O michi si qua pie constant oracula mentis,
Olim, magna meis puer expectatio uotis,
Rex ubi iure tuo regni tractabis habenas,
Iura reuiuiscant et nostra refloreat etas.
5Inde pia qua te complector mente future
Pro spe uirtutis, michi prima occasio cepti
Carminis, et nostre modulis prefecte camene
Paucis te, Ludouice, uolo. tua numina rebus
Ambio secretis. modicum, puer inclite, uatem
10Sed tibi deuotum si me dignaris honori
Deseruisse tuo, fateor scripsisse libellum
Francorum laudes et Gallica gesta canentem.
Egidiana nouos pro te prorupit in ausus
Primiciasque sui mittit tibi Musa laboris,
15Sed secura minus cum dira infamia nostros
Iam dudum laceret ciues orisque maligni
Audeat immeritos commune incessere probrum
Quod nullos habeat urbs Parisiana scientes,
Cum tamen excoctum multo sudore Tiboldum
20Artibus ediderit generis consortis; et oris
Altisoni iactet dictantem iura Philippum;
Nec minus in sacris metrico sermone Leonem
Ludentem historiis, et quem intepuisse dolemus
Petrum in diuinis uerbotenus alta sequentem;
25Cum sit et hic alius, nostre non indecor urbi,
Oris adornati, solo michi iunctus in usu
Nominis, in reliquis maior meliorque gerendus
Nominis ille mei, celeberrimus arte medendi;
Cum sit et hic ortus, cuius facundia grata est
30Et numquam laudanda satis, nec in agmine uatum
Nominis extremos sortiri debet honores
Ille Edue Stephanus maior leuita, lucrosis
Assiduus studiis, a quo decisio legum
Queritur et noti monstratur regula iuris;
35Cum superexcellens legum iurisque peritus
Ille inter patres intraque palacia magni
Nominis Ansellus, quem, cum maioribus orbis,
Meldis episcopio promouit gratia sensus,
Hic tulerit cunas. alius quoque nominis huius
40Olim claruerit hac nostra oriundus in urbe
Assecla regalis magnusque domesticus aule.
Hic uetus Anselmus hic et prestantior illo
Posteriore. subit qui Sarracena Philippus
Cognomenta tulit, preter quas nouerat artes
45Queque inerant illi diuinitus omnia quondam,
Decreta et sacras claudens in pectore leges.
Illum etiam raptum e medio proponere possem,
Cuius nunc titulos successor honore secundo
Pictauiensis habet, illum sublimia sacri
50Eloquii quondam ructantem pectore pleno,
Illum inconcinna tacitum pro uoce, legendi
Prefectum gradibus nostrisque his finibus ortum
Nec nulla est cleri, quantum permittitur annis,
Gloria, dulcisone gratus modulamine uocis,
55Gratus et in metricis, ille a pastore priori
Parisii Stephanus nuttricius alter et alter
Nouiomi presul, quem nos debere fatemur
Dotibus egregiis, cum sit iuuenilior euo,
Quod fuit in tenero pastor prouectus ephebo.
60Tu quoque, sui non es noster non esse fatendus,
Vir meritis accepte tuis, si dicere fas est,
A raro sessu Romaque frequente recursu,
Regalis, Willelme, domus famose sodalis,
Mecum olim in studiis, nunc maior doctor, adauges
65Hos uatum titulos, et dum in sublimia scandis,
Parisii magno ciues extollis alumpno.
Iunior et logices dudum perplexa resoluens
Post hos ad cathedram maioris pontis alumpnus,
Huius adhuc numeri, tirunculus imminet Adam.
70His ego si nequeo mendax auertere dictum,
Dimitto quorum tam sacra sciencia floret.
Et nemo externus titulis precellit eorum,
Nec memoro cunctos. aliquos quoque transeo sicut
Sepe retemptatis auctorum excursibus illum
75Vasis inexhausti paruo de ponte Iohannem,
Iam tot propositis magnatibus unde resisti
Sufficit inuidie mendosaque probra refelli.
