per aevum
Nomen avis atavisque potens, quae Martia jussis
Castra regat, sciat et leges imponere paci:
Quam repetat supplex in avitos purpura fasces,
Quae Radivilliadas animosa mente Leones
Imperioque Lechisque ferat, quae grandibus orsis
Te quoquo viventem memores extendat in annos.
Sic ruat heroae Radivilla licentia linguae,
Quae regat et dictis populos et voce senatum.
Tu quoque Littalidum longe pulcherrima virgo,
Lux Zenoviciaclum, tanto possessa marito,
Aeterna videas celebrari laude nepotes,
Utque verecundo consurgit Cynthia vultu
Nocturnas praevecta faces vulgusque serenum
Stellarum gaudens denso percenset Olympo:
Sic Radivilliacas diffunde per aethera stellas
Et patriae effundas numeroso examine lucem.
Perseus ultrices hinc stringat acinacis iras
In patriae pestes; hoc sanguine cretus Orion
Altius attollat capulum. Sic sidera spondent.