Nemo tot obfuscet claram doctoribus urbem.
Tantorum mater fecunda Lutetia uatum
80Quod ueneretur habet turbamque excusat inertem.
Nec uero dominis exilem confero Musam,
Sed longe cedo, qui nomine clamo minori,
Meque in respectu modicum cognosco poetam.
Nam fateor, studiis contenta minoribus altum
85Quicquid erat breuis illa mee facundia Muse
Semper inambitum gessit semperque remansit
Ima secus, nisi si qua sacri moralia scripti
Aut fidei modulos legere et decerpere duxi
Queque in philosofis ad id accessoria noui,
90Hec quoque pauca metens, reliqua intemptata relinquens
Que tamen audire potui sed nulla sciendi
Sollicitudo fuit. et nunc si forte negarem,
Impromptu est quia uase rudi quia paupere uena
Emanasse sapit simplex infancia uersus.
95Et sunt uerba suo nimium conformia uati.
Quod si dignaris in pauperiore paratu
Rem, Ludouice, tuam nec tu preconia Franci
Nominis assumi fastidis ore minori,
Pro te proque tuis aliquid maioribus hic me
100Gessisse inuenies cognate gentis honori.
Regis ubi Karoli, domitum quibus ille per orbem
Clarior enituit, positis succinctius actis,
Innuitur Franci quanta est coniunctio regni
Sedi Romane, de cuius regia dono
105Maiestas crementa tulit cum presulis olim
Romani iussu regis muttata remissi
Conditio est regnique bonis collata potestas.
Ex illo tranquilla uiget falleque fauore
Proficit, ex illo nullis concessa tirannis,
110Sed semper placidos et semper adepta fideles
Ecclesie debet quod adhuc subsistit in illis.
Hic quoque uirtutis cuius uestigia serues
Et tua nonnumquam dulcorem in uota requiras.
Lectoris docilis animum condimine sacro
115Imbuere amplector, quantum considere tantis
Sufficit in rebus meriti persona minoris.
Nam supra uires hunc consumare laborem est;
Et minus informor ubi me breuitate coartant
Qui scripsere prius, quando que non nisi scripto
120Nunc sciri possunt, tunc ipso cognita uisu
Plenius et melius scripto mandanda fuerunt.
Hec uero minus attendens tantum illa uetustas
Quod uoluit scripsit, tunc tamquam trita relinquens
Multa ex contemptu, que post obliuio cepit.
125Aut si nomen habent, sed non credenda supersunt.
Que uero meminere manent, ad que ipse recursum
Semper habens, cui non aliunde est notio rerum,
Que sequor antiquis patior compendia scriptis.
Absit enim quecumque boni de principis huius
130Milicie titulis et bellipotente Minerua
Vel dici possent uel que omnia uera fuere
Me memorasse putes, ubi si, Ludouice, uidetur,
Debuerim magis esse libens. ego quo modo, quero,
Id facturus eram? nec enim que mithmica pangunt
135Commenta aut meminit communis opinio uulgi,
Historie tradit breuior per singula textus.
Et tu quid sentis, uel quos, puer inclite, censes
Me potius debere sequi: nugasne uagantes
Aut apices fixos? quod si plus scripta fauoras,
140Quid nisi conformer ubi nulla expressio rerum
Ponitur et tantum gestorum summa refertur?
Hoc quoque pertractans, nichil in progressibus illis
Immutans, nichil adiciens, quia ficta sequendo
Res reperire nouas et nomina fingere rebus
145Et falsare stilum sicut mutilare tenorem
Visum turpe fuit, iccirco fortia regis
Percurro breuiore stilo. moralibus autem
Longius uberiusque moror, que marcia plus quam
Signa uel armatas acies posuisse referre
150Ac meminisse libet. ea sunt condimina menti,
Dum satis intueor, ea uota fuere studendi.
Nunc mecum modulans istud sine teste iuuamen,
Solamenque fero, quid id est considero, quantum
Vtilitatis habet ubi de lectore benigno
155Spem quasi concipio. nichilominus ipse pusillum
Dum me perpendo, metuo michi, nec male de me
Presumpsisse uolo. sed utrum prodire libellus
Debeat in lucem, postquam iam credo supremam
Apposuisse manum, sancto prestolor ab ore,
160Amplectorque tuum preconsultare fauorem.
Hic te ne teneam uel fiant tedia, nostri
Totius breuiter tangenda est summa libelli.
Sectus quinque libris liber est, et quatuor horum
Pretitulant apices uirtutum in nomine primi.
165Incoat inde trium finalis littera quintum.
Hic tibi seruata est perfectior orbita rerum.
Orbiculatus apex unius fine receptus
Qui quasi perfectum studuit finire libellum.
Cur apices alii libris sic esse iubentur,
170Transeo que ratio est; sed in illis singula uirtus
Tangitur idque libro prologo breuiore docetur.
Porro libri cum sint qui distinguntur, in illis
Materie textu se continuante, priores
Quatuor ordo regit. succedit in ordine quintus
175Taliter ut possit post quemlibet esse legendus
Primus apostolici etc., Intuitu etc., Fedus etc., Temperiem etc.
Si placet ut meriti non excidat actio nostri,
Temporis esto memor quo prodiit iste libellus
Perscriptus, Ludouice, tibi, tecumque priores
180Gestiit accessus. nosti quia munera feci
Ipse ego qui scripsi, quamquam tunc temporis actu
Crudior et quam tunc posset licuisse uideri
Fortasse improbior. siquidem si dicere fas est,
Tunc domini propter offensam regis et illam
185Que super inducta est, in toto climate regni
Publicus Ecclesie suspenderat organa meror.
Tunc inimiciciis pupille pace soluta
Seque Syon dominam Babilone impune gerenti,
Prelatis cleroque suo secedere terror
190Regius edixit. longe fugere profecti
Quilibet, et pelli potuit cuiusque timeri.
Non minus icirco scripto interserta relinquens
De quibus illa fuit turbatio, muneris instar
Que tu corrigeres ea tamquam opponere duxi.
195Si tamen hoc posses, et te ne tale quid umquam
Per te attemptares uolui, Ludouice, moneri.
Ille meum, fateor, animum in commune gemendus
Mouerat euentus. ea dura negocia rerum.
Et bene successit ubi regis fracta uoluntas
200Auspice legato. mox sexta luce sequentis
Scilicet ebdomade longa interdicta resoluit.
Lux ea prolatus qua uenerat ante libellus
Regalesque domos ascenderat, ebdomadali
Prima tenore fuit, quam quondam nomine solis
205Gentilis censere solet. uoluentibus annis
Tunc tibi tredecimum plene natale reduxit.
Feria dico prior, non quod prior illa fuisset
Quando natus eras, sed que tibi prebuit ortum
Feria quinta fuit; que tercia prestat ad ipsa
210Limina Septembris, eadem in datione libelli
Feria facta prior, recteque per alfa cucurrit.
Embolismalis tunc temporis annus et idem
Bissextilis erat, numeri cui nomen ab auro
Quatuor ordo tulit. indictio tercia facta est.
215Bissextum propter uno sibi creuit adaucto
Sextus concurrens, et tercia mansit epacta.
Hoc quoque tempus erat quod et attestatur in ipso
Fine liber, nati cum retro a tempore uerbi
Annorum summam complebant mille ducenti.
220Hactenus hec. tu deinde iube, sequar ipse iubente
Facto quid sit opus. nam sunt qui muneris usum
Huius habere uolunt sed non, nisi iusseris, umquam
Diuulgandus erit, potius mittendus in ignem